Trong bối cảnh đại dương đang đối mặt với hàng loạt thách thức như đánh bắt quá mức, ô nhiễm, biến đổi khí hậu và suy thoái hệ sinh thái biển, nhu cầu bảo tồn và quản lý bền vững nguồn tài nguyên biển trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Một trong những giải pháp hiệu quả và được áp dụng rộng rãi trên toàn cầu chính là mô hình MPAs (Marine Protected Areas). Đây được xem như “lá chắn xanh” giúp duy trì đa dạng sinh học, phục hồi nguồn lợi thủy sản và hỗ trợ sinh kế cho cộng đồng ven biển. Vậy mô hình MPAs (Marine Protected Areas) là gì, tầm quan trọng ra sao và chúng hoạt động như thế nào? Hãy cùng Lasi tìm hiểu chi tiết trong bài viết dưới đây.
Khu bảo tồn biển – danh từ, trong tiếng Anh được gọi là Marine Protected Area, viết tắt là MPA.
Khu bảo tồn biển là loại hình khu bảo tồn thiên nhiên, được xác lập ranh giới trên biển, đảo, quần đảo, ven biển để bảo vệ đa dạng sinh học biển. (Theo Luật Thủy sản năm 2017)
Khu bảo tồn biển bao gồm những hoạt động liên quan đến việc bảo vệ các khu vực biển tự nhiên theo các mục tiêu quản lí được xác định. Các khu bảo tồn biển có thể được bảo tồn vì một số lí do như bảo vệ tài nguyên kinh tế, bảo tồn đa dạng sinh học và bảo vệ các loài sinh vật.
Khu bảo tồn biển là những vùng phân định với những qui định về những hành động được phép hoặc không được phép thực hiện. (Theo International Union for Conservation of Nature – IUCN)
>> Xem thêm: Thách Thức Ngành Tôm Châu Á: Dịch Bệnh Và Chi Phí Leo Thang
1. Khu bảo tồn biển bao gồm vườn quốc gia, khu dự trữ thiên nhiên, khu bảo tồn loài – sinh cảnh, khu bảo vệ cảnh quan. Việc phân cấp khu bảo tồn biển thực hiện theo qui định của pháp luật về đa dạng sinh học.
2. Tiêu chí xác lập khu dự trữ thiên nhiên, khu bảo vệ cảnh quan thực hiện theo qui định của pháp luật về đa dạng sinh học.
3. Tiêu chí xác lập vườn quốc gia bao gồm:
a) Có hệ sinh thái biển quan trọng đối với quốc gia, quốc tế, đặc thù hoặc đại diện cho một vùng sinh thái tự nhiên;
b) Là nơi sinh sống tự nhiên thường xuyên hoặc theo mùa của ít nhất một loài thủy sản thuộc Danh mục loài nguy cấp, quí, hiếm được ưu tiên bảo vệ hoặc thuộc nhóm loài thủy sản cấm khai thác trong Danh mục loài thủy sản nguy cấp, quí, hiếm;
c) Có giá trị đặc biệt về khoa học, giáo dục;
d) Có cảnh quan môi trường, nét đẹp độc đáo của tự nhiên, có giá trị du lịch sinh thái.
4. Tiêu chí xác lập khu bảo tồn loài – sinh cảnh bao gồm:
a) Khu bảo tồn loài – sinh cảnh cấp quốc gia là nơi sinh sống tự nhiên thường xuyên hoặc theo mùa của ít nhất một loài thủy sản thuộc Danh mục loài nguy cấp, quí, hiếm được ưu tiên bảo vệ hoặc thuộc nhóm loài thủy sản cấm khai thác trong Danh mục loài thủy sản nguy cấp, quí, hiếm; có giá trị đặc biệt về khoa học, giáo dục;
b) Khu bảo tồn loài – sinh cảnh cấp tỉnh là nơi sinh sống tự nhiên thường xuyên hoặc theo mùa của ít nhất một loài thủy sản đặc hữu hoặc loài thủy sản bản địa có giá trị đặc biệt về khoa học, kinh tế; có giá trị đặc biệt về sinh thái, môi trường. (Theo Luật Thủy sản năm 2017)
– Bảo tồn đa dạng sinh học: Các khu bảo tồn biển (MPA) hướng đến mục tiêu bảo vệ các môi trường sống biển dễ bị tổn thương và có ý nghĩa sinh thái quan trọng, chẳng hạn như rạn san hô hoặc núi ngầm, đồng thời bảo vệ sự đa dạng của các loài sinh vật biển. Bằng cách thiết lập các khu bảo tồn, chính phủ và các tổ chức bảo tồn có thể giúp giảm thiểu các mối đe dọa như đánh bắt quá mức, phá hủy môi trường sống và ô nhiễm.
