Ngành thủy sản Việt Nam – một trong những trụ cột xuất khẩu quan trọng của nền kinh tế, đang bước vào giai đoạn chuyển mình mạnh mẽ trước những yêu cầu khắt khe từ thị trường quốc tế. Từ việc đảm bảo an toàn thực phẩm, bảo vệ môi trường đến thực hành nuôi trồng bền vững, “xanh hóa” không chỉ là xu hướng mà còn là con đường tất yếu để duy trì vị thế và nâng cao giá trị thương hiệu thủy sản Việt. Đây chính là hành trình đòi hỏi sự đổi mới đồng bộ, từ công nghệ sản xuất, quản lý chuỗi cung ứng đến cam kết trách nhiệm xã hội và bảo vệ hệ sinh thái biển.
“Xanh hóa” trong ngành thủy sản có thể hiểu là quá trình chuyển đổi toàn diện hoạt động khai thác, nuôi trồng, chế biến và xuất khẩu theo hướng bền vững, thân thiện với môi trường và có trách nhiệm xã hội. Trong lĩnh vực thủy sản, điều này bao gồm:
– Trong nuôi trồng thủy sản: áp dụng các mô hình canh tác sinh thái (nuôi tôm – lúa, nuôi tuần hoàn, nuôi biofloc…), giảm thiểu sử dụng kháng sinh, hóa chất; tận dụng thức ăn tự nhiên và công nghệ sạch để bảo vệ nguồn nước và hệ sinh thái.
– Trong khai thác thủy sản: tuân thủ quy định chống khai thác bất hợp pháp (IUU), sử dụng ngư cụ thân thiện với môi trường, hạn chế đánh bắt tận diệt, bảo vệ nguồn lợi thủy sản.
– Trong chế biến – xuất khẩu: tăng cường sử dụng năng lượng tái tạo, công nghệ tiết kiệm năng lượng và nước, giảm phát thải khí nhà kính, quản lý chất thải hiệu quả, hướng tới kinh tế tuần hoàn.
– Trong quản lý và thương mại: minh bạch truy xuất nguồn gốc, đạt các chứng nhận quốc tế (ASC, BAP, MSC…), đảm bảo sản phẩm thủy sản không chỉ ngon – sạch mà còn “xanh” về môi trường và “trách nhiệm” với cộng đồng.
Tại Đồng bằng sông Cửu Long (trung tâm nuôi trồng thủy sản lớn nhất cả nước) nhiều mô hình nuôi sinh thái và công nghệ cao đang thay thế dần cách nuôi truyền thống.
– Mô hình tôm – rừng ở Cà Mau: kết hợp nuôi tôm tự nhiên dưới tán rừng ngập mặn, không dùng hóa chất, sản phẩm đạt chứng nhận quốc tế như Naturland, EU Organic.
– Tôm siêu thâm canh công nghệ cao tại Bạc Liêu, Sóc Trăng: ứng dụng hệ thống tuần hoàn nước (RAS), biofloc giúp tiết kiệm nước, giảm ô nhiễm, năng suất gấp 3 – 5 lần.
– Cá tra theo chuẩn ASC tại Đồng Tháp, An Giang: kiểm soát chất lượng nước, dùng thức ăn sinh học, đáp ứng yêu cầu khắt khe của thị trường EU và Mỹ.
>> Xem thêm: Nuôi Trồng Thủy Sản Thông Minh – Đầu Tư Sớm Hay Bị Bỏ Lại
Các thị trường lớn như EU, Mỹ, Nhật Bản ngày càng yêu cầu minh bạch về nguồn gốc. Doanh nghiệp Việt đã bắt đầu:
– Ứng dụng blockchain, QR code, phần mềm quản lý trại nuôi, nhật ký điện tử.
– Nhà nước triển khai hệ thống quản lý nghề cá có trách nhiệm (VDMS), số hóa đăng ký tàu cá và truy xuất nguyên liệu.
Đây là những nỗ lực quan trọng để gỡ bỏ thẻ vàng IUU của EU và giữ vững uy tín thủy sản Việt Nam trên thị trường quốc tế.
Dù đã đạt nhiều bước tiến quan trọng, quá trình xanh hóa ngành thủy sản Việt Nam vẫn đang đối mặt với không ít khó khăn:
Phần lớn hộ nuôi trồng thủy sản vẫn hoạt động cá thể, thiếu sự liên kết trong chuỗi giá trị. Điều này khiến việc áp dụng công nghệ mới, tiêu chuẩn quốc tế hay mô hình sản xuất bền vững gặp nhiều trở ngại.
Xanh hóa đòi hỏi đầu tư lớn vào cơ sở hạ tầng, hệ thống xử lý nước, công nghệ nuôi tuần hoàn và chế biến sâu. Tuy nhiên, đa số doanh nghiệp vừa và nhỏ còn hạn chế nguồn vốn và khó tiếp cận các gói tín dụng xanh.
Một bộ phận người nuôi và ngư dân chưa nhận thức đầy đủ về lợi ích dài hạn của sản xuất bền vững. Công tác đào tạo, chuyển giao kỹ thuật và quản lý còn thiếu tính hệ thống, dẫn đến việc áp dụng mô hình xanh chưa đồng đều.
Chính sách khuyến khích xanh hóa còn rời rạc, thiếu cơ chế cụ thể để hỗ trợ doanh nghiệp và nông hộ. Bên cạnh đó, hệ thống giám sát và thực thi chưa thực sự chặt chẽ, khiến việc nhân rộng mô hình xanh gặp nhiều thách thức.
