Trong bối cảnh ngành thủy sản giữ vai trò quan trọng đối với kinh tế Việt Nam, việc Liên minh châu Âu (EU) áp dụng thẻ vàng IUU đối với hoạt động khai thác của Việt Nam đã tạo ra cú tác động lớn, kéo dài và đa chiều. Tác động của thẻ vàng thủy sản Việt Nam không chỉ dừng ở xuất khẩu bị hạn chế, mà còn lan rộng tới toàn bộ chuỗi giá trị: quản trị nghề cá, sinh kế ngư dân, hình ảnh quốc gia và năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp. Chính vì vậy, việc nhận thức đầy đủ những tác động này là điều cần thiết để thúc đẩy quá trình gỡ thẻ vàng và tái cấu trúc ngành khai thác theo hướng bền vững.
Thẻ vàng IUU (Illegal, Unreported and Unregulated Fishing) là cơ chế cảnh báo của EU dành cho các quốc gia chưa đáp ứng yêu cầu chống khai thác bất hợp pháp. Đối với Việt Nam, thẻ vàng được đưa ra nhằm yêu cầu cải thiện bốn nhóm vấn đề chính:
Khi chưa được gỡ thẻ vàng, toàn bộ sản phẩm khai thác của Việt Nam xuất khẩu sang EU phải chịu quy trình thẩm định hồ sơ nghiêm ngặt, thời gian kéo dài, chi phí tăng cao và nguy cơ bị từ chối nhập cảnh.
EU từng là một trong ba thị trường nhập khẩu thủy sản khai thác lớn nhất của Việt Nam. Tuy nhiên, từ khi áp dụng thẻ vàng, xuất khẩu thủy sản khai thác sang thị trường này giảm mạnh do:
Việc kéo dài chuỗi kiểm soát khiến doanh nghiệp chịu chi phí lưu container, chi phí chứng từ và chi phí cơ hội do mất khách hàng.
Thẻ vàng không chỉ tác động tới EU. Nhiều thị trường khác như Mỹ, Nhật Bản, Úc, Hàn Quốc đang gia tăng tiêu chuẩn IUU và theo dõi chặt chẽ các quốc gia bị cảnh báo.
Điều này khiến:
Tác động của thẻ vàng thủy sản Việt Nam làm giảm giá trị ngành thông qua:
Kết quả là lợi nhuận toàn ngành giảm, đặc biệt đối với nhóm doanh nghiệp phụ thuộc vào nguyên liệu đánh bắt xa bờ.
Nhiều tàu cá đánh bắt xa bờ phụ thuộc vào nguồn thu từ các thương lái xuất sang EU. Khi nhu cầu giảm, giá thu mua giảm theo, khiến ngư dân đối mặt với:
Một số tàu phải nằm bờ vì chi phí vận hành vượt quá doanh thu.
Khi Việt Nam siết chặt quản lý theo yêu cầu EU, ngư dân phải làm quen với:
Sự thay đổi nhanh chóng khiến nhiều ngư dân gặp khó khăn về kỹ thuật, chi phí và nhận thức.
Ngư dân vi phạm vùng biển nước ngoài dễ bị:
Điều này tạo áp lực lớn lên đời sống cộng đồng ngư dân ven biển.
>> Xem thêm: Nuôi Trồng Thủy Sản Thông Minh Và Bền Vững
Thẻ vàng trở thành động lực đẩy nhanh các cải cách:
Các biện pháp này nâng cao năng lực quản trị và minh bạch chuỗi khai thác.
Để đáp ứng tiêu chuẩn IUU, Việt Nam buộc phải:
Qua đó, hệ sinh thái biển được bảo vệ tốt hơn về dài hạn.
Chính quyền địa phương và trung ương phải đầu tư lớn cho:
Mặc dù tốn kém, đây là bước đi cần thiết để đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế.
Nhờ các biện pháp quản lý gắt gao sau thẻ vàng:
Điều này góp phần phục hồi hệ sinh thái biển và trữ lượng thủy sản tự nhiên.
Quản trị nghề cá theo chuẩn quốc tế giúp tăng cường:
Mục tiêu cuối cùng là hướng tới nghề cá có trách nhiệm và bền vững.
Thẻ vàng không chỉ là cảnh báo về thương mại, mà còn ảnh hưởng:
Càng kéo dài, tác động này càng sâu rộng.
>> Xem thêm: Vai Trò Của Thẻ Vàng Thủy Sản Đối Với Ngành Thủy Sản
Tác động của thẻ vàng thủy sản Việt Nam là rất lớn, trải dài trên kinh tế, xã hội, quản trị, môi trường và uy tín quốc gia. Dù gây tổn thất ngắn hạn, thẻ vàng cũng đóng vai trò như “cú hích thể chế”, giúp ngành khai thác Việt Nam: Minh bạch hơn – Bền vững hơn – Tiệm cận chuẩn quốc tế – Gia tăng uy tín đối với thị trường toàn cầu
Việc gỡ thẻ vàng không chỉ là mục tiêu thương mại, mà còn là chiến lược phát triển nghề cá bền vững lâu dài, bảo đảm sinh kế ngư dân và nâng cao năng lực cạnh tranh của thủy sản Việt Nam trong tương lai.
CÔNG TY CỔ PHẦN VẬT TƯ KHOA HỌC KỸ THUẬT – LASI
Bài viết liên quan
Biến đổi khí hậu ngày càng nghiêm trọng, vấn đề phát thải khí nhà kính từ nông nghiệp đang nhận được sự quan tâm đặc biệt của các nhà quản lý, doanh nghiệp và người sản xuất. Bên cạnh CO₂ và CH₄, phát thải N2O nông nghiệp (nitrous oxide – khí N₂O) được xem là […]
Trong nuôi trồng thủy hải sản hiện đại, việc kiểm soát môi trường ao nuôi đóng vai trò quyết định đến tỷ lệ sống, tốc độ tăng trưởng và hiệu quả kinh tế. Trong số các yếu tố môi trường, oxy hòa tan (DO – Dissolved Oxygen) được xem là “chỉ số sự sống” quan […]
Thị trường quốc tế ngày càng siết chặt tiêu chuẩn môi trường và minh bạch phát thải, việc xây dựng nhãn carbon xuất khẩu thủy hải sản không còn là lựa chọn mang tính tự nguyện mà đang dần trở thành yêu cầu tất yếu. Để được công nhận và chấp nhận rộng rãi, doanh […]
Phát triển bền vững ESG không còn đơn thuần là một xu hướng mang tính hình thức, ESG đang trở thành thước đo đánh giá năng lực quản trị, trách nhiệm xã hội và cam kết bảo vệ môi trường của doanh nghiệp trong dài hạn. Việc áp dụng ESG không chỉ giúp doanh nghiệp […]
Nhu cầu điện năng ngày càng tăng cao và áp lực giảm phát thải khí nhà kính trở thành mục tiêu toàn cầu, nhà máy điện gió đang nổi lên như một giải pháp năng lượng tái tạo quan trọng. Không chỉ giúp giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch, điện gió còn góp […]
Trong chiến lược phát triển kinh tế – xã hội, hạ tầng giao thông luôn đóng vai trò nền tảng thúc đẩy tăng trưởng và kết nối vùng. Đặc biệt, hệ thống đường cao tốc được xem là “xương sống” của mạng lưới giao thông hiện đại, góp phần rút ngắn thời gian vận chuyển, […]
Thương mại toàn cầu ngày càng siết chặt các tiêu chuẩn môi trường, nhãn carbon xuất khẩu thủy hải sản đang trở thành yếu tố quan trọng giúp doanh nghiệp duy trì lợi thế cạnh tranh và mở rộng thị trường quốc tế. Không chỉ đơn thuần là một chứng nhận môi trường, nhãn carbon […]
Trong bối cảnh chuyển dịch năng lượng toàn cầu và cam kết giảm phát thải khí nhà kính, điện gió ngoài khơi đang trở thành một trong những nguồn năng lượng tái tạo có tiềm năng lớn nhất. Tuy nhiên, để một dự án điện gió ngoài khơi đạt hiệu quả kinh tế và kỹ […]
Hiện nay, việc đẩy mạnh phát triển công nghiệp năng lượng tái tạo không còn là xu hướng mà đã trở thành yêu cầu cấp thiết đối với mọi quốc gia. Đây không chỉ là giải pháp đảm bảo an ninh năng lượng mà còn là nền tảng quan trọng để xây dựng nền kinh […]
Tết Nguyên Đán là thời điểm quan trọng trong năm, không chỉ với đời sống người Việt mà còn với ngành nuôi trồng thủy sản. Đối với người nuôi tôm, đây lại là giai đoạn “nhạy cảm”, tiềm ẩn nhiều rủi ro nếu không có sự chuẩn bị kỹ lưỡng. Việc đảm bảo nuôi tôm […]
Tại Việt Nam, hệ thống đường cao tốc đang phát triển mạnh mẽ, đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy kinh tế, kết nối vùng miền và giảm áp lực giao thông cho quốc lộ truyền thống. Tuy nhiên, cùng với tốc độ mở rộng nhanh chóng là yêu cầu ngày càng cao […]
Phát thải khí nhà kính trong bối cảnh ngày nay không còn là vấn đề mang tính toàn cầu xa vời mà đã trở thành yếu tố tác động trực tiếp đến hoạt động sản xuất – kinh doanh của doanh nghiệp. Từ chi phí vận hành, chuỗi cung ứng, khả năng xuất khẩu cho […]