– Quản lý nghề cá: Các khu bảo tồn biển (MPA) có thể đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì quần thể cá và hỗ trợ nghề cá bền vững. Bằng cách thực hiện các quy định như hạn ngạch đánh bắt, hạn chế ngư cụ, hoặc đóng cửa theo mùa trong các MPA, chính quyền có thể giúp bổ sung nguồn lợi cá, bảo vệ bãi đẻ và thúc đẩy sự phục hồi của các loài đang bị suy giảm.
– Nghiên cứu và giám sát sinh thái: Các khu bảo tồn biển thường đóng vai trò như những phòng thí nghiệm sống cho các nhà khoa học nghiên cứu hệ sinh thái biển, theo dõi xu hướng đa dạng sinh học và đánh giá hiệu quả của các chiến lược bảo tồn. Các nhà nghiên cứu có thể điều tra tác động của biến đổi khí hậu, nghiên cứu sự tương tác giữa các loài và thu thập dữ liệu để đưa ra quyết định quản lý trong tương lai.
– Giáo dục và du lịch: Các khu bảo tồn biển có thể đóng vai trò là điểm giáo dục, tạo cơ hội cho công chúng tìm hiểu về hệ sinh thái biển, bảo tồn và sử dụng bền vững tài nguyên. Ngoài ra, các khu bảo tồn biển được quản lý tốt có thể thu hút khách du lịch quan tâm đến du lịch sinh thái, lặn biển, lặn ống thở hoặc các hoạt động giải trí khác, góp phần thúc đẩy kinh tế địa phương.
Các khu bảo tồn biển (MPA) đóng vai trò như “lá chắn sinh thái” của đại dương, tạo nơi trú ẩn an toàn cho hàng nghìn loài sinh vật biển trước những mối đe dọa ngày càng gia tăng như đánh bắt quá mức, ô nhiễm và suy thoái môi trường sống. Nhờ duy trì các khu vực sinh sản và phát triển tự nhiên, MPA không chỉ giúp bảo tồn đa dạng sinh học mà còn tái tạo và bổ sung nguồn lợi thủy sản, góp phần ổn định sinh kế cho cộng đồng ven biển và đảm bảo an ninh lương thực lâu dài.
Bên cạnh đó, MPA còn mang lại giá trị khoa học to lớn khi trở thành “phòng thí nghiệm tự nhiên” cho các nghiên cứu về sinh thái biển, biến đổi khí hậu và các giải pháp bảo tồn. Dữ liệu từ các khu bảo tồn này giúp con người hiểu rõ hơn về cơ chế phục hồi của hệ sinh thái, từ đó tối ưu hóa chiến lược quản lý và khai thác tài nguyên biển theo hướng bền vững và có trách nhiệm.
>> Xem thêm: Khai Thác IUU Và Những Quy Định Ngư Dân Cần Biết
Có thể thấy, mô hình MPAs (Marine Protected Areas) không chỉ là công cụ quan trọng trong việc bảo vệ đa dạng sinh học và phục hồi hệ sinh thái mà còn góp phần trực tiếp vào sự phát triển kinh tế – xã hội của các cộng đồng ven biển. Đối với Việt Nam – quốc gia có đường bờ biển dài và giàu tiềm năng sinh thái, việc mở rộng và vận hành thành công các MPAs chính là bước đi chiến lược để bảo vệ tài nguyên biển, nâng cao hình ảnh quốc gia. Đồng thời đảm bảo sự cân bằng giữa bảo tồn và phát triển cho thế hệ hôm nay và mai sau.