Những rào cản trên cho thấy, hành trình xanh hóa thủy sản Việt Nam cần có sự vào cuộc đồng bộ từ Nhà nước, cộng đồng doanh nghiệp và người dân để chuyển đổi bền vững không chỉ là khẩu hiệu, mà trở thành thực tiễn rõ nét.
>> Xem thêm: Oxy Hòa Tan – Yếu Tố Quan Trọng Cho Một Vụ Tôm Thành Công
“Xanh hóa” không chỉ là một xu hướng toàn cầu, mà còn là chiến lược sống còn cho ngành thủy sản Việt Nam trong thế kỷ 21. Con đường phía trước có thể không bằng phẳng, nhưng những bước đi đầu tiên đã được xác lập, và cơ hội đang rộng mở cho những ai đi trước, đi đúng và đi bền vững.
Việt Nam hoàn toàn có tiềm năng trở thành “quốc gia thủy sản xanh” của châu Á. Nơi sản phẩm không chỉ ngon, rẻ mà còn sạch, minh bạch và có trách nhiệm với tương lai hành tinh.
CÔNG TY CỔ PHẦN VẬT TƯ KHOA HỌC KỸ THUẬT – LASI
Bài viết liên quan
Trong nhiều năm qua, Liên minh châu Âu (EU) luôn là một trong những thị trường xuất khẩu thủy sản lớn và có giá trị cao đối với Việt Nam. Tuy nhiên, để đưa sản phẩm thủy sản vào thị trường này, doanh nghiệp bắt buộc phải đáp ứng hàng loạt tiêu chuẩn khắt khe […]
Khí hậu ngày càng nghiêm trọng, nhu cầu chuyển dịch sang các nguồn năng lượng sạch và tái tạo đã trở thành xu thế tất yếu trên toàn cầu. Tại Việt Nam, với lợi thế đường bờ biển dài, tốc độ gió ổn định và tiềm năng lớn, phát triển điện gió bền vững đang […]
Trong bối cảnh chuyển dịch năng lượng và phát triển điện gió ngày càng mạnh mẽ, đo gió và đánh giá tài nguyên gió được xem là bước quan trọng bậc nhất, quyết định trực tiếp đến hiệu quả kỹ thuật, tài chính và khả năng thành công của dự án. Một dự án điện […]
Trong nuôi tôm hiện đại, đặc biệt là các mô hình thâm canh và siêu thâm canh, oxy hòa tan (DO – Dissolved Oxygen) được xem là yếu tố môi trường quan trọng bậc nhất, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe, tốc độ tăng trưởng và tỷ lệ sống của tôm. Thực tế cho […]
Hiện nay, nuôi tôm ngày càng chuyển dịch sang mô hình thâm canh và siêu thâm canh, môi trường ao nuôi trở thành yếu tố quyết định trực tiếp đến tỷ lệ sống, tốc độ tăng trưởng và hiệu quả kinh tế. Tuy nhiên, môi trường ao tôm lại luôn biến động liên tục theo […]
Giá điện ngày càng biến động, áp lực giảm phát thải gia tăng và yêu cầu phát triển bền vững trở thành tiêu chí bắt buộc, đầu tư điện mặt trời đang nổi lên như một giải pháp chiến lược cho cả doanh nghiệp lẫn hộ gia đình. Không chỉ mang lại lợi ích kinh […]
Ngành thủy sản đang chịu nhiều áp lực từ giá điện tăng, chi phí thức ăn leo thang, rủi ro dịch bệnh và yêu cầu ngày càng cao từ thị trường xuất khẩu, bài toán tối ưu chi phí nuôi tôm trở thành mối quan tâm hàng đầu của cả hộ nuôi lẫn doanh nghiệp […]
Trong những năm gần đây, nuôi trồng tôm công nghệ cao đã và đang trở thành xu hướng tất yếu nhằm đáp ứng nhu cầu thị trường xuất khẩu ngày càng khắt khe. Tuy nhiên, song song với cơ hội là hàng loạt rủi ro trong nuôi tôm: biến động môi trường, dịch bệnh, chi […]
Trong bối cảnh biến đổi khí hậu diễn biến phức tạp, chi phí đầu vào ngày càng tăng và yêu cầu khắt khe từ thị trường xuất khẩu, ngành nuôi trồng thủy sản đang đứng trước bài toán đổi mới toàn diện. Trong đó, nuôi tôm công nghệ cao được xem là hướng đi chiến […]
Trong kỷ nguyên của tăng trưởng xanh, năng lượng tái tạo không còn là một khái niệm xa lạ mà dần trở thành xương sống của nền kinh tế toàn cầu. Tuy nhiên, khi bước sang năm 2026, bài toán của các chủ đầu tư đã thay đổi: Không chỉ là lắp đặt bao nhiêu […]
Trong bối cảnh ngành thủy sản Việt Nam đang chịu nhiều tác động từ biến đổi khí hậu, chi phí đầu vào tăng cao và thị trường tiêu thụ biến động, việc tìm kiếm giải pháp nuôi tôm bền vững trở thành yêu cầu cấp thiết. Nuôi tôm không còn chỉ hướng đến sản lượng, […]
Việc kiểm soát nước dằn tàu không còn là vấn đề tự nguyện mà đã trở thành yêu cầu pháp lý nghiêm ngặt trên toàn cầu. Đối với các chủ tàu và đơn vị vận hành, việc nắm vững tiêu chuẩn xả thải nước dằn tàu là yếu tố sống còn để tránh các khoản […]
