Trong bối cảnh đại dương đang đối mặt với hàng loạt thách thức như đánh bắt quá mức, ô nhiễm, biến đổi khí hậu và suy thoái hệ sinh thái biển, nhu cầu bảo tồn và quản lý bền vững nguồn tài nguyên biển trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Một trong những giải pháp hiệu quả và được áp dụng rộng rãi trên toàn cầu chính là mô hình MPAs (Marine Protected Areas). Đây được xem như “lá chắn xanh” giúp duy trì đa dạng sinh học, phục hồi nguồn lợi thủy sản và hỗ trợ sinh kế cho cộng đồng ven biển. Vậy mô hình MPAs (Marine Protected Areas) là gì, tầm quan trọng ra sao và chúng hoạt động như thế nào? Hãy cùng Lasi tìm hiểu chi tiết trong bài viết dưới đây.
Khu bảo tồn biển – danh từ, trong tiếng Anh được gọi là Marine Protected Area, viết tắt là MPA.
Khu bảo tồn biển là loại hình khu bảo tồn thiên nhiên, được xác lập ranh giới trên biển, đảo, quần đảo, ven biển để bảo vệ đa dạng sinh học biển. (Theo Luật Thủy sản năm 2017)
Khu bảo tồn biển bao gồm những hoạt động liên quan đến việc bảo vệ các khu vực biển tự nhiên theo các mục tiêu quản lí được xác định. Các khu bảo tồn biển có thể được bảo tồn vì một số lí do như bảo vệ tài nguyên kinh tế, bảo tồn đa dạng sinh học và bảo vệ các loài sinh vật.
Khu bảo tồn biển là những vùng phân định với những qui định về những hành động được phép hoặc không được phép thực hiện. (Theo International Union for Conservation of Nature – IUCN)
>> Xem thêm: Thách Thức Ngành Tôm Châu Á: Dịch Bệnh Và Chi Phí Leo Thang
1. Khu bảo tồn biển bao gồm vườn quốc gia, khu dự trữ thiên nhiên, khu bảo tồn loài – sinh cảnh, khu bảo vệ cảnh quan. Việc phân cấp khu bảo tồn biển thực hiện theo qui định của pháp luật về đa dạng sinh học.
2. Tiêu chí xác lập khu dự trữ thiên nhiên, khu bảo vệ cảnh quan thực hiện theo qui định của pháp luật về đa dạng sinh học.
3. Tiêu chí xác lập vườn quốc gia bao gồm:
a) Có hệ sinh thái biển quan trọng đối với quốc gia, quốc tế, đặc thù hoặc đại diện cho một vùng sinh thái tự nhiên;
b) Là nơi sinh sống tự nhiên thường xuyên hoặc theo mùa của ít nhất một loài thủy sản thuộc Danh mục loài nguy cấp, quí, hiếm được ưu tiên bảo vệ hoặc thuộc nhóm loài thủy sản cấm khai thác trong Danh mục loài thủy sản nguy cấp, quí, hiếm;
c) Có giá trị đặc biệt về khoa học, giáo dục;
d) Có cảnh quan môi trường, nét đẹp độc đáo của tự nhiên, có giá trị du lịch sinh thái.
4. Tiêu chí xác lập khu bảo tồn loài – sinh cảnh bao gồm:
a) Khu bảo tồn loài – sinh cảnh cấp quốc gia là nơi sinh sống tự nhiên thường xuyên hoặc theo mùa của ít nhất một loài thủy sản thuộc Danh mục loài nguy cấp, quí, hiếm được ưu tiên bảo vệ hoặc thuộc nhóm loài thủy sản cấm khai thác trong Danh mục loài thủy sản nguy cấp, quí, hiếm; có giá trị đặc biệt về khoa học, giáo dục;
b) Khu bảo tồn loài – sinh cảnh cấp tỉnh là nơi sinh sống tự nhiên thường xuyên hoặc theo mùa của ít nhất một loài thủy sản đặc hữu hoặc loài thủy sản bản địa có giá trị đặc biệt về khoa học, kinh tế; có giá trị đặc biệt về sinh thái, môi trường. (Theo Luật Thủy sản năm 2017)
– Bảo tồn đa dạng sinh học: Các khu bảo tồn biển (MPA) hướng đến mục tiêu bảo vệ các môi trường sống biển dễ bị tổn thương và có ý nghĩa sinh thái quan trọng, chẳng hạn như rạn san hô hoặc núi ngầm, đồng thời bảo vệ sự đa dạng của các loài sinh vật biển. Bằng cách thiết lập các khu bảo tồn, chính phủ và các tổ chức bảo tồn có thể giúp giảm thiểu các mối đe dọa như đánh bắt quá mức, phá hủy môi trường sống và ô nhiễm.