CÔNG TY CỔ PHẦN VẬT TƯ KHOA HỌC KỸ THUẬT – LASI
Bài viết liên quan
Trong bối cảnh toàn cầu đang hướng tới phát triển bền vững, “thủy sản xanh” không còn là một xu hướng nhất thời mà đã trở thành tiêu chuẩn bắt buộc trong chuỗi cung ứng quốc tế. Các thị trường lớn như EU, Mỹ, Nhật Bản ngày càng siết chặt yêu cầu về môi trường, […]
Hiện nay, việc giảm phát thải trong ao nuôi đang trở thành một trong những yêu cầu cấp thiết đối với ngành nuôi trồng thủy sản. Không chỉ dừng lại ở trách nhiệm môi trường, giảm phát thải còn giúp tối ưu chi phí, nâng cao hiệu quả sản xuất và mở rộng cơ hội […]
Trong nuôi trồng thủy sản, đặc biệt là nuôi tôm, việc lựa chọn tôm giống tốt là yếu tố then chốt quyết định đến hơn 50% sự thành công của cả vụ nuôi. Một đàn tôm giống khỏe mạnh không chỉ giúp tăng tỷ lệ sống, giảm rủi ro dịch bệnh mà còn tối ưu […]
Trong bối cảnh biến đổi khí hậu, chi phí sản xuất gia tăng và yêu cầu thị trường ngày càng khắt khe, nông nghiệp thông minh đang trở thành xu hướng tất yếu của ngành nông nghiệp hiện đại. Không chỉ dừng lại ở việc ứng dụng công nghệ, mô hình này còn giúp người […]
Trong bối cảnh biến đổi khí hậu, dân số gia tăng và yêu cầu ngày càng cao về chất lượng nông sản, mô hình nông nghiệp thông minh đang trở thành xu hướng tất yếu tại Việt Nam. Không chỉ giúp nâng cao năng suất, mô hình này còn góp phần tối ưu tài nguyên, […]
Việc thúc đẩy chuyển đổi năng lượng tái tạo không chỉ xuất phát từ áp lực bên ngoài như cam kết giảm phát thải khí nhà kính hay các tiêu chuẩn môi trường quốc tế, mà còn đến từ chính nhu cầu phát triển bền vững trong nước. Việt Nam sở hữu nhiều điều kiện […]
Trong nhiều năm qua, tôm xuất khẩu luôn là một trong những ngành hàng chiến lược của ngành thủy sản Việt Nam. Không chỉ đóng góp lớn vào kim ngạch xuất khẩu nông nghiệp, tôm còn giúp Việt Nam khẳng định vị thế trên thị trường thủy sản toàn cầu. Trong bối cảnh nhu cầu […]
Trong những năm gần đây, ngành thủy sản toàn cầu đang bước vào giai đoạn chuyển đổi mạnh mẽ nhờ sự phát triển của khoa học công nghệ. Việc ứng dụng công nghệ thông minh trong nuôi trồng thủy sản không chỉ giúp tối ưu hóa quy trình sản xuất mà còn mang lại những […]
Nhiều quốc gia trên thế giới đã ban hành các chính sách kiểm soát phát thải khí nhà kính nhằm hướng tới mục tiêu phát triển bền vững. Việt Nam cũng không nằm ngoài xu hướng này khi từng bước xây dựng khung pháp lý cho thị trường carbon trong nước. Chính vì vậy, việc […]
Trong bối cảnh biến đổi khí hậu đang trở thành thách thức toàn cầu, các quốc gia và doanh nghiệp ngày càng chịu áp lực phải giảm phát thải khí nhà kính. Những cam kết quốc tế về môi trường, đặc biệt là mục tiêu Net Zero vào năm 2050, đã khiến nhiều doanh nghiệp […]
Nuôi trồng thủy sản đang trở thành một trong những ngành kinh tế quan trọng tại Việt Nam, đặc biệt trong lĩnh vực nuôi tôm và cá thương phẩm. Tuy nhiên, để đạt được năng suất cao và đảm bảo sự phát triển bền vững của mô hình nuôi, việc khảo sát môi trường nước […]
Biến đổi khí hậu ngày càng ảnh hưởng mạnh mẽ đến môi trường và hoạt động sản xuất, việc giảm phát thải khí nhà kính đã trở thành mục tiêu quan trọng của nhiều quốc gia. Trong lĩnh vực nông nghiệp, khái niệm nông nghiệp carbon thấp đang dần trở thành xu hướng tất yếu […]
