Các quốc gia hiện nay đang đẩy mạnh mục tiêu trung hòa carbon và phát triển kinh tế xanh, các quy định liên quan đến phát thải khí nhà kính ngày càng trở nên chặt chẽ. Đối với các doanh nghiệp xuất khẩu vào thị trường châu Âu, CBAM đang là một trong những chính sách quan trọng cần đặc biệt quan tâm. Vậy CBAM là gì, cơ chế này được triển khai như thế nào và sẽ tác động ra sao đến doanh nghiệp Việt Nam? Hãy cùng LASI tìm hiểu chi tiết trong bài viết dưới đây.
CBAM (Carbon Border Adjustment Mechanism) hay Cơ chế Điều chỉnh Biên giới Carbon là chính sách của Liên minh châu Âu (EU) nhằm áp dụng mức giá carbon đối với hàng hóa nhập khẩu vào thị trường EU dựa trên lượng khí nhà kính phát sinh trong quá trình sản xuất.
Mục tiêu của CBAM là tạo ra sự cạnh tranh công bằng giữa hàng hóa sản xuất trong EU và hàng hóa nhập khẩu. Đồng thời, cơ chế này cũng góp phần ngăn chặn hiện tượng “rò rỉ carbon” khi các doanh nghiệp chuyển hoạt động sản xuất sang những quốc gia có quy định về phát thải ít nghiêm ngặt hơn để giảm chi phí carbon. Thông qua CBAM, EU kỳ vọng khuyến khích các quốc gia và doanh nghiệp trên toàn thế giới đầu tư vào công nghệ sạch, giảm phát thải khí nhà kính và thúc đẩy quá trình chuyển đổi sang nền kinh tế phát thải thấp.
EU triển khai CBAM theo từng giai đoạn nhằm tạo điều kiện để doanh nghiệp thích ứng trước khi áp dụng đầy đủ nghĩa vụ tài chính.
Từ ngày 01/10/2023, CBAM chính thức bước vào giai đoạn chuyển tiếp. Trong thời gian này, các nhà nhập khẩu vào EU phải thực hiện báo cáo lượng phát thải carbon của hàng hóa nhưng chưa phải nộp chi phí carbon.
Ngày 31/01/2024, các doanh nghiệp lần đầu tiên nộp báo cáo phát thải cho quý IV năm 2023. Đây được xem là giai đoạn thử nghiệm để doanh nghiệp làm quen với việc thu thập dữ liệu, tính toán lượng phát thải và hoàn thiện quy trình báo cáo theo yêu cầu của EU.
Từ ngày 01/01/2026, CBAM chính thức bước vào giai đoạn vận hành. Lúc này, doanh nghiệp nhập khẩu hàng hóa vào EU phải mua chứng chỉ CBAM tương ứng với lượng phát thải carbon của sản phẩm. Giá chứng chỉ được xác định dựa trên thị trường mua bán phát thải của EU (EU ETS).
Trong giai đoạn này, EU đồng thời cắt giảm dần lượng hạn ngạch phát thải miễn phí:
Lộ trình này cho phép doanh nghiệp có thời gian đầu tư công nghệ và xây dựng hệ thống quản lý phát thải trước khi phải chịu toàn bộ chi phí carbon.
>> Xem thêm: Giải Pháp Hiệu Quả Để Giảm Thiểu Dấu Chân Carbon Cho Doanh Nghiệp
Việt Nam hiện là một trong những quốc gia có kim ngạch xuất khẩu lớn vào thị trường EU. Mặc dù hiện nay không phải tất cả các mặt hàng xuất khẩu đều thuộc phạm vi điều chỉnh của CBAM, nhưng danh mục này hoàn toàn có thể được mở rộng trong tương lai. Do đó, doanh nghiệp Việt Nam cần chủ động chuẩn bị để giảm thiểu rủi ro.
Nếu chưa kiểm soát tốt lượng phát thải trong quá trình sản xuất, doanh nghiệp sẽ phải chịu thêm chi phí mua chứng chỉ CBAM. Đặc biệt, các ngành có cường độ phát thải cao như thép, xi măng, nhôm, phân bón và một số lĩnh vực công nghiệp khác sẽ chịu tác động lớn nhất. Điều này có thể làm tăng giá thành sản phẩm và ảnh hưởng đến lợi thế cạnh tranh tại thị trường EU.
Một trong những yêu cầu quan trọng của CBAM là doanh nghiệp phải xây dựng hệ thống theo dõi và báo cáo lượng phát thải khí nhà kính trong toàn bộ quá trình sản xuất. Nếu dữ liệu không đầy đủ, không chính xác hoặc thiếu minh bạch, doanh nghiệp có thể gặp khó khăn trong quá trình xuất khẩu, thậm chí đối mặt với các rủi ro về pháp lý hoặc bị từ chối nhập khẩu.
Trong bối cảnh các doanh nghiệp trên thế giới đang đẩy mạnh chuyển đổi xanh, những đơn vị chậm thích ứng với CBAM sẽ dễ bị thay thế bởi các nhà cung cấp có lượng phát thải thấp hơn. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến doanh thu mà còn tác động trực tiếp đến vị thế của doanh nghiệp trên thị trường quốc tế.