– Quản lý nghề cá: Các khu bảo tồn biển (MPA) có thể đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì quần thể cá và hỗ trợ nghề cá bền vững. Bằng cách thực hiện các quy định như hạn ngạch đánh bắt, hạn chế ngư cụ, hoặc đóng cửa theo mùa trong các MPA, chính quyền có thể giúp bổ sung nguồn lợi cá, bảo vệ bãi đẻ và thúc đẩy sự phục hồi của các loài đang bị suy giảm.
– Nghiên cứu và giám sát sinh thái: Các khu bảo tồn biển thường đóng vai trò như những phòng thí nghiệm sống cho các nhà khoa học nghiên cứu hệ sinh thái biển, theo dõi xu hướng đa dạng sinh học và đánh giá hiệu quả của các chiến lược bảo tồn. Các nhà nghiên cứu có thể điều tra tác động của biến đổi khí hậu, nghiên cứu sự tương tác giữa các loài và thu thập dữ liệu để đưa ra quyết định quản lý trong tương lai.
– Giáo dục và du lịch: Các khu bảo tồn biển có thể đóng vai trò là điểm giáo dục, tạo cơ hội cho công chúng tìm hiểu về hệ sinh thái biển, bảo tồn và sử dụng bền vững tài nguyên. Ngoài ra, các khu bảo tồn biển được quản lý tốt có thể thu hút khách du lịch quan tâm đến du lịch sinh thái, lặn biển, lặn ống thở hoặc các hoạt động giải trí khác, góp phần thúc đẩy kinh tế địa phương.
Các khu bảo tồn biển (MPA) đóng vai trò như “lá chắn sinh thái” của đại dương, tạo nơi trú ẩn an toàn cho hàng nghìn loài sinh vật biển trước những mối đe dọa ngày càng gia tăng như đánh bắt quá mức, ô nhiễm và suy thoái môi trường sống. Nhờ duy trì các khu vực sinh sản và phát triển tự nhiên, MPA không chỉ giúp bảo tồn đa dạng sinh học mà còn tái tạo và bổ sung nguồn lợi thủy sản, góp phần ổn định sinh kế cho cộng đồng ven biển và đảm bảo an ninh lương thực lâu dài.
Bên cạnh đó, MPA còn mang lại giá trị khoa học to lớn khi trở thành “phòng thí nghiệm tự nhiên” cho các nghiên cứu về sinh thái biển, biến đổi khí hậu và các giải pháp bảo tồn. Dữ liệu từ các khu bảo tồn này giúp con người hiểu rõ hơn về cơ chế phục hồi của hệ sinh thái, từ đó tối ưu hóa chiến lược quản lý và khai thác tài nguyên biển theo hướng bền vững và có trách nhiệm.
>> Xem thêm: Khai Thác IUU Và Những Quy Định Ngư Dân Cần Biết
Có thể thấy, mô hình MPAs (Marine Protected Areas) không chỉ là công cụ quan trọng trong việc bảo vệ đa dạng sinh học và phục hồi hệ sinh thái mà còn góp phần trực tiếp vào sự phát triển kinh tế – xã hội của các cộng đồng ven biển. Đối với Việt Nam – quốc gia có đường bờ biển dài và giàu tiềm năng sinh thái, việc mở rộng và vận hành thành công các MPAs chính là bước đi chiến lược để bảo vệ tài nguyên biển, nâng cao hình ảnh quốc gia. Đồng thời đảm bảo sự cân bằng giữa bảo tồn và phát triển cho thế hệ hôm nay và mai sau.
CÔNG TY CỔ PHẦN VẬT TƯ KHOA HỌC KỸ THUẬT – LASI
Bài viết liên quan
Trong nhiều năm qua, Liên minh châu Âu (EU) luôn là một trong những thị trường xuất khẩu thủy sản lớn và có giá trị cao đối với Việt Nam. Tuy nhiên, để đưa sản phẩm thủy sản vào thị trường này, doanh nghiệp bắt buộc phải đáp ứng hàng loạt tiêu chuẩn khắt khe […]
Khí hậu ngày càng nghiêm trọng, nhu cầu chuyển dịch sang các nguồn năng lượng sạch và tái tạo đã trở thành xu thế tất yếu trên toàn cầu. Tại Việt Nam, với lợi thế đường bờ biển dài, tốc độ gió ổn định và tiềm năng lớn, phát triển điện gió bền vững đang […]
Trong bối cảnh chuyển dịch năng lượng và phát triển điện gió ngày càng mạnh mẽ, đo gió và đánh giá tài nguyên gió được xem là bước quan trọng bậc nhất, quyết định trực tiếp đến hiệu quả kỹ thuật, tài chính và khả năng thành công của dự án. Một dự án điện […]
Trong nuôi tôm hiện đại, đặc biệt là các mô hình thâm canh và siêu thâm canh, oxy hòa tan (DO – Dissolved Oxygen) được xem là yếu tố môi trường quan trọng bậc nhất, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe, tốc độ tăng trưởng và tỷ lệ sống của tôm. Thực tế cho […]
Hiện nay, nuôi tôm ngày càng chuyển dịch sang mô hình thâm canh và siêu thâm canh, môi trường ao nuôi trở thành yếu tố quyết định trực tiếp đến tỷ lệ sống, tốc độ tăng trưởng và hiệu quả kinh tế. Tuy nhiên, môi trường ao tôm lại luôn biến động liên tục theo […]
Giá điện ngày càng biến động, áp lực giảm phát thải gia tăng và yêu cầu phát triển bền vững trở thành tiêu chí bắt buộc, đầu tư điện mặt trời đang nổi lên như một giải pháp chiến lược cho cả doanh nghiệp lẫn hộ gia đình. Không chỉ mang lại lợi ích kinh […]
Ngành thủy sản đang chịu nhiều áp lực từ giá điện tăng, chi phí thức ăn leo thang, rủi ro dịch bệnh và yêu cầu ngày càng cao từ thị trường xuất khẩu, bài toán tối ưu chi phí nuôi tôm trở thành mối quan tâm hàng đầu của cả hộ nuôi lẫn doanh nghiệp […]
Trong những năm gần đây, nuôi trồng tôm công nghệ cao đã và đang trở thành xu hướng tất yếu nhằm đáp ứng nhu cầu thị trường xuất khẩu ngày càng khắt khe. Tuy nhiên, song song với cơ hội là hàng loạt rủi ro trong nuôi tôm: biến động môi trường, dịch bệnh, chi […]
Trong bối cảnh biến đổi khí hậu diễn biến phức tạp, chi phí đầu vào ngày càng tăng và yêu cầu khắt khe từ thị trường xuất khẩu, ngành nuôi trồng thủy sản đang đứng trước bài toán đổi mới toàn diện. Trong đó, nuôi tôm công nghệ cao được xem là hướng đi chiến […]
Trong kỷ nguyên của tăng trưởng xanh, năng lượng tái tạo không còn là một khái niệm xa lạ mà dần trở thành xương sống của nền kinh tế toàn cầu. Tuy nhiên, khi bước sang năm 2026, bài toán của các chủ đầu tư đã thay đổi: Không chỉ là lắp đặt bao nhiêu […]
Trong bối cảnh ngành thủy sản Việt Nam đang chịu nhiều tác động từ biến đổi khí hậu, chi phí đầu vào tăng cao và thị trường tiêu thụ biến động, việc tìm kiếm giải pháp nuôi tôm bền vững trở thành yêu cầu cấp thiết. Nuôi tôm không còn chỉ hướng đến sản lượng, […]
Việc kiểm soát nước dằn tàu không còn là vấn đề tự nguyện mà đã trở thành yêu cầu pháp lý nghiêm ngặt trên toàn cầu. Đối với các chủ tàu và đơn vị vận hành, việc nắm vững tiêu chuẩn xả thải nước dằn tàu là yếu tố sống còn để tránh các khoản […]
