Các quốc gia hiện nay đang đẩy mạnh mục tiêu trung hòa carbon và phát triển kinh tế xanh, các quy định liên quan đến phát thải khí nhà kính ngày càng trở nên chặt chẽ. Đối với các doanh nghiệp xuất khẩu vào thị trường châu Âu, CBAM đang là một trong những chính sách quan trọng cần đặc biệt quan tâm. Vậy CBAM là gì, cơ chế này được triển khai như thế nào và sẽ tác động ra sao đến doanh nghiệp Việt Nam? Hãy cùng LASI tìm hiểu chi tiết trong bài viết dưới đây.

CBAM (Carbon Border Adjustment Mechanism) hay Cơ chế Điều chỉnh Biên giới Carbon là chính sách của Liên minh châu Âu (EU) nhằm áp dụng mức giá carbon đối với hàng hóa nhập khẩu vào thị trường EU dựa trên lượng khí nhà kính phát sinh trong quá trình sản xuất.
Mục tiêu của CBAM là tạo ra sự cạnh tranh công bằng giữa hàng hóa sản xuất trong EU và hàng hóa nhập khẩu. Đồng thời, cơ chế này cũng góp phần ngăn chặn hiện tượng “rò rỉ carbon” khi các doanh nghiệp chuyển hoạt động sản xuất sang những quốc gia có quy định về phát thải ít nghiêm ngặt hơn để giảm chi phí carbon. Thông qua CBAM, EU kỳ vọng khuyến khích các quốc gia và doanh nghiệp trên toàn thế giới đầu tư vào công nghệ sạch, giảm phát thải khí nhà kính và thúc đẩy quá trình chuyển đổi sang nền kinh tế phát thải thấp.
EU triển khai CBAM theo từng giai đoạn nhằm tạo điều kiện để doanh nghiệp thích ứng trước khi áp dụng đầy đủ nghĩa vụ tài chính.

Từ ngày 01/10/2023, CBAM chính thức bước vào giai đoạn chuyển tiếp. Trong thời gian này, các nhà nhập khẩu vào EU phải thực hiện báo cáo lượng phát thải carbon của hàng hóa nhưng chưa phải nộp chi phí carbon.
Ngày 31/01/2024, các doanh nghiệp lần đầu tiên nộp báo cáo phát thải cho quý IV năm 2023. Đây được xem là giai đoạn thử nghiệm để doanh nghiệp làm quen với việc thu thập dữ liệu, tính toán lượng phát thải và hoàn thiện quy trình báo cáo theo yêu cầu của EU.
Từ ngày 01/01/2026, CBAM chính thức bước vào giai đoạn vận hành. Lúc này, doanh nghiệp nhập khẩu hàng hóa vào EU phải mua chứng chỉ CBAM tương ứng với lượng phát thải carbon của sản phẩm. Giá chứng chỉ được xác định dựa trên thị trường mua bán phát thải của EU (EU ETS).
Trong giai đoạn này, EU đồng thời cắt giảm dần lượng hạn ngạch phát thải miễn phí:
Lộ trình này cho phép doanh nghiệp có thời gian đầu tư công nghệ và xây dựng hệ thống quản lý phát thải trước khi phải chịu toàn bộ chi phí carbon.
>> Xem thêm: Giải Pháp Hiệu Quả Để Giảm Thiểu Dấu Chân Carbon Cho Doanh Nghiệp
Việt Nam hiện là một trong những quốc gia có kim ngạch xuất khẩu lớn vào thị trường EU. Mặc dù hiện nay không phải tất cả các mặt hàng xuất khẩu đều thuộc phạm vi điều chỉnh của CBAM, nhưng danh mục này hoàn toàn có thể được mở rộng trong tương lai. Do đó, doanh nghiệp Việt Nam cần chủ động chuẩn bị để giảm thiểu rủi ro.

