Trong bối cảnh nhu cầu thực phẩm thủy sản ngày càng tăng cao, nuôi trồng thủy sản (Aquaculture) đã trở thành một trong những ngành kinh tế mũi nhọn của nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam. Không chỉ góp phần đảm bảo an ninh lương thực, tạo công ăn việc làm cho hàng triệu lao động. Nuôi trồng thủy sản còn đóng vai trò quan trọng trong kim ngạch xuất khẩu, nâng cao vị thế của quốc gia trên bản đồ thủy sản thế giới. Vậy nuôi trồng thủy sản (Aquaculture) là gì, lợi ích ra sao? Hãy cùng Lasi tìm hiểu từ A đến Z trong bài viết dưới đây.
Theo định nghĩa của Cơ quan Quản lý Khí quyển và Đại dương Quốc gia Hoa Kỳ (NOAA), nuôi trồng thủy sản (Aquaculture) là hoạt động nhân giống, nuôi dưỡng và thu hoạch các loài cá, động vật có vỏ. Cũng như thực vật thủy sinh trong nhiều loại môi trường nước khác nhau.
Hiểu một cách đơn giản, đây chính là “nông nghiệp dưới nước”, thường được gọi ngắn gọn là “nuôi cá”. Ngành này bao gồm việc nuôi các loài thủy sinh trong môi trường được kiểm soát để phục vụ nhu cầu thực phẩm, dược phẩm. Hay các mục đích thương mại khác.
Trên thực tế, phần lớn hải sản mà chúng ta thấy tại siêu thị hoặc cửa hàng thực phẩm có nguồn gốc từ nuôi trồng thủy sản chứ không phải đánh bắt tự nhiên. Theo báo cáo của Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc (FAO) năm 2020, hơn 50% nguồn cung thủy sản toàn cầu. Bao gồm cá, giáp xác và nhuyễn thể đến từ hoạt động nuôi trồng thay vì khai thác ngoài tự nhiên.
Đúng như tên gọi, hình thức này diễn ra trong ao, hồ, đầm hoặc sông nhân tạo. Các loài được nuôi phổ biến nhất là cá chép (Trung Quốc), cá da trơn, cá hồi (Hoa Kỳ). Tuy nhiên, không chỉ cá, nhiều loài khác như giáp xác, lưỡng cư, bò sát và thực vật thủy sinh cũng có thể được nuôi trong môi trường nước ngọt.
Đây là hoạt động nuôi, chăm sóc và thu hoạch thủy sản trong môi trường biển. Các mô hình có thể gồm lồng bè trên biển, nuôi đáy biển, ao nước mặn ven bờ hoặc bể chứa nhân tạo. Theo NOAA, nuôi trồng thủy sản biển hiện đóng góp khoảng một nửa nguồn cung hải sản toàn cầu. Trung Quốc, Na Uy và Việt Nam là những quốc gia dẫn đầu về xuất khẩu thủy sản. Nhiều loại hải sản quen thuộc tại Mỹ như tôm, cá rô phi, cá hồi, nghêu phần lớn được nhập khẩu từ hoạt động nuôi biển ở các nước khác.
Còn được gọi là nuôi trồng thủy sản ven biển. Hình thức này phát triển ở các vùng cửa sông. Nơi nước ngọt giao thoa với nước biển, tạo ra môi trường có độ mặn trung gian. Những loài thủy sản sống trong môi trường này như cá, giáp xác và một số loại thực vật thủy sinh có thể được nuôi và khai thác hiệu quả.
>> Xem thêm: Khai Thác IUU Và Những Quy Định Ngư Dân Cần Biết
Nuôi trồng thủy sản ngày càng trở thành một trụ cột quan trọng của ngành nông nghiệp toàn cầu. Khi được triển khai theo hướng bền vững và có trách nhiệm, aquaculture mang lại nhiều lợi ích rõ rệt:
– Đảm bảo an ninh lương thực: Giúp bổ sung nguồn cung thủy sản ổn định trong bối cảnh trữ lượng ngoài tự nhiên ngày càng suy giảm.
