Hiện tượng tôm nổi đầu là một trong những vấn đề phổ biến trong nuôi tôm, gây ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe tôm, năng suất và hiệu quả kinh tế của người nuôi. Hiện tượng này không chỉ phản ánh các vấn đề về chất lượng nước, môi trường nuôi, mà còn liên quan đến dinh dưỡng và quản lý ao nuôi.
Việc hiểu rõ nguyên nhân dẫn đến tôm nổi đầu và áp dụng các biện pháp xử lý kịp thời, hiệu quả là yếu tố then chốt để giảm thiệt hại, duy trì tốc độ tăng trưởng và chất lượng tôm. Bài viết này LASI sẽ phân tích chi tiết các nguyên nhân phổ biến, đồng thời cung cấp hướng dẫn xử lý và phòng ngừa hiện tượng tôm nổi đầu.
Việc quan sát và nhận biết sớm hiện tượng tôm nổi đầu là yếu tố quan trọng giúp người nuôi xử lý kịp thời, hạn chế thiệt hại. Các dấu hiệu chính bao gồm:
Oxy hòa tan là yếu tố thiết yếu để tôm hô hấp và phát triển bình thường. Khi nồng độ oxy trong nước giảm mạnh, tôm sẽ bơi lên tầng mặt để tìm nguồn oxy bổ sung. Tình trạng thiếu oxy thường xảy ra do mật độ nuôi quá dày, khiến lượng oxy hòa tan không đủ đáp ứng nhu cầu. Ngoài ra, tảo tàn và phân hủy hữu cơ trong ao tiêu hao oxy, trong khi thời tiết thay đổi đột ngột, đặc biệt vào ban đêm hoặc rạng sáng, cũng làm giảm nồng độ oxy. Quản lý quạt nước không hợp lý, không tạo đủ lưu thông oxy cũng là nguyên nhân phổ biến, đồng thời cần kiểm soát khí độc tích tụ trong ao để hạn chế tác động tiêu cực đến tôm.
Các khí độc như NH3 (amoniac), H2S (hydro sulfide) và NO2 (nitrit) có thể tích tụ trong ao và ảnh hưởng trực tiếp đến hệ hô hấp của tôm, khiến chúng bị ngộ độc và nổi lên mặt nước. Nguyên nhân chính là do chất thải từ tôm và thức ăn thừa tích tụ lâu ngày, trong khi hệ vi sinh vật có lợi suy giảm, không thể phân hủy chất hữu cơ hiệu quả. Bên cạnh đó, thiếu oxy ở tầng đáy ao cũng làm gia tăng quá trình sinh khí độc, khiến tôm bị stress và nổi lên mặt nước để tìm môi trường sống an toàn hơn.
Một số bệnh phổ biến như bệnh đốm trắng, hoại tử gan tụy cấp tính hoặc nhiễm vi khuẩn Vibrio có thể làm tôm yếu đi, mất khả năng bám đáy và dạt lên mặt nước. Khi bị bệnh, tôm thường có biểu hiện bơi lờ đờ, mất phương hướng, cơ thể nhợt nhạt hoặc xuất hiện các dấu hiệu bất thường trên thân. Những bệnh lý này làm giảm sức đề kháng của tôm, khiến chúng dễ bị stress môi trường và nổi đầu, ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất và chất lượng vụ nuôi.
Sự thay đổi đột ngột của môi trường như nhiệt độ, độ mặn hoặc pH cũng là nguyên nhân phổ biến khiến tôm nổi trên mặt nước. Ví dụ, mưa lớn có thể làm giảm độ mặn đột ngột, gây sốc cho tôm. Việc bổ sung hóa chất, kháng sinh không đúng liều lượng hoặc thay nước quá nhanh, không theo quy trình thích hợp cũng tạo ra cú sốc môi trường, khiến tôm yếu đi và nổi lên mặt ao. Hiện tượng này thường xuất hiện bất ngờ, làm giảm khả năng sinh trưởng và tăng nguy cơ tôm bị bệnh.
>> Xem thêm: Công Nghệ Và Dữ Liệu- Chìa Khóa Phát Triển Cho Ngành Tôm Châu Á
Oxy hòa tan là yếu tố sống còn đối với tôm. Khi nhận thấy tôm nổi lên mặt nước, người nuôi cần tăng cường chạy quạt nước và sục khí, đặc biệt vào ban đêm khi oxy hòa tan trong nước giảm thấp. Đồng thời, kiểm tra nồng độ oxy thường xuyên; nếu thiếu oxy nghiêm trọng, có thể bổ sung oxy viên hoặc vôi dolomite để cải thiện chất lượng nước. Ngoài ra, giảm mật độ nuôi trong ao cũng là biện pháp cần thiết nhằm đảm bảo oxy đủ cho tất cả tôm, hạn chế tình trạng nổi đầu.
Các khí độc như NH3, H2S và NO2 có thể làm tôm stress và nổi đầu. Để hạn chế tác động này, cần định kỳ kiểm tra nồng độ khí độc và xử lý kịp thời. Sử dụng chế phẩm vi sinh để phân hủy chất hữu cơ tích tụ ở đáy ao, đồng thời hạn chế cho ăn quá mức để tránh dư thừa thức ăn gây ô nhiễm nước. Trong những trường hợp mật độ tôm quá cao, việc giảm số lượng cũng giúp giảm áp lực khí độc, duy trì môi trường nuôi an toàn.
Sốc môi trường do thay đổi nhiệt độ, độ mặn, pH hoặc hóa chất có thể khiến tôm nổi lên mặt nước. Khi thay đổi thời tiết bất thường, người nuôi nên che chắn ao bằng lưới hoặc giảm tốc độ thay nước để tôm thích nghi dần. Khi sử dụng hóa chất hoặc kháng sinh, cần tuân thủ đúng liều lượng khuyến cáo, tránh gây sốc cho tôm. Việc kiểm soát môi trường nuôi cẩn thận giúp giảm nguy cơ tôm yếu hoặc chết hàng loạt.
Để hạn chế hiện tượng tôm nổi đầu trong tương lai, cần duy trì môi trường ao ổn định bằng cách kiểm tra các chỉ số nước thường xuyên. Thực hiện thay nước định kỳ nhưng tránh thay đột ngột, đồng thời lựa chọn tôm giống khỏe mạnh, có nguồn gốc rõ ràng để giảm nguy cơ bệnh tật. Kết hợp quản lý dinh dưỡng, mật độ nuôi và chất lượng nước sẽ giúp tôm phát triển tốt, hạn chế các sự cố môi trường ảnh hưởng đến năng suất.
>> Xem thêm: Giải Pháp Nuôi Trồng Thủy Sản Bền Vững
Hiện tượng tôm nổi đầu trên mặt nước là dấu hiệu cảnh báo môi trường ao nuôi hoặc sức khỏe tôm đang gặp vấn đề. Quản lý toàn diện từ kỹ thuật nuôi, môi trường nước đến sức khỏe tôm là chìa khóa để phát triển mô hình nuôi tôm bền vững, nâng cao năng suất và giảm rủi ro thiệt hại kinh tế.
Liên hệ LASI để được tư vấn giải pháp nuôi tôm bền vững, tối ưu hóa hiệu quả và đảm bảo an toàn cho toàn bộ vụ nuôi.
CÔNG TY CỔ PHẦN VẬT TƯ KHOA HỌC KỸ THUẬT – LASI
Bài viết liên quan
Trong bối cảnh hội nhập sâu rộng, xuất khẩu tôm đang là một trong những ngành mũi nhọn của thủy sản Việt Nam, đóng góp lớn vào kim ngạch xuất khẩu và tạo sinh kế cho hàng triệu hộ nuôi. Tuy nhiên, cùng với cơ hội mở rộng thị trường là những rào cản kỹ […]
Kể từ tháng 10/2023, doanh nghiệp xuất khẩu vào EU chính thức bước vào một “cuộc chơi” hoàn toàn mới – Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM). Đây không còn là câu chuyện riêng của ngành thép, xi măng hay năng lượng, mà đã và đang lan rộng sang chuỗi giá trị thủy […]
Khi quỹ đất ngày càng khan hiếm, nhu cầu tiêu thụ điện không ngừng gia tăng và cam kết Net Zero đang trở thành “cuộc hẹn không thể lùi”, các quốc gia Đông Nam Á đứng trước bài toán khó: làm thế nào để mở rộng năng lượng tái tạo một cách hiệu quả, bền […]
Khí hậu diễn biến ngày càng phức tạp, các hiện tượng thời tiết cực đoan như mưa lớn, gió mạnh, sương mù dày đặc hay nắng nóng kéo dài đang đặt ra những thách thức không nhỏ cho hệ thống giao thông hiện đại. Đối với đường sắt cao tốc – loại hình vận tải […]
Trong bối cảnh ngành thủy sản giữ vai trò quan trọng đối với kinh tế Việt Nam, việc Liên minh châu Âu (EU) áp dụng thẻ vàng IUU đối với hoạt động khai thác của Việt Nam đã tạo ra cú tác động lớn, kéo dài và đa chiều. Tác động của thẻ vàng thủy […]
Mỗi mùa vụ, việc thiếu oxy hòa tan trong ao luôn là nguyên nhân hàng đầu khiến tôm cá mệt mỏi, kém ăn, tăng trưởng chậm, thậm chí chết hàng loạt. Trong bối cảnh nuôi thủy sản ngày càng hướng tới năng suất cao – chi phí thấp – an toàn sinh học, kiểm soát […]
Giá điện biến động và yêu cầu tối ưu hiệu quả đầu tư ngày càng khắt khe, việc vận hành trang trại điện mặt trời không chỉ dừng lại ở “phát điện” mà còn đòi hỏi quản lý hiệu suất một cách chủ động và chính xác. Những tổn thất âm thầm do suy giảm […]
Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng tác động sâu rộng đến kinh tế toàn cầu, ESG và Net Zero không còn là những khái niệm mang tính xu hướng, mà đã trở thành tiêu chuẩn mới trong hoạt động sản xuất – kinh doanh của doanh nghiệp. Từ yêu cầu của thị […]
Quan trắc đường cao tốc đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong bối cảnh các tuyến cao tốc ngày càng cho phép phương tiện lưu thông với tốc độ cao, rút ngắn đáng kể thời gian di chuyển nhưng đồng thời cũng làm gia tăng mức độ rủi ro khi xảy ra sự cố, […]
Hiện nay, ngành thủy sản Việt Nam không chỉ chịu áp lực về sản lượng, chất lượng mà còn phải đáp ứng những tiêu chuẩn khắt khe về khai thác hợp pháp, bền vững và truy xuất nguồn gốc. Việc Liên minh châu Âu (EU) áp dụng thẻ vàng IUU đối với thủy sản Việt […]
Trong hoạt động hàng hải hiện đại, tính toán và kiểm soát vận tốc cập tàu là một trong những yếu tố mang tính quyết định đến an toàn, hiệu quả vận hành và uy tín của cảng biển. Tuy nhiên, trên thực tế, không phải thuyền trưởng, thủy thủ, hoa tiêu hay đội ngũ […]
Trong bối cảnh ngành năng lượng tái tạo đang chuyển mình mạnh mẽ, dữ liệu gió chính xác trở thành yếu tố then chốt quyết định hiệu quả và tính khả thi của các dự án điện gió. Những phương pháp đo gió truyền thống dần bộc lộ hạn chế về phạm vi, độ cao […]
