Ngành thủy sản Việt Nam – một trong những trụ cột xuất khẩu quan trọng của nền kinh tế, đang bước vào giai đoạn chuyển mình mạnh mẽ trước những yêu cầu khắt khe từ thị trường quốc tế. Từ việc đảm bảo an toàn thực phẩm, bảo vệ môi trường đến thực hành nuôi trồng bền vững, “xanh hóa” không chỉ là xu hướng mà còn là con đường tất yếu để duy trì vị thế và nâng cao giá trị thương hiệu thủy sản Việt. Đây chính là hành trình đòi hỏi sự đổi mới đồng bộ, từ công nghệ sản xuất, quản lý chuỗi cung ứng đến cam kết trách nhiệm xã hội và bảo vệ hệ sinh thái biển.
“Xanh hóa” trong ngành thủy sản có thể hiểu là quá trình chuyển đổi toàn diện hoạt động khai thác, nuôi trồng, chế biến và xuất khẩu theo hướng bền vững, thân thiện với môi trường và có trách nhiệm xã hội. Trong lĩnh vực thủy sản, điều này bao gồm:
– Trong nuôi trồng thủy sản: áp dụng các mô hình canh tác sinh thái (nuôi tôm – lúa, nuôi tuần hoàn, nuôi biofloc…), giảm thiểu sử dụng kháng sinh, hóa chất; tận dụng thức ăn tự nhiên và công nghệ sạch để bảo vệ nguồn nước và hệ sinh thái.
– Trong khai thác thủy sản: tuân thủ quy định chống khai thác bất hợp pháp (IUU), sử dụng ngư cụ thân thiện với môi trường, hạn chế đánh bắt tận diệt, bảo vệ nguồn lợi thủy sản.
– Trong chế biến – xuất khẩu: tăng cường sử dụng năng lượng tái tạo, công nghệ tiết kiệm năng lượng và nước, giảm phát thải khí nhà kính, quản lý chất thải hiệu quả, hướng tới kinh tế tuần hoàn.
– Trong quản lý và thương mại: minh bạch truy xuất nguồn gốc, đạt các chứng nhận quốc tế (ASC, BAP, MSC…), đảm bảo sản phẩm thủy sản không chỉ ngon – sạch mà còn “xanh” về môi trường và “trách nhiệm” với cộng đồng.
Tại Đồng bằng sông Cửu Long (trung tâm nuôi trồng thủy sản lớn nhất cả nước) nhiều mô hình nuôi sinh thái và công nghệ cao đang thay thế dần cách nuôi truyền thống.
– Mô hình tôm – rừng ở Cà Mau: kết hợp nuôi tôm tự nhiên dưới tán rừng ngập mặn, không dùng hóa chất, sản phẩm đạt chứng nhận quốc tế như Naturland, EU Organic.
– Tôm siêu thâm canh công nghệ cao tại Bạc Liêu, Sóc Trăng: ứng dụng hệ thống tuần hoàn nước (RAS), biofloc giúp tiết kiệm nước, giảm ô nhiễm, năng suất gấp 3 – 5 lần.
– Cá tra theo chuẩn ASC tại Đồng Tháp, An Giang: kiểm soát chất lượng nước, dùng thức ăn sinh học, đáp ứng yêu cầu khắt khe của thị trường EU và Mỹ.
>> Xem thêm: Nuôi Trồng Thủy Sản Thông Minh – Đầu Tư Sớm Hay Bị Bỏ Lại
Các thị trường lớn như EU, Mỹ, Nhật Bản ngày càng yêu cầu minh bạch về nguồn gốc. Doanh nghiệp Việt đã bắt đầu:
– Ứng dụng blockchain, QR code, phần mềm quản lý trại nuôi, nhật ký điện tử.
– Nhà nước triển khai hệ thống quản lý nghề cá có trách nhiệm (VDMS), số hóa đăng ký tàu cá và truy xuất nguyên liệu.
Đây là những nỗ lực quan trọng để gỡ bỏ thẻ vàng IUU của EU và giữ vững uy tín thủy sản Việt Nam trên thị trường quốc tế.
Dù đã đạt nhiều bước tiến quan trọng, quá trình xanh hóa ngành thủy sản Việt Nam vẫn đang đối mặt với không ít khó khăn:
Phần lớn hộ nuôi trồng thủy sản vẫn hoạt động cá thể, thiếu sự liên kết trong chuỗi giá trị. Điều này khiến việc áp dụng công nghệ mới, tiêu chuẩn quốc tế hay mô hình sản xuất bền vững gặp nhiều trở ngại.
Xanh hóa đòi hỏi đầu tư lớn vào cơ sở hạ tầng, hệ thống xử lý nước, công nghệ nuôi tuần hoàn và chế biến sâu. Tuy nhiên, đa số doanh nghiệp vừa và nhỏ còn hạn chế nguồn vốn và khó tiếp cận các gói tín dụng xanh.
Một bộ phận người nuôi và ngư dân chưa nhận thức đầy đủ về lợi ích dài hạn của sản xuất bền vững. Công tác đào tạo, chuyển giao kỹ thuật và quản lý còn thiếu tính hệ thống, dẫn đến việc áp dụng mô hình xanh chưa đồng đều.
Chính sách khuyến khích xanh hóa còn rời rạc, thiếu cơ chế cụ thể để hỗ trợ doanh nghiệp và nông hộ. Bên cạnh đó, hệ thống giám sát và thực thi chưa thực sự chặt chẽ, khiến việc nhân rộng mô hình xanh gặp nhiều thách thức.