– Giảm áp lực khai thác quá mức: Hạn chế tình trạng đánh bắt ồ ạt. Bảo vệ hệ sinh thái biển.
– Tạo sinh kế cho hàng triệu lao động: Đặc biệt tại các vùng ven biển, nuôi trồng thủy sản góp phần xóa đói giảm nghèo và phát triển kinh tế địa phương.
– Đa dạng hóa sản phẩm thủy sản: Cung cấp cá, tôm, nhuyễn thể và rong biển với sản lượng lớn. Phục vụ cả tiêu dùng nội địa và xuất khẩu.
Việc duy trì chất lượng nước trong nuôi trồng thủy sản luôn là thách thức lớn. Khi nước thải từ ao, hồ hoặc lồng nuôi thoát ra môi trường tự nhiên, nó thường mang theo thức ăn dư thừa, phân cá, hóa chất và kháng sinh. Đây là nguyên nhân chính dẫn đến:
– Ô nhiễm dinh dưỡng: Lượng nitơ và photpho dư thừa làm tảo phát triển quá mức. Tạo hiện tượng “tảo nở hoa”, làm cạn kiệt oxy hòa tan và gây chết hàng loạt sinh vật thủy sinh.
– Ô nhiễm hóa chất: Nhiều trang trại nuôi cá phải dùng kháng sinh và thuốc để phòng bệnh. Tuy nhiên, nghiên cứu cho thấy tới 80% kháng sinh có thể thoát ra môi trường nước. Ảnh hưởng đến hệ sinh thái và góp phần gia tăng hiện tượng kháng kháng sinh.
Nuôi trồng thủy sản không kiểm soát có thể thúc đẩy hiện tượng phú dưỡng. Khi nước quá giàu dinh dưỡng khiến tảo phát triển dày đặc, cản trở ánh sáng, làm chết thực vật thủy sinh. Hệ quả là chuỗi thức ăn tự nhiên bị đứt gãy, môi trường sống của nhiều loài bị hủy hoại.
Ngoài ra, việc xây dựng trang trại thủy sản ven biển còn dẫn đến chặt phá rừng ngập mặn. Từ đó làm mất “lá chắn xanh” bảo vệ bờ biển và mất đa dạng sinh học.
Trong môi trường nuôi tập trung mật độ cao, cá dễ bị stress, sức đề kháng giảm và dịch bệnh dễ bùng phát. Các vấn đề đáng lo ngại:
– Lây lan trong nội bộ trang trại: Một con cá nhiễm bệnh có thể lây cho cả đàn chỉ trong thời gian ngắn.
– Ảnh hưởng đến cá tự nhiên: Ở các mô hình lồng nuôi lưới hở, cá hoang dã có thể bơi vào. Mang theo mầm bệnh hoặc bị lây bệnh từ cá nuôi.
– Thoát đàn: Cá nuôi thoát ra ngoài có thể lây lan dịch bệnh cho hệ sinh thái tự nhiên, làm mất cân bằng sinh học.
>> Xem thêm: Xu Hướng Và Biến Động Giá Tôm 6 Tháng Cuối Năm 2025
Trong bối cảnh nhu cầu hải sản toàn cầu ngày càng tăng, việc hướng đến nuôi trồng thủy sản (Aquaculture) bền vững, an toàn và thân thiện với môi trường chính là chìa khóa để Việt Nam cũng như thế giới vừa đảm bảo nguồn cung thực phẩm. Đồng thời bảo tồn được hệ sinh thái tự nhiên. Hiểu đúng, làm đúng và phát triển đúng hướng sẽ giúp ngành nuôi trồng thủy sản trở thành một trụ cột vững chắc của nền kinh tế xanh trong tương lai.
