Hiện nay, nuôi trồng thủy sản bền vững không còn là lựa chọn mà đã trở thành định hướng bắt buộc đối với ngành thủy sản Việt Nam. Đây là con đường giúp duy trì tăng trưởng dài hạn, đảm bảo an ninh thực phẩm, bảo vệ môi trường và nâng cao sức cạnh tranh của sản phẩm thủy sản trên toàn cầu.
Việt Nam hiện là một trong những quốc gia xuất khẩu thủy sản hàng đầu thế giới, với các sản phẩm chủ lực như tôm, cá tra, cá ngừ. Tuy nhiên, để giữ vững vị thế này, ngành thủy sản cần chuyển đổi mạnh mẽ từ mô hình sản xuất truyền thống sang mô hình phát triển bền vững, dựa trên công nghệ, quy hoạch khoa học và quản trị chuỗi giá trị hiệu quả.
Về giống, cần tập trung nghiên cứu và sản xuất giống thủy sản sạch bệnh, có tốc độ tăng trưởng cao, khả năng thích nghi tốt với môi trường biến đổi. Đặc biệt, Việt Nam cần ưu tiên chọn tạo giống tôm thẻ chân trắng và tôm sú – hai đối tượng nuôi chủ lực nhưng hiện vẫn phụ thuộc lớn vào nguồn nhập khẩu hoặc khai thác tự nhiên. Theo thực tế, tới 84,8% tôm thẻ chân trắng bố mẹ vẫn phải nhập khẩu, trong khi 83% tôm sú bố mẹ đến từ nguồn tự nhiên.
Để đảm bảo chất lượng đầu vào, việc phát triển các trại sản xuất giống quy mô lớn là cần thiết, hướng đến mục tiêu 100% giống tôm và cá tra được kiểm dịch trước khi đưa vào nuôi.
Về thức ăn, xu hướng mới là giảm phụ thuộc vào bột cá và nguồn cá tạp, thay bằng các nguyên liệu bền vững như protein từ tảo hoặc côn trùng. Đây không chỉ là giải pháp giảm chi phí mà còn góp phần cắt giảm dấu chân carbon, phù hợp với tiêu chuẩn quốc tế về sản xuất xanh.
Để đạt mục tiêu nuôi trồng thủy sản bền vững, việc quy hoạch lại vùng nuôi là bước đi chiến lược.
Sản xuất nhỏ lẻ, thiếu liên kết đang khiến hiệu quả đầu tư thấp và khó kiểm soát môi trường. Do đó, cần tổ chức lại sản xuất theo quy mô lớn, có sự đầu tư đồng bộ về hạ tầng cấp – thoát nước, xử lý chất thải và hệ thống kiểm soát môi trường. Các khu nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao trong thủy sản cần được phát triển mạnh, tạo điều kiện cho doanh nghiệp và hộ nuôi tiếp cận công nghệ tiên tiến.
Song song đó, Việt Nam cần đẩy mạnh nuôi biển hiện đại. Mục tiêu đến năm 2030 là xây dựng các khu nuôi biển công nghiệp tại các tỉnh ven biển có điều kiện phù hợp, đạt diện tích 300.000 ha với sản lượng 1,45 triệu tấn.
Bên cạnh mô hình công nghiệp, các mô hình nuôi sinh thái và hữu cơ như tôm – lúa, tôm – rừng ngập mặn cũng cần được mở rộng. Đây là hướng đi vừa bảo tồn hệ sinh thái tự nhiên, vừa đáp ứng nhu cầu tiêu dùng xanh trên thế giới.
Trước hết, cần áp dụng các phương pháp giảm thiểu tác động môi trường như hệ thống tuần hoàn nước (RAS), công nghệ Biofloc để tái sử dụng nước và hạn chế xả thải. Các biện pháp an toàn sinh học phải được tăng cường nhằm kiểm soát dịch bệnh, giảm phụ thuộc vào kháng sinh và hóa chất. Đây là điều kiện tiên quyết để đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế như ASC, BAP và GlobalGAP.
