Nuôi tôm mùa lạnh luôn được xem là một trong những giai đoạn khó khăn nhất của người nuôi tôm tại miền Bắc, miền Trung và một số vùng miền Nam. Khi nhiệt độ môi trường giảm sâu, thời tiết biến động mạnh, sức đề kháng của tôm suy giảm, tốc độ tăng trưởng chậm và nguy cơ bùng phát dịch bệnh tăng cao. Vì vậy, để nuôi tôm thành công vào mùa lạnh, người nuôi cần chuẩn bị kỹ lưỡng, hiểu rõ đặc tính của tôm và áp dụng đúng kỹ thuật phù hợp theo từng giai đoạn.

Trong bài viết sau LASI sẽ tổng hợp những kinh nghiệm quan trọng nhất trong nuôi tôm mùa lạnh, giúp bà con hạn chế rủi ro và tối ưu năng suất.

Thách thức lớn nhất trong nuôi tôm mùa lạnh

Để nuôi tôm mùa lạnh thành công, trước hết bà con cần hiểu rõ những rủi ro tôm thường gặp vào thời điểm nhiệt độ xuống thấp.

Tôm chậm lớn, giảm ăn

Một trong những khó khăn lớn nhất khi nuôi tôm mùa lạnh là tốc độ tăng trưởng của tôm giảm đáng kể. Khi nhiệt độ nước thấp hơn 26°C, tôm bắt đầu giảm khả năng bắt mồi. Đặc biệt, ở ngưỡng dưới 20°C, các hoạt động trao đổi chất của tôm gần như chậm lại hoàn toàn. Điều này dẫn đến hàng loạt biểu hiện dễ nhận thấy:

• Tôm ít bơi lội, hoạt động kém linh hoạt
• Tiêu hóa chậm, dễ đầy ruột hoặc bỏ ăn
• Hệ miễn dịch suy yếu, dễ nhiễm bệnh đường ruột, gan tụy
• Nguy cơ sốc lạnh tăng cao, nhất là khi nhiệt độ biến động mạnh giữa ngày và đêm

Hệ quả của tình trạng này là thời gian nuôi bị kéo dài, chi phí thức ăn tăng lên, trong khi tỷ lệ sống và tốc độ lớn lại giảm. Đây chính là thách thức lớn khiến nhiều hộ mất mùa nếu không có biện pháp quản lý phù hợp trong mùa lạnh.

Sốc nhiệt – nguyên nhân gây chết hàng loạt

Trong điều kiện nuôi tôm mùa lạnh, hiện tượng sốc nhiệt là rủi ro nghiêm trọng và xảy ra phổ biến nhất. Khi nhiệt độ nước thay đổi đột ngột trong ngày, đặc biệt với biên độ chênh lệch lớn từ 5-10°C, cơ thể tôm không kịp thích nghi, dẫn đến nhiều phản ứng sinh lý bất thường.

Sốc nhiệt không chỉ gây chết rải rác mà còn có thể dẫn đến chết hàng loạt trong thời gian ngắn, khiến nhiều ao nuôi mất trắng chỉ sau vài đêm lạnh kéo dài.

Đây là lý do người nuôi cần duy trì ổn định nhiệt độ nước, tránh các biến động lớn giữa ngày và đêm, đồng thời sử dụng biện pháp che chắn hoặc gia nhiệt để bảo vệ tôm trong giai đoạn thời tiết khắc nghiệt.

Chất lượng nước bị thay đổi

Trong nuôi tôm mùa lạnh, chất lượng nước thường xuyên thay đổi nhanh chóng do ảnh hưởng của mưa, gió mùa và các đợt không khí lạnh tăng cường. Những biến động này tác động trực tiếp đến hệ sinh thái ao nuôi và gây stress cho tôm nếu không được kiểm soát chặt chẽ.

• pH dao động mạnh
• Độ kiềm giảm
• Oxy hòa tan biến động
• Tảo tàn hàng loạt

Nếu không kiểm soát tốt, môi trường xấu đi rất nhanh và ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe của tôm.

>> Xem thêm: Bí Quyết Quản Lý Ao Nuôi Tôm Mùa Mưa Giúp Hạn Chế Rủi Ro

Chuẩn bị ao nuôi – bước quan trọng nhất khi nuôi tôm mùa lạnh

Để nuôi tôm mùa lạnh hiệu quả, bà con phải chuẩn bị hệ thống ao nuôi kỹ lưỡng hơn mùa nóng.

Đảm bảo ao nuôi không bị gió lùa

Gió lạnh thổi trực tiếp vào ao sẽ làm nước giảm nhiệt đột ngột. Bà con nên:

• Che chắn phía Bắc và Đông Bắc bằng lưới, bạt hoặc cây xanh
• Làm hàng rào xung quanh ao
• Giảm diện tích tiếp xúc gió ở mặt ao

Tăng độ sâu nước

Nước sâu giúp giữ nhiệt tốt hơn. Độ sâu lý tưởng khi nuôi tôm mùa lạnh: 1.5 – 2.0 m.  Ao nông dưới 1.2 m rất dễ bị sốc nhiệt khi thời tiết thay đổi.

