Canh tác lúa là một trong những nguồn phát thải khí nhà kính đáng chú ý trong lĩnh vực nông nghiệp, đặc biệt do khí mê-tan (CH₄) phát sinh từ ruộng lúa ngập nước kéo dài. Vì vậy, việc giảm phát thải khí nhà kính trong canh tác lúa đang trở thành định hướng quan trọng nhằm xây dựng nền nông nghiệp bền vững, sử dụng hiệu quả tài nguyên nước và nâng cao giá trị hạt gạo. Trong đó, kỹ thuật tưới ngập khô xen kẽ (Alternate Wetting and Drying – AWD), kết hợp với quan trắc mực nước mặt ruộng, là giải pháp có tiềm năng giúp nông dân quản lý nước chính xác hơn và giảm phát thải trong quá trình sản xuất.
Giảm phát thải trong canh tác lúa là việc áp dụng các biện pháp kỹ thuật nhằm hạn chế lượng khí nhà kính phát sinh trong suốt quá trình sản xuất, đồng thời duy trì năng suất, chất lượng và hiệu quả kinh tế. Hai loại khí chính cần quan tâm là mê-tan (CH₄) và nitơ oxit (N₂O), phát sinh từ các quá trình sinh học trong đất và hoạt động quản lý nước, phân bón.
Khi ruộng lúa bị ngập nước liên tục, đất rơi vào trạng thái thiếu oxy tạo điều kiện cho vi sinh vật kỵ khí phân hủy chất hữu cơ và sinh ra khí CH₄. Khí này thoát lên khí quyển chủ yếu qua mô thông khí của cây lúa, ngoài ra còn qua hiện tượng sủi bọt và khuếch tán từ mặt nước . Do đó, quản lý chế độ tưới và điều chỉnh thời gian ngập nước là một trong những hướng can thiệp quan trọng để giảm phát thải.
Tại Việt Nam, xu hướng này gắn với yêu cầu chuyển đổi sang sản xuất nông nghiệp phát thải thấp, sử dụng tài nguyên hiệu quả và tăng khả năng truy xuất dữ liệu môi trường. Kỹ thuật tưới ngập khô xen kẽ (AWD) hiện được triển khai tại nhiều địa phương như một giải pháp quản lý nước trong canh tác lúa. Một số mô hình tại Việt Nam ghi nhận tiềm năng tiết kiệm nước, giảm phát thải và nâng cao hiệu quả sản xuất khi quy trình được áp dụng phù hợp với điều kiện đồng ruộng. Tưới ngập khô xen kẽ cũng nằm trong nhóm quy trình canh tác bền vững của Đề án 1 triệu héc-ta lúa chất lượng cao, phát thải thấp vùng Đồng bằng sông Cửu Long, bên cạnh yêu cầu xây dựng hệ thống đo đạc, báo cáo, thẩm định (MRV).
Quản lý nước hợp lý giúp rút ngắn thời gian đất bị ngập và thiếu oxy, qua đó hạn chế hoạt động của vi sinh vật sinh mê-tan (CH₄) . AWD có thể làm giảm đáng kể lượng CH₄ phát sinh so với phương thức ngập liên tục. Tuy nhiên, hiệu quả thực tế phụ thuộc vào loại đất, điều kiện khí hậu, mùa vụ, chế độ tưới và kỹ thuật canh tác.
Cần lưu ý rằng khi đất chuyển từ trạng thái ngập sang khô, lượng phát thải N₂O có thể tăng trong một số điều kiện, đặc biệt khí có bón phân đạm. Vì vậy, hiệu quả giảm phát thải cần được đánh giá dựa trên tổng lượng khí nhà kính quy đổi theo CO2 tương đương (CO2-eq), thay vì chỉ xét riêng khí CH₄.
