Chi phí đầu vào ngày càng tăng, rủi ro dịch bệnh phức tạp và thị trường xuất khẩu siết chặt tiêu chuẩn chất lượng, bài toán tăng năng suất nuôi tôm đang trở thành ưu tiên hàng đầu của các chủ ao nuôi. Tuy nhiên, năng suất không chỉ được đo bằng sản lượng thu hoạch mà còn phản ánh qua tỷ lệ sống, tốc độ tăng trưởng, hệ số chuyển đổi thức ăn và lợi nhuận cuối vụ.

Muốn tăng năng suất nuôi tôm một cách thực chất, người nuôi cần xây dựng quy trình bài bản từ đầu vào đến quản trị vận hành ao nuôi. Dưới đây là những giải pháp then chốt giúp nâng cao hiệu quả sản xuất và tối ưu lợi nhuận.

Chọn tôm giống chất lượng

Trong toàn bộ chuỗi sản xuất, chất lượng tôm giống là yếu tố tiên quyết ảnh hưởng trực tiếp đến tốc độ tăng trưởng, khả năng kháng bệnh, tỷ lệ sống và chi phí điều trị trong suốt vụ nuôi. Một đàn giống tốt sẽ tạo nền tảng vững chắc cho mục tiêu tăng năng suất nuôi tôm.

Về đánh giá cảm quan, tôm giống cần có kích thước đồng đều. Đối với tôm thẻ chân trắng, kích cỡ thả phổ biến là P10 – P15 với chiều dài từ 9 – 13 mm; với tôm sú là P15 – P20, chiều dài từ 12 – 25 mm.

Tôm khỏe thường có màu sắc tươi sáng, vỏ mỏng, đầu thân cân đối, đuôi xòe rộng. Nếu quan sát thấy đuôi khép kín, phản xạ chậm hoặc màu sắc nhợt nhạt thì cần loại bỏ. Khi gõ nhẹ vào dụng cụ chứa, tôm khỏe sẽ phản ứng nhanh và bơi ngược dòng khi khuấy nhẹ. Gan tụy của tôm giống đạt chuẩn thường có màu nâu da bò sẫm, không nhạt màu hay teo nhỏ. Đồng thời, cần đảm bảo tôm sạch bệnh, đặc biệt là không mang các mầm bệnh nguy hiểm như đốm trắng, hoại tử gan tụy cấp hay EHP. Nguồn gốc giống cũng phải rõ ràng, có chứng nhận kiểm dịch và được sản xuất theo quy trình đạt chuẩn quốc tế.

Để nâng cao độ chính xác trong lựa chọn giống, nhiều trại nuôi hiện nay áp dụng phương pháp kiểm tra dưới kính hiển vi.

Lựa chọn mô hình nuôi phù hợp

Không có mô hình nào phù hợp cho mọi điều kiện. Để tăng năng suất nuôi tôm, chủ ao cần lựa chọn phương thức nuôi dựa trên thực tế địa phương và mục tiêu sản xuất.

Yếu tố đầu tiên là địa điểm nuôi. Diện tích ao, chất lượng nguồn nước, nguồn điện, điều kiện giao thông và khí hậu sẽ quyết định khả năng áp dụng mô hình bán thâm canh, thâm canh hay siêu thâm canh.

Tiếp theo là đối tượng nuôi. Tôm thẻ chân trắng phù hợp với mô hình công nghệ cao do chu kỳ ngắn và năng suất lớn. Trong khi đó, tôm sú thích hợp hơn với các mô hình sinh thái hoặc quảng canh cải tiến.

Mục tiêu sản xuất cũng cần được xác định rõ: tối đa sản lượng, tối ưu lợi nhuận hay giảm thiểu rủi ro. Từ đó, người nuôi mới có thể lựa chọn phương thức phù hợp về chi phí đầu tư và chiến lược vận hành.

Quản lý môi trường nước

Môi trường nước ổn định sẽ giúp tôm phát triển nhanh, giảm stress và hạn chế dịch bệnh. Ngược lại, nếu nước ao chứa hàm lượng cao amoniac, nitrit hoặc thiếu oxy hòa tan, tôm sẽ chậm lớn và dễ chết hàng loạt.

Để kiểm soát tốt, cần lựa chọn vị trí nuôi có nguồn nước sạch, tránh khu vực ô nhiễm. Trước khi thả giống, ao phải được cải tạo kỹ lưỡng: vét bùn, xử lý đáy và cấp nước đạt chuẩn. Trong suốt vụ nuôi, cần theo dõi thường xuyên các chỉ tiêu như pH, độ kiềm, oxy hòa tan, độ trong, amoniac và nitrit. Hệ thống quạt nước hoặc máy sục khí phải được bố trí hợp lý để duy trì hàm lượng oxy cao.