CÔNG TY CỔ PHẦN VẬT TƯ KHOA HỌC KỸ THUẬT – LASI
Bài viết liên quan
Ngành thủy sản ngày càng hội nhập sâu vào thị trường quốc tế, lợi ích của truy xuất nguồn gốc không chỉ dừng lại ở việc đáp ứng yêu cầu pháp lý, mà còn trở thành yếu tố cốt lõi quyết định năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững của doanh nghiệp. Việc […]
Điện gió đang trở thành một trong những trụ cột quan trọng của hệ thống năng lượng tái tạo. Tuy nhiên, hiệu quả của một dự án điện gió không chỉ phụ thuộc vào công nghệ tua-bin hay quy mô đầu tư, mà trước hết nằm ở chất lượng công tác khảo sát tiềm năng […]
Trong tiến trình tái cấu trúc mô hình tăng trưởng, kinh tế xanh đang trở thành định hướng chủ đạo của nhiều quốc gia nhằm dung hòa giữa phát triển kinh tế, bảo vệ môi trường và ổn định xã hội. Trong bức tranh đó, năng lượng sạch và bền vững giữ vai trò then […]
Trong những năm gần đây, ngành nuôi trồng thủy sản đang đứng trước yêu cầu cấp thiết phải chuyển đổi theo hướng năng suất cao – kiểm soát rủi ro – phát triển bền vững. Trước áp lực chi phí đầu vào tăng cao, biến động môi trường và yêu cầu ngày càng khắt khe […]
Mặc dù năng lượng sạch và bền vững được xem là trụ cột của chiến lược tăng trưởng xanh và mục tiêu trung hòa carbon, quá trình phát triển các nguồn năng lượng này trên thực tế không diễn ra một cách đơn giản. Bên cạnh những lợi ích rõ ràng về môi trường, kinh […]
Điện gió ngoài khơi đang dần khẳng định vị thế là một trong những nguồn năng lượng tái tạo chiến lược, góp phần quan trọng vào quá trình chuyển dịch sang nền kinh tế xanh và giảm phát thải carbon. Tuy nhiên, song hành với tiềm năng to lớn đó là không ít thách thức […]
Biến đổi khí hậu ngày càng tác động mạnh mẽ đến kinh tế – xã hội toàn cầu, xu hướng hướng đến Net Zero không còn là lựa chọn mà đã trở thành yêu cầu bắt buộc đối với nhiều quốc gia, ngành nghề và doanh nghiệp. Cùng với đó, tín chỉ carbon đang dần […]
Trong nuôi trồng tôm hiện đại, việc kiểm soát môi trường nước đóng vai trò quyết định đến tỷ lệ sống, tốc độ tăng trưởng và hiệu quả kinh tế của ao nuôi. Trong đó, oxy hòa tan là yếu tố then chốt, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe của tôm cũng như sự […]
Điện gió ngoài khơi là một trong những nguồn năng lượng tái tạo đang được quan tâm và đầu tư mạnh mẽ trên thế giới nhờ khả năng khai thác hiệu quả tiềm năng gió biển. Với lợi thế gió ổn định, cường độ lớn và không bị che chắn bởi địa hình, các dự […]
Tôm là một trong những mặt hàng thủy sản xuất khẩu chủ lực, đóng vai trò quan trọng trong kim ngạch thương mại của nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam. Để đáp ứng đa dạng nhu cầu của thị trường quốc tế cũng như các tiêu chuẩn khắt khe về chất lượng, an […]
Trước xu hướng chuyển dịch sang các nguồn năng lượng sạch và bền vững, năng lượng gió ngày càng được ứng dụng rộng rãi trong sản xuất điện và trở thành một phần quan trọng của hệ thống năng lượng hiện đại. Với khả năng tái tạo, thân thiện với môi trường và tiềm năng […]
Xu hướng tiêu dùng toàn cầu đang ngày càng ưu tiên các sản phẩm thủy sản có nguồn gốc rõ ràng, được khai thác có trách nhiệm và thân thiện với môi trường. Trong dòng chảy đó, tiêu chuẩn MSC (Marine Stewardship Council) trở thành “tấm vé thông hành” giúp doanh nghiệp thủy sản khẳng […]