Bố trí hệ thống quạt, sục khí hợp lý

Không khí lạnh làm oxy trong nước thay đổi nhanh. Do đó:

• Duy trì sục khí liên tục
• Tăng cường quạt nước để ổn định nhiệt và hạn chế phân tầng
• Tránh bật tắt liên tục vì dễ gây sốc

Lót bạt đáy ao và thiết kế mái che (nếu có điều kiện)

Ao lót bạt giúp:

• Giữ nhiệt ổn định
• Giảm vi khuẩn gây bệnh
• Dễ vệ sinh

Một số mô hình ứng dụng nhà màng – mái vòm giúp tăng 1-3°C so với môi trường, rất hiệu quả khi nuôi tôm thâm canh mùa lạnh.

Kinh nghiệm thực tế để nuôi tôm mùa lạnh đạt năng suất cao

Dưới đây là những kinh nghiệm rút ra từ nhiều mô hình nuôi thành công:

Không nên thả giống muộn

Tôm ở giai đoạn nhỏ có sức chịu đựng kém, dễ bị sốc khi nhiệt độ xuống thấp và tỷ lệ chết thường rất cao trong những đợt lạnh sâu. Vì vậy, bà con nên hoàn thành việc thả giống trước tháng 10-11 để tôm có đủ thời gian lớn đạt kích cỡ trên 20g trước khi bước vào giai đoạn lạnh mạnh. Khi tôm đạt trọng lượng lớn hơn, sức đề kháng và khả năng chịu biến động nhiệt độ cũng tốt hơn, giúp giảm rủi ro và đảm bảo năng suất vụ nuôi.

Chọn giống sạch bệnh, chịu lạnh tốt

Chất lượng con giống đóng vai trò quyết định đến tỷ lệ sống và khả năng vượt qua các đợt nhiệt độ xuống thấp. Những giống kém chất lượng hoặc mang mầm bệnh sẽ suy yếu nhanh chóng khi gặp lạnh, dẫn đến giảm ăn, chậm lớn hoặc thậm chí chết hàng loạt. Vì vậy, bà con cần ưu tiên chọn giống sạch bệnh, có nguồn gốc rõ ràng, được kiểm dịch đầy đủ và có khả năng thích nghi tốt với nhiệt độ thấp. Đây là bước quan trọng giúp giảm rủi ro ngay từ đầu vụ và tạo nền tảng cho một mùa nuôi thành công.

Theo dõi nhiệt độ ao 3-4 lần/ngày

Nhiệt độ nên được đo 3-4 lần mỗi ngày, đặc biệt vào sáng sớm và chiều tối – thời điểm chênh lệch nhiệt thường lớn nhất.

Nếu phát hiện biến động nhiệt độ vượt quá 2-3°C, bà con phải lập tức áp dụng các biện pháp giữ nhiệt như che chắn ao, tăng độ sâu nước, giảm quạt nước vào ban đêm hoặc sử dụng hệ thống sưởi (nếu có). Theo dõi sát sao giúp phát hiện sớm bất thường và bảo vệ tôm khỏi sốc lạnh, đảm bảo quá trình sinh trưởng diễn ra ổn định.

Duy trì mật độ nuôi hợp lý

Vệc duy trì mật độ vừa phải đóng vai trò quan trọng giúp môi trường ao ổn định hơn. Nuôi mật độ quá cao khiến oxy hòa tan giảm nhanh, tôm dễ bị stress, chậm lớn và nhạy cảm hơn với các biến động nhiệt độ. Đồng thời, lượng chất thải tăng lên làm nước khó duy trì ổn định, dễ phát sinh khí độc và mầm bệnh. Giữ mật độ phù hợp giúp tôm khỏe, dễ quản lý và hạn chế rủi ro trong giai đoạn thời tiết lạnh.

Ứng dụng công nghệ quan trắc nhiệt – oxy – pH

Các yếu tố như nhiệt độ, oxy hòa tan và pH thường biến động nhanh và khó kiểm soát. Vì vậy, nhiều trang trại đã chuyển sang sử dụng hệ thống đo tự động để cập nhật liên tục các chỉ số môi trường. Nhờ cảnh báo sớm khi có biến động bất thường, người nuôi kịp thời xử lý các nguy cơ như sốc nhiệt, thiếu oxy hay pH giảm đột ngột. Việc ứng dụng công nghệ quan trắc giúp ao nuôi vận hành ổn định hơn, giảm thiệt hại và nâng cao hiệu quả trong mùa lạnh.

>> Xem thêm: Hệ Thống Giám Sát Nuôi Trồng Thủy Sản

Kết luận

Nuôi tôm mùa lạnh luôn tiềm ẩn nhiều rủi ro do nhiệt độ thấp, môi trường biến động mạnh và tôm dễ bị sốc. Tuy nhiên, với sự chuẩn bị kỹ lưỡng và áp dụng đúng kỹ thuật, bà con hoàn toàn có thể duy trì năng suất ổn định và giảm thiểu thiệt hại.

Liên hệ LASI để được tư vấn và hỗ trợ giải đáp thắc mắc!

CÔNG TY CỔ PHẦN VẬT TƯ KHOA HỌC KỸ THUẬT – LASI 

• Trụ sở: LASI Building, 345 Kim Mã, Giảng Võ, Hà Nội
• VP Hà Nội: 62 Nguyễn Khang, Yên Hòa, Hà Nội
• VP Cần Thơ: 01 Đường B16, KDC 91B, Tân An, Cần Thơ
• Hotline: 091515 5656 – (84-24) 3771 2880
• Email: Info@lasi.com.vn