>> Xem thêm: Tiêu Chuẩn ESG Trong Nông Nghiệp Bền Vững
CBAM không đơn thuần là một chính sách thương mại của EU mà còn phản ánh xu hướng chuyển đổi sang nền kinh tế carbon thấp trên phạm vi toàn cầu. Đối với doanh nghiệp Việt Nam, việc chủ động kiểm kê khí nhà kính, minh bạch dữ liệu phát thải và đầu tư vào công nghệ xanh sẽ là yếu tố quyết định để duy trì năng lực cạnh tranh trong giai đoạn mới.
Trong bối cảnh các yêu cầu về phát triển bền vững ngày càng khắt khe, thích ứng sớm với CBAM không chỉ giúp doanh nghiệp đáp ứng quy định của thị trường EU mà còn tạo nền tảng cho tăng trưởng dài hạn, nâng cao giá trị thương hiệu và mở rộng cơ hội xuất khẩu trong tương lai.
CÔNG TY CỔ PHẦN VẬT TƯ KHOA HỌC KỸ THUẬT – LASI
Bài viết liên quan
Nuôi biển đang trở thành một trong những lĩnh vực có tốc độ phát triển nhanh của ngành thủy sản nhờ nhu cầu tiêu thụ thủy sản chất lượng cao ngày càng tăng và xu hướng chuyển dịch từ khai thác sang nuôi trồng bền vững. Cùng với sự phát triển đó, các trang trại […]
Nuôi biển đang trở thành một trong những lĩnh vực trọng điểm của ngành thủy sản Việt Nam. Theo Chiến lược phát triển thủy sản Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, nuôi biển được định hướng phát triển theo hướng công nghiệp, ứng dụng công nghệ cao và mở rộng ra […]
Biến đổi khí hậu đang trở thành một trong những thách thức lớn nhất của toàn cầu, trong đó phát thải khí nhà kính từ các hoạt động sản xuất nông nghiệp là một trong những nguồn phát thải quan trọng cần được kiểm soát. Tại Việt Nam, nông nghiệp vừa là ngành kinh tế […]
Nông nghiệp là một trong những ngành kinh tế mũi nhọn của Việt Nam, đóng góp quan trọng vào tăng trưởng kinh tế và kim ngạch xuất khẩu. Theo số liệu của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, năm 2024, kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản của Việt Nam đạt trên 62 tỷ […]
Trong nuôi trồng thủy sản hiện đại, chất lượng nước là yếu tố quyết định đến tốc độ sinh trưởng, tỷ lệ sống và năng suất của vật nuôi. Trong đó, tảo và phiêu sinh động vật đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì cân bằng hệ sinh thái ao nuôi, đồng thời […]
Ngành thủy sản toàn cầu hướng đến phát triển bền vững và mục tiêu phát thải ròng bằng “0” (Net Zero), truy xuất nguồn gốc carbon ao nuôi đang trở thành xu hướng tất yếu, đặc biệt đối với ngành nuôi tôm. Không chỉ dừng lại ở việc truy xuất nguồn gốc sản phẩm, doanh […]
Lũ quét là một trong những loại hình thiên tai nguy hiểm nhất tại Việt Nam, đặc biệt ở các tỉnh miền núi, trung du và khu vực ven sông suối. Đặc điểm của lũ quét là xuất hiện đột ngột, tốc độ dòng chảy lớn và thời gian hình thành rất ngắn, khiến người […]
Biến đổi khí hậu ngày càng diễn biến phức tạp, nhiệt độ tăng cao, thời tiết khô hạn kéo dài cùng các hiện tượng thời tiết cực đoan xuất hiện với tần suất lớn hơn, nguy cơ cháy rừng đang trở thành một trong những thách thức nghiêm trọng đối với nhiều quốc gia, trong […]
Hiện nay, các quy định về bảo vệ môi trường ngày càng được siết chặt, việc giám sát chất lượng nước thải không chỉ là yêu cầu bắt buộc đối với nhiều doanh nghiệp mà còn là giải pháp quan trọng để kiểm soát ô nhiễm và phát triển bền vững. Thay vì thực hiện […]
Nguồn nước mặt như sông, hồ, kênh, rạch và hồ chứa đóng vai trò đặc biệt quan trọng đối với sinh hoạt, sản xuất nông nghiệp, công nghiệp cũng như duy trì hệ sinh thái tự nhiên. Tuy nhiên, quá trình đô thị hóa, phát triển công nghiệp và biến đổi khí hậu đang khiến […]
Ngành thủy sản đang đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế Việt Nam với kim ngạch xuất khẩu hàng chục tỷ USD mỗi năm. Tuy nhiên, với sự tăng trưởng đó là áp lực ngày càng lớn về giảm phát thải khí nhà kính và đáp ứng các tiêu chuẩn môi trường của […]
Trong các dự án điện gió, chất lượng dữ liệu gió quyết định trực tiếp đến hiệu quả đầu tư và khả năng khai thác của toàn bộ nhà máy. Trước khi lựa chọn vị trí xây dựng, chủ đầu tư cần thu thập đầy đủ các thông số như tốc độ gió, hướng gió, […]