Nếu chưa kiểm soát tốt lượng phát thải trong quá trình sản xuất, doanh nghiệp sẽ phải chịu thêm chi phí mua chứng chỉ CBAM. Đặc biệt, các ngành có cường độ phát thải cao như thép, xi măng, nhôm, phân bón và một số lĩnh vực công nghiệp khác sẽ chịu tác động lớn nhất. Điều này có thể làm tăng giá thành sản phẩm và ảnh hưởng đến lợi thế cạnh tranh tại thị trường EU.
Một trong những yêu cầu quan trọng của CBAM là doanh nghiệp phải xây dựng hệ thống theo dõi và báo cáo lượng phát thải khí nhà kính trong toàn bộ quá trình sản xuất. Nếu dữ liệu không đầy đủ, không chính xác hoặc thiếu minh bạch, doanh nghiệp có thể gặp khó khăn trong quá trình xuất khẩu, thậm chí đối mặt với các rủi ro về pháp lý hoặc bị từ chối nhập khẩu.
Trong bối cảnh các doanh nghiệp trên thế giới đang đẩy mạnh chuyển đổi xanh, những đơn vị chậm thích ứng với CBAM sẽ dễ bị thay thế bởi các nhà cung cấp có lượng phát thải thấp hơn. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến doanh thu mà còn tác động trực tiếp đến vị thế của doanh nghiệp trên thị trường quốc tế.
>> Xem thêm: Tiêu Chuẩn ESG Trong Nông Nghiệp Bền Vững
CBAM không đơn thuần là một chính sách thương mại của EU mà còn phản ánh xu hướng chuyển đổi sang nền kinh tế carbon thấp trên phạm vi toàn cầu. Đối với doanh nghiệp Việt Nam, việc chủ động kiểm kê khí nhà kính, minh bạch dữ liệu phát thải và đầu tư vào công nghệ xanh sẽ là yếu tố quyết định để duy trì năng lực cạnh tranh trong giai đoạn mới.
Trong bối cảnh các yêu cầu về phát triển bền vững ngày càng khắt khe, thích ứng sớm với CBAM không chỉ giúp doanh nghiệp đáp ứng quy định của thị trường EU mà còn tạo nền tảng cho tăng trưởng dài hạn, nâng cao giá trị thương hiệu và mở rộng cơ hội xuất khẩu trong tương lai.
CÔNG TY CỔ PHẦN VẬT TƯ KHOA HỌC KỸ THUẬT – LASI
Bài viết liên quan
Ngành nông nghiệp đang từng bước chuyển mình nhờ sự phát triển của khoa học và công nghệ. Những phương thức sản xuất truyền thống dần được kết hợp với các giải pháp hiện đại nhằm nâng cao năng suất, tiết kiệm tài nguyên và tối ưu quy trình canh tác. Trong xu hướng đó, […]
Nhu cầu sử dụng điện ngày càng tăng và xu hướng chuyển dịch năng lượng xanh trở thành ưu tiên toàn cầu, nguồn năng lượng tái tạo ở Việt Nam đang đóng vai trò quan trọng trong chiến lược phát triển kinh tế bền vững. Với lợi thế về khí hậu nhiệt đới, đường bờ […]
Canh tác lúa là một trong những nguồn phát thải khí nhà kính đáng chú ý trong lĩnh vực nông nghiệp, đặc biệt do khí mê-tan (CH₄) phát sinh từ ruộng lúa ngập nước kéo dài. Vì vậy, việc giảm phát thải khí nhà kính trong canh tác lúa đang trở thành định hướng quan […]
Khai thác IUU là hoạt động khai thác thủy sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định, có thể gây suy giảm nguồn lợi hải sản, ảnh hưởng đến hệ sinh thái biển và làm gia tăng rủi ro đối với hoạt động xuất khẩu thủy sản. Tại Việt Nam, công […]
Đại dương hấp thụ một phần đáng kể lượng CO₂ phát thải vào khí quyển, qua đó góp phần điều hòa khí hậu toàn cầu. Tuy nhiên, quá trình này cũng làm biến đổi hóa học hệ cacbonat của nước biển, dẫn đến hiện tượng axit hoá đại dương. Sự suy giảm pH và độ […]
Trong lĩnh vực nuôi trồng thủy sản, đặc biệt là sản xuất và vận chuyển tôm giống, quy trình đóng gói đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ chất lượng con giống. Máy đóng tôm giống là giải pháp công nghệ giúp tự động hóa công đoạn đóng gói, tối ưu năng suất […]
Giám sát chuỗi lạnh là quá trình theo dõi, ghi nhận và quản lý các điều kiện môi trường, đặc biệt là nhiệt độ, trong suốt quá trình bảo quản, vận chuyển và phân phối các sản phẩm nhạy cảm với nhiệt độ. Trong lĩnh vực y tế và dược phẩm, giải pháp này đóng […]
Thiết bị ROV (Remotely Operated Underwater Vehicle) là robot điều khiển từ xa được thiết kế để hoạt động dưới nước, phục vụ các nhiệm vụ khảo sát, quan sát, kiểm tra và hỗ trợ thao tác tại những khu vực khó tiếp cận. ROV thường kết nối với người vận hành thông qua dây […]
Robot không người lái dưới nước (AUV – Autonomous Underwater Vehicle) là phương tiện tự hành được thiết kế để thực hiện các nhiệm vụ khảo sