Ngành nuôi trồng thủy sản toàn cầu đang đối mặt với nhiều thách thức như biến đổi khí hậu, ô nhiễm môi trường và suy giảm nguồn tài nguyên, việc chuyển đổi sang mô hình trang trại thủy sản bền vững đang trở thành xu hướng tất yếu. Không chỉ giúp giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường, các mô hình này còn mang lại hiệu quả kinh tế lâu dài, đồng thời góp phần đảm bảo an ninh lương thực và sinh kế cho cộng đồng địa phương.

Hiện nay, nhiều mô hình nuôi trồng thủy sản bền vững đã được nghiên cứu và ứng dụng trên thế giới. Trong đó, các hệ thống như Aquaponics, RAS (Recirculating Aquaculture System) hay MPAs (Marine Protected Areas) đang được đánh giá cao nhờ khả năng tối ưu hóa tài nguyên, giảm phát thải và nâng cao hiệu quả sản xuất.

Mô hình Aquaponics

Aquaponics là thuật ngữ kết hợp giữa aquaculture (nuôi trồng thủy sản) và hydroponics (thủy canh), tạo nên một hệ thống sản xuất theo chu kỳ tuần hoàn khép kín. Đây là một trong những mô hình trang trại thủy sản bền vững được nhiều chuyên gia đánh giá cao nhờ khả năng tiết kiệm tài nguyên và giảm thiểu chất thải.

Trong hệ thống Aquaponics, hoạt động nuôi cá được kết hợp với trồng rau thủy canh. Hệ thống thường bao gồm một bể nuôi cá và một khu vực trồng cây. Nước từ bể cá chứa chất thải hữu cơ sẽ được dẫn đến khu vực trồng rau. Tại đây, các vi khuẩn nitrite chuyển hóa chất thải của cá thành các dạng dinh dưỡng phù hợp cho cây trồng hấp thụ.

Sau khi cây sử dụng các chất dinh dưỡng, nước sẽ được lọc sạch và quay trở lại bể nuôi cá để tiếp tục chu trình tuần hoàn. Nhờ quá trình này, hệ thống có thể sử dụng lại phần lớn lượng nước, từ đó tiết kiệm tài nguyên và giảm thiểu ô nhiễm môi trường.

Một ưu điểm quan trọng của Aquaponics là không cần sử dụng phân bón hóa học hoặc thuốc trừ sâu, giúp tạo ra các sản phẩm thủy sản và nông sản sạch. Ngoài ra, người nuôi cũng có thể kiểm soát tốt hơn chất lượng nước và môi trường nuôi, đảm bảo sức khỏe cho cá và cây trồng. Nhờ những đặc điểm này, Aquaponics đang trở thành một lựa chọn tiềm năng cho các trang trại hướng đến sản xuất thực phẩm bền vững.

>> Xem thêm: Các Bệnh Trên Tôm Thường Gặp Mà Chủ Trang Trại Cần Biết

Hệ thống lọc tuần hoàn RAS

Hệ thống tuần hoàn RAS (Recirculating Aquaculture System) là một công nghệ nuôi trồng thủy sản hiện đại cho phép tái sử dụng nước trong quá trình nuôi. Đây được xem là một trong những mô hình trang trại thủy sản bền vững có khả năng kiểm soát môi trường nuôi hiệu quả.

Một hệ thống RAS thường bao gồm bể nuôi, hệ thống lắng và lọc cơ học, hệ thống lọc sinh học cùng các đường ống cấp và thoát nước. Sau khi nước được sử dụng trong bể nuôi, nó sẽ được đưa qua các hệ thống lọc để loại bỏ chất thải và tạp chất trước khi quay trở lại bể.

Nhờ quá trình lọc và tuần hoàn liên tục, lượng nước cần thay mới trong hệ thống RAS rất thấp so với phương pháp nuôi truyền thống. Tùy vào thiết kế, hệ thống có thể hoạt động theo hình thức tuần hoàn một phần hoặc tuần hoàn gần như hoàn toàn.

Công nghệ này đã được nghiên cứu và ứng dụng tại nhiều quốc gia như Na Uy, Hà Lan, Thái Lan và Trung Quốc trong các trại sản xuất giống và nuôi thâm canh thủy sản. Nhờ môi trường nuôi được kiểm soát chặt chẽ, tỷ lệ sống của vật nuôi thường cao hơn và năng suất có thể đạt khoảng 100 kg/m³.

Điểm khác biệt của RAS so với nuôi truyền thống là hệ sinh thái nuôi được thiết lập trong các bể hoặc bồn đặt trong nhà. Điều này giúp người nuôi kiểm soát tốt các yếu tố như nhiệt độ, oxy và chất lượng nước, từ đó hạn chế rủi ro môi trường và nâng cao hiệu quả sản xuất.

Mô hình MPAs

MPAs (Marine Protected Areas) hay còn gọi là khu bảo tồn biển, là một mô hình nuôi trồng thủy sản gắn liền với việc bảo vệ hệ sinh thái biển. Trong mô hình này, các khu vực biển được quy hoạch và quản lý nhằm bảo tồn môi trường tự nhiên và đa dạng sinh học, đồng thời cho phép các hoạt động nuôi trồng thủy sản theo hướng bền vững.

Các khu MPAs có thể bao gồm nhiều dạng hệ sinh thái như vùng đáy biển, rặng san hô hoặc các khu vực biển nông ven bờ. Tùy theo điều kiện tự nhiên của từng khu vực, các loài thủy sản được nuôi trồng có thể bao gồm cá, tôm, cua, sò và nhiều sinh vật biển khác.

Điểm quan trọng của mô hình này là mọi hoạt động nuôi trồng đều phải tuân theo các quy định nghiêm ngặt nhằm đảm bảo không gây tác động tiêu cực đến môi trường. Nhờ đó, các hệ sinh thái biển có thể được bảo vệ và phục hồi, đồng thời vẫn duy trì được hoạt động sản xuất thủy sản.

Ngoài lợi ích về môi trường, mô hình MPAs còn mang lại nhiều giá trị kinh tế cho cộng đồng ven biển. Khi các nguồn tài nguyên biển được quản lý hợp lý, sản lượng thủy sản có thể được duy trì ổn định trong thời gian dài. Điều này giúp tạo việc làm cho người dân địa phương và góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế bền vững.

>> Xem thêm: Chứng Nhận ASC Thủy Sản: Lợi Ích Khi Tham Gia

Kết luận

Trong bối cảnh ngành thủy sản cần chuyển đổi theo hướng thân thiện với môi trường, việc áp dụng mô hình trang trại thủy sản bền vững đang trở thành một giải pháp quan trọng. Các mô hình như Aquaponics, hệ thống tuần hoàn RAS hay MPAs đều cho thấy tiềm năng lớn trong việc tối ưu hóa sản xuất và bảo vệ hệ sinh thái.

Khi được triển khai đúng cách, các mô hình này không chỉ giúp nâng cao hiệu quả kinh tế mà còn góp phần xây dựng một ngành nuôi trồng thủy sản phát triển lâu dài, đáp ứng nhu cầu thực phẩm của xã hội mà vẫn đảm bảo cân bằng với môi trường tự nhiên.

CÔNG TY CỔ PHẦN VẬT TƯ KHOA HỌC KỸ THUẬT – LASI

• Trụ sở: LASI Building, 345 Kim Mã, Giảng Võ, Hà Nội
• VP Hà Nội: Lô 1-M1, Khu đô thị mới Yên Hòa, Yên Hòa, Hà Nội
• VP Cần Thơ: 01 Đường B16, KDC 91B, Tân An, Cần Thơ
• Hotline: 0988 279 911 – (84-24) 3771 2880
• Email: Info@lasi.com.vn