Thay vì duy trì mực nước ngập liên tục, nông dân chủ động điều tiết nước theo từng giai đoạn sinh trưởng của cây lúa. Cách làm này giúp giảm lượng nước bơm vào ruộng, đồng thời có thể tiết kiệm điện, nhiên liệu và công lao động. Mức tiết kiệm phụ thuộc vào điều kiện thủy lợi, khả năng giữ nước của đất và cách tổ chức tưới tiêu. Đối với những vùng chịu áp lực thiếu nước hoặc có chi phí bơm tưới cao, quản lý nước theo AWD có thể mang lại lợi ích thiết thực cho sản xuất.
Khi được áp dụng đúng kỹ thuật, AWD có thể giúp duy trì năng suất trong khi giảm lượng nước sử dụng. Kết hợp với gieo sạ hợp lý, quản lý dịch hại tổng hợp, sử dụng phân bón cân đối và xử lý rơm rạ phù hợp, mô hình canh tác lúa phát thải thấp có thể cải thiện hiệu quả sử dụng đầu vào. Bên cạnh lợi ích tại ruộng, việc ghi nhận đầy đủ dữ liệu canh tác và phát thải còn là cơ sở để hỗ trợ đánh giá hiệu quả mô hình, phát triển chuỗi giá trị lúa gạo bền vững và xem xét tham gia các chương trình giảm phát thải, tín chỉ carbon khi đáp ứng yêu cầu đo lường, báo cáo và thẩm tra (MRV).
Giải pháp quan trắc mực nước mặt ruộng AWD LS-AWD01 được thiết kế chuyên biệt để hỗ trợ kỹ thuật Tưới ngập khô xen kẽ (AWD). Thiết bị giúp nông dân, hợp tác xã, kỹ sư nông nghiệp, nhà nghiên cứu và cơ quan quản lý theo dõi chính xác mực nước trên ruộng theo thời gian thực, từ đó đưa ra quyết định bơm tưới hoặc rút nước kịp thời, góp phần tối ưu hóa quá trình sinh trưởng của cây lúa. Do hiệu quả giảm phát thải và tiết kiệm nước của kỹ thuật AWD phụ thuộc vào việc kiểm soát mực nước đúng thời điểm, theo dõi liên tục mực nước mặt ruộng là khâu then chốt. Thay vì kiểm tra định kỳ bằng ống đo mực nước thủ công, thiết bị cung cấp dữ liệu mực nước liên tục, giúp người dùng xác định chính xác thời điểm mực nước xuống ngưỡng cần tưới lại (thường khoảng 15 cm dưới mặt ruộng) đồng thời hạn chế việc phải kiểm tra trực tiếp tại ruộng.
Thiết bị quan trắc mực nước mặt ruộng AWD LS-AWD01 của LASI triển khai tại HTX Vinh Lợi, Cần Thơ, trong khuôn khổ Đề án 1 triệu héc-ta lúa chất lượng cao, phát thải thấp (Quyết định 1490/QĐ-TTg)
>> Xem thêm: Giải pháp quan trắc mực nước mặt ruộng AWD
Giảm phát thải khí nhà kính trong canh tác lúa là hướng đi quan trọng để phát triển nông nghiệp bền vững, tiết kiệm tài nguyên nước và nâng cao hiệu quả sản xuất. Trong đó, tưới ngập khô xen kẽ AWD, kết hợp quản lý phân bón, xử lý rơm rạ và theo dõi dữ liệu canh tác, có thể góp phần hạn chế phát thải khí nhà kính khi được áp dụng đúng kỹ thuật. Giải pháp quan trắc mực nước mặt ruộng giúp kiểm soát chính xác hơn chế độ tưới, hỗ trợ theo dõi quy trình và đánh giá kết quả.
Với thiết bị và giải pháp quan trắc phù hợp, LASI đồng hành cùng các đơn vị hướng đến mô hình canh tác lúa hiệu quả, minh bạch dữ liệu và phát thải thấp. Liên hệ chúng tôi ngay hôm nay để được tư vấn và hỗ trợ!