Những rào cản trên cho thấy, hành trình xanh hóa thủy sản Việt Nam cần có sự vào cuộc đồng bộ từ Nhà nước, cộng đồng doanh nghiệp và người dân để chuyển đổi bền vững không chỉ là khẩu hiệu, mà trở thành thực tiễn rõ nét.
>> Xem thêm: Oxy Hòa Tan – Yếu Tố Quan Trọng Cho Một Vụ Tôm Thành Công
“Xanh hóa” không chỉ là một xu hướng toàn cầu, mà còn là chiến lược sống còn cho ngành thủy sản Việt Nam trong thế kỷ 21. Con đường phía trước có thể không bằng phẳng, nhưng những bước đi đầu tiên đã được xác lập, và cơ hội đang rộng mở cho những ai đi trước, đi đúng và đi bền vững.
Việt Nam hoàn toàn có tiềm năng trở thành “quốc gia thủy sản xanh” của châu Á. Nơi sản phẩm không chỉ ngon, rẻ mà còn sạch, minh bạch và có trách nhiệm với tương lai hành tinh.
CÔNG TY CỔ PHẦN VẬT TƯ KHOA HỌC KỸ THUẬT – LASI
Bài viết liên quan
Ngành thủy sản ngày càng hội nhập sâu vào thị trường quốc tế, lợi ích của truy xuất nguồn gốc không chỉ dừng lại ở việc đáp ứng yêu cầu pháp lý, mà còn trở thành yếu tố cốt lõi quyết định năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững của doanh nghiệp. Việc […]
Điện gió đang trở thành một trong những trụ cột quan trọng của hệ thống năng lượng tái tạo. Tuy nhiên, hiệu quả của một dự án điện gió không chỉ phụ thuộc vào công nghệ tua-bin hay quy mô đầu tư, mà trước hết nằm ở chất lượng công tác khảo sát tiềm năng […]
Trong tiến trình tái cấu trúc mô hình tăng trưởng, kinh tế xanh đang trở thành định hướng chủ đạo của nhiều quốc gia nhằm dung hòa giữa phát triển kinh tế, bảo vệ môi trường và ổn định xã hội. Trong bức tranh đó, năng lượng sạch và bền vững giữ vai trò then […]
Trong những năm gần đây, ngành nuôi trồng thủy sản đang đứng trước yêu cầu cấp thiết phải chuyển đổi theo hướng năng suất cao – kiểm soát rủi ro – phát triển bền vững. Trước áp lực chi phí đầu vào tăng cao, biến động môi trường và yêu cầu ngày càng khắt khe […]
Mặc dù năng lượng sạch và bền vững được xem là trụ cột của chiến lược tăng trưởng xanh và mục tiêu trung hòa carbon, quá trình phát triển các nguồn năng lượng này trên thực tế không diễn ra một cách đơn giản. Bên cạnh những lợi ích rõ ràng về môi trường, kinh […]
Điện gió ngoài khơi đang dần khẳng định vị thế là một trong những nguồn năng lượng tái tạo chiến lược, góp phần quan trọng vào quá trình chuyển dịch sang nền kinh tế xanh và giảm phát thải carbon. Tuy nhiên, song hành với tiềm năng to lớn đó là không ít thách thức […]
Biến đổi khí hậu ngày càng tác động mạnh mẽ đến kinh tế – xã hội toàn cầu, xu hướng hướng đến Net Zero không còn là lựa chọn mà đã trở thành yêu cầu bắt buộc đối với nhiều quốc gia, ngành nghề và doanh nghiệp. Cùng với đó, tín chỉ carbon đang dần […]
Trong nuôi trồng tôm hiện đại, việc kiểm soát môi trường nước đóng vai trò quyết định đến tỷ lệ sống, tốc độ tăng trưởng và hiệu quả kinh tế của ao nuôi. Trong đó, oxy hòa tan là yếu tố then chốt, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe của tôm cũng như sự […]
Điện gió ngoài khơi là một trong những nguồn năng lượng tái tạo đang được quan tâm và đầu tư mạnh mẽ trên thế giới nhờ khả năng khai thác hiệu quả tiềm năng gió biển. Với lợi thế gió ổn định, cường độ lớn và không bị che chắn bởi địa hình, các dự […]
Tôm là một trong những mặt hàng thủy sản xuất khẩu chủ lực, đóng vai trò quan trọng trong kim ngạch thương mại của nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam. Để đáp ứng đa dạng nhu cầu của thị trường quốc tế cũng như các tiêu chuẩn khắt khe về chất lượng, an […]
Trước xu hướng chuyển dịch sang các nguồn năng lượng sạch và bền vững, năng lượng gió ngày càng được ứng dụng rộng rãi trong sản xuất điện và trở thành một phần quan trọng của hệ thống năng lượng hiện đại. Với khả năng tái tạo, thân thiện với môi trường và tiềm năng […]
Xu hướng tiêu dùng toàn cầu đang ngày càng ưu tiên các sản phẩm thủy sản có nguồn gốc rõ ràng, được khai thác có trách nhiệm và thân thiện với môi trường. Trong dòng chảy đó, tiêu chuẩn MSC (Marine Stewardship Council) trở thành “tấm vé thông hành” giúp doanh nghiệp thủy sản khẳng […]