Tiếp theo, công nghệ tự động hóa cần được tích hợp vào toàn bộ quy trình sản xuất:
Những giải pháp này không chỉ giúp tăng năng suất mà còn giảm chi phí, nâng cao khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu và hạn chế thiệt hại do dịch bệnh.
>> Xem thêm: Ứng Dụng Công Nghệ Cao Trong Chuyển Đổi Ngành Tôm Việt Nam
Cần đẩy mạnh chế biến sâu, tập trung vào các dòng sản phẩm tiện lợi như: Ready-to-Cook (sẵn sàng để nấu); Ready-to-Eat (sẵn sàng để ăn). Ví dụ như tôm hấp, cá tra tẩm gia vị, cá ngừ đóng hộp.
Đây là xu hướng tiêu dùng hiện đại, giúp doanh nghiệp thâm nhập sâu hơn vào chuỗi bán lẻ quốc tế, đồng thời nâng giá trị xuất khẩu trên mỗi đơn vị sản phẩm.
Ngành thủy sản cần tối ưu hóa tài nguyên bằng cách tái sử dụng phụ phẩm và giảm thiểu chất thải. Các phụ phẩm như đầu, xương, da cá hay vỏ tôm có thể được chế biến thành chitin, collagen, gelatin, dầu cá – những sản phẩm có giá trị kinh tế cao. Nguyên tắc “tối ưu hóa đầu vào và tối đa hóa đầu ra” sẽ giúp gia tăng giá trị chuỗi sản xuất thay vì chỉ tập trung vào sản phẩm thô.
Bên cạnh đó, việc mở rộng diện tích đạt chứng nhận quốc tế như ASC, BAP, GlobalGAP là yêu cầu bắt buộc nếu muốn thâm nhập sâu vào các thị trường khó tính như EU, Mỹ, Nhật Bản. Chứng nhận không chỉ là “giấy thông hành” cho xuất khẩu mà còn nâng cao uy tín thương hiệu quốc gia cho sản phẩm thủy sản Việt Nam.
Việt Nam cần xây dựng thương hiệu quốc gia mạnh cho các sản phẩm chủ lực, chẳng hạn như “Cá tra Việt Nam”, đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp đăng ký bảo hộ thương hiệu tại nước ngoài. Việc đo lường dấu chân carbon và cấp Nhãn Carbon cho sản phẩm xuất khẩu cũng là xu hướng tất yếu, giúp hàng thủy sản Việt Nam đáp ứng yêu cầu ngày càng cao về phát triển xanh.
Bên cạnh việc củng cố thị trường truyền thống như Mỹ, EU, Nhật Bản và Trung Quốc, cần mở rộng sang các thị trường mới tiềm năng. Song song đó, thị trường nội địa cần được xem là dư địa chiến lược để giảm phụ thuộc vào xuất khẩu.
Về quản lý, cần ứng dụng công nghệ số để giám sát chuỗi cung ứng, hoàn thiện cơ sở dữ liệu quốc gia về thủy sản và triển khai hệ thống truy xuất nguồn gốc điện tử từ trang trại đến bàn ăn. Đây là yếu tố quan trọng để minh bạch hóa thông tin và tăng niềm tin của người tiêu dùng.
>> Xem thêm: Nâng Cao Năng Suất Với Công Nghệ Nuôi Tôm Hiện Đại
Nuôi trồng thủy sản bền vững là hướng đi tất yếu để ngành thủy sản Việt Nam phát triển lâu dài trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu và yêu cầu môi trường ngày càng cao. Chỉ khi xây dựng được chuỗi giá trị bền vững, minh bạch và hiệu quả, thủy sản Việt Nam mới có thể giữ vững vị thế trên bản đồ xuất khẩu thế giới, đồng thời tạo ra giá trị kinh tế – xã hội – môi trường hài hòa cho tương lai.