CÔNG TY CỔ PHẦN VẬT TƯ KHOA HỌC KỸ THUẬT – LASI
Bài viết liên quan
Khai thác IUU là hoạt động khai thác thủy sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định, có thể gây suy giảm nguồn lợi hải sản, ảnh hưởng đến hệ sinh thái biển và làm gia tăng rủi ro đối với hoạt động xuất khẩu thủy sản. Tại Việt Nam, công […]
Đại dương hấp thụ một phần đáng kể lượng CO₂ phát thải vào khí quyển, qua đó góp phần điều hòa khí hậu toàn cầu. Tuy nhiên, quá trình này cũng làm biến đổi hóa học hệ cacbonat của nước biển, dẫn đến hiện tượng axit hoá đại dương. Sự suy giảm pH và độ […]
Trong lĩnh vực nuôi trồng thủy sản, đặc biệt là sản xuất và vận chuyển tôm giống, quy trình đóng gói đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ chất lượng con giống. Máy đóng tôm giống là giải pháp công nghệ giúp tự động hóa công đoạn đóng gói, tối ưu năng suất […]
Giám sát chuỗi lạnh là quá trình theo dõi, ghi nhận và quản lý các điều kiện môi trường, đặc biệt là nhiệt độ, trong suốt quá trình bảo quản, vận chuyển và phân phối các sản phẩm nhạy cảm với nhiệt độ. Trong lĩnh vực y tế và dược phẩm, giải pháp này đóng […]
Thiết bị ROV (Remotely Operated Underwater Vehicle) là robot điều khiển từ xa được thiết kế để hoạt động dưới nước, phục vụ các nhiệm vụ khảo sát, quan sát, kiểm tra và hỗ trợ thao tác tại những khu vực khó tiếp cận. ROV thường kết nối với người vận hành thông qua dây […]
Robot không người lái dưới nước (AUV – Autonomous Underwater Vehicle) là phương tiện tự hành được thiết kế để thực hiện các nhiệm vụ khảo sát, thu thập dữ liệu và nghiên cứu môi trường dưới nước mà không cần điều khiển liên tục từ con người. Nhờ khả năng tích hợp camera, sonar […]
Dưới mặt nước là một môi trường phức tạp, nơi tầm nhìn hạn chế, điều kiện thủy văn biến động và khả năng tiếp cận của con người gặp nhiều khó khăn. Đối với các công trình, phương tiện và hệ thống hạ tầng dưới nước, việc kiểm tra trực tiếp thường tốn thời gian, […]
Trong quá trình phát triển và vận hành dự án điện gió, dự báo sản lượng điện gió là một trong những yếu tố quan trọng giúp chủ đầu tư đánh giá hiệu quả khai thác tài nguyên, tối ưu vận hành và giảm thiểu rủi ro tài chính. Để xây dựng các mô hình […]
Ngành nông nghiệp đang chuyển dịch mạnh mẽ sang mô hình sản xuất xanh, tiết kiệm tài nguyên và giảm phát thải, cảm biến AWD đang trở thành một công cụ quan trọng trong việc triển khai kỹ thuật tưới ngập khô xen kẽ. Công nghệ này giúp người sản xuất theo dõi chính xác […]
Trong sản xuất lúa hiện nay, quản lý nước không chỉ ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất mà còn liên quan đến chi phí sản xuất, khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu và mục tiêu giảm phát thải khí nhà kính. Đặc biệt tại Đồng bằng sông Cửu Long, tình trạng […]
Ngày 21 – 23/8/2026, tại Đà Nẵng – Trong khuôn khổ Hội thảo Khoa học Ứng dụng GIS Toàn quốc 2026 diễn ra tại Trường Đại học Sư phạm – Đại học Đà Nẵng, Công ty Cổ phần Vật tư Khoa học Kỹ thuật – LASI đã tham dự và đóng góp tại nhiều hoạt […]
Trong quá trình phát triển một dự án điện gió, đánh giá tài nguyên gió là bước quan trọng giúp nhà đầu tư xác định tiềm năng của khu vực, lựa chọn vị trí phù hợp và dự báo sản lượng điện. Dữ liệu gió càng chính xác, doanh nghiệp càng có cơ sở để […]