Bên cạnh đó, sử dụng chế phẩm vi sinh giúp cân bằng hệ vi sinh trong ao, phân hủy chất hữu cơ và hạn chế vi khuẩn gây hại. Vôi và khoáng cũng đóng vai trò ổn định pH và tăng độ kiềm cho môi trường nước.

>> Xem thêm: Giải Pháp Giúp Ổn Định Oxy Hòa Tan Trong Nuôi Trồng Tôm

Quản lý dinh dưỡng

Thức ăn chiếm tới 60 – 70% tổng chi phí nuôi tôm. Vì vậy, quản lý dinh dưỡng hợp lý là một trong những giải pháp trực tiếp giúp tăng năng suất nuôi tôm đồng thời giảm chi phí sản xuất. Người nuôi cần lựa chọn loại thức ăn phù hợp với từng giai đoạn phát triển, đảm bảo thành phần dinh dưỡng cân đối và đến từ nhà cung cấp uy tín.

Thức ăn phải được bảo quản đúng cách để tránh ẩm mốc, nhiễm khuẩn hoặc hư hỏng. Lượng thức ăn cần được tính toán dựa trên trọng lượng tôm, điều kiện nước và khả năng tiêu hóa. Việc chia nhỏ thành nhiều cữ ăn trong ngày sẽ giúp tăng khả năng hấp thụ.

Sử dụng nhá ăn hoặc quan sát trực tiếp để điều chỉnh khẩu phần là phương pháp hiệu quả nhằm tránh dư thừa gây ô nhiễm môi trường.

Kiểm soát dịch bệnh

Giải pháp hiệu quả nhất vẫn là phòng bệnh hơn chữa bệnh. Điều này bắt đầu từ việc chọn giống sạch bệnh, xử lý ao kỹ trước khi thả và duy trì môi trường nước trong giới hạn an toàn. Bổ sung vitamin, khoáng chất và các chất tăng miễn dịch sẽ giúp tôm nâng cao sức đề kháng.

Chủ ao cần theo dõi đàn tôm hằng ngày để phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường như biến màu, chậm lớn, nổi đầu hoặc chết rải rác. Khi có dấu hiệu bệnh, cần nhanh chóng xác định nguyên nhân và áp dụng biện pháp xử lý phù hợp, tránh lạm dụng kháng sinh.

Ứng dụng công nghệ sinh học

Trong nuôi trồng hiện đại, công nghệ sinh học đang trở thành giải pháp đột phá giúp tăng năng suất nuôi tôm bền vững. Công nghệ này hỗ trợ cải thiện tính trạng di truyền của con giống, nâng cao khả năng chống chịu và tốc độ sinh trưởng.

Ngoài ra, các loại thức ăn sinh học chứa enzyme, vi sinh vật có lợi hoặc chất kích thích miễn dịch đang giúp tôm hấp thu dinh dưỡng tốt hơn và giảm nguy cơ bệnh đường ruột. Khi kết hợp công nghệ sinh học với hệ thống cảm biến, IoT và phần mềm quản lý ao nuôi, người nuôi có thể giám sát toàn bộ hoạt động từ xa, đưa ra quyết định nhanh chóng và chính xác hơn.

>> Xem thêm: Mô Hình Nuôi Tôm Công Nghệ Cao Tại Việt Nam

Kết luận

Muốn tăng năng suất nuôi tôm, chủ ao không thể chỉ dựa vào kinh nghiệm truyền thống mà cần tiếp cận bằng tư duy quản trị hiện đại. Khi vận hành bài bản và có chiến lược dài hạn, người nuôi không chỉ đạt năng suất cao hơn mà còn xây dựng được mô hình nuôi hiệu quả, ổn định và bền vững trong tương lai.

CÔNG TY CỔ PHẦN VẬT TƯ KHOA HỌC KỸ THUẬT – LASI

• Trụ sở: LASI Building, 345 Kim Mã, Giảng Võ, Hà Nội
• VP Hà Nội: Lô 1-M1, Khu đô thị mới Yên Hòa, Yên Hòa, Hà Nội
• VP Cần Thơ: 01 Đường B16, KDC 91B, Tân An, Cần Thơ
• Hotline: 0988 279 911 – (84-24) 3771 2880
• Email: Info@lasi.com.vn