CÔNG TY CỔ PHẦN VẬT TƯ KHOA HỌC KỸ THUẬT – LASI
Bài viết liên quan
Nhu cầu tiêu thụ điện năng ngày càng gia tăng và áp lực giảm phát thải carbon trở thành mục tiêu toàn cầu, việc tìm hiểu về các nguồn năng lượng tái tạo đang trở thành chủ đề được quan tâm mạnh mẽ tại Việt Nam. Không chỉ là xu hướng phát triển bền vững, […]
Ngành thủy sản đang từng bước phục hồi, giá tôm nguyên liệu lại ghi nhận diễn biến trái chiều so với chi phí đầu vào, tạo ra áp lực đáng kể cho toàn chuỗi giá trị. Từ cuối tháng 3 đến đầu tháng 4/2026, nhiều doanh nghiệp thức ăn thủy sản đồng loạt tăng giá […]
Hiện nay, chuyển dịch năng lượng toàn cầu hướng đang tới các nguồn năng lượng tái tạo, điện gió ngoài khơi đang trở thành một trong những lĩnh vực thu hút đầu tư mạnh mẽ. Tuy nhiên, trước khi triển khai bất kỳ dự án nào, lắp đặt thiết bị đo gió để khảo sát […]
Ngành thủy sản đang chuyển mình mạnh mẽ theo hướng hiện đại và bền vững, kỹ thuật nuôi tôm công nghệ cao trở thành giải pháp then chốt giúp nâng cao năng suất, chất lượng và khả năng cạnh tranh trên thị trường quốc tế. Không chỉ dừng lại ở việc cải tiến quy trình […]
Biến đổi khí hậu ngày càng phức tạp và áp lực đảm bảo an ninh lương thực gia tăng, phát triển nông nghiệp thông minh đang trở thành xu hướng tất yếu trên toàn cầu. Tại Việt Nam, quá trình chuyển đổi từ sản xuất truyền thống sang ứng dụng công nghệ cao không chỉ […]
Thị trường ngành tôm toàn cầu đang bước vào giai đoạn tăng trưởng mạnh mẽ, được thúc đẩy bởi nhu cầu tiêu dùng ngày càng gia tăng và sự thay đổi trong thói quen ăn uống theo hướng lành mạnh. Trong bối cảnh đó, việc phân tích chi tiết các phân khúc thị trường không […]
Năng lượng sạch ngày càng đa dạng và được ứng dụng rộng rãi trong nhiều lĩnh vực của đời sống và sản xuất. Mỗi loại năng lượng đều có đặc điểm riêng, phù hợp với từng điều kiện tự nhiên và nhu cầu sử dụng khác nhau, từ quy mô hộ gia đình đến công […]
Trong xu hướng chuyển dịch năng lượng toàn cầu và cam kết giảm phát thải carbon, điện gió ngoài khơi đang nổi lên như một trong những trụ cột quan trọng của hệ thống năng lượng sạch. Với lợi thế đường bờ biển dài và điều kiện gió thuận lợi, Việt Nam được đánh giá […]
Trong bối cảnh biến đổi khí hậu, ô nhiễm môi trường và yêu cầu ngày càng khắt khe từ thị trường xuất khẩu, mô hình nuôi tôm thân thiện môi trường đang trở thành xu hướng tất yếu của ngành thủy sản Việt Nam. Không chỉ giúp giảm thiểu tác động tiêu cực đến hệ […]
Ngành thủy sản ngày càng chịu áp lực về môi trường, dịch bệnh và yêu cầu chất lượng từ thị trường quốc tế, vì vậy mô hình nuôi tôm công nghệ cao đang trở thành xu hướng tất yếu tại Việt Nam. Không chỉ giúp nâng cao năng suất, mô hình này còn góp phần […]
Áp lực dân số và nhu cầu thực phẩm ngày càng tăng, việc ứng dụng công nghệ vào sản xuất nông nghiệp đang trở thành xu hướng tất yếu. Các mô hình nông nghiệp thông minh không chỉ giúp tối ưu năng suất mà còn hướng đến phát triển bền vững, giảm thiểu tác động […]
Biến đổi khí hậu ngày càng nghiêm trọng và áp lực giảm phát thải không ngừng gia tăng, việc tìm hiểu năng lượng sạch là những loại năng lượng nào đang trở thành mối quan tâm hàng đầu của cả doanh nghiệp lẫn xã hội. Không chỉ là giải pháp thay thế cho các nguồn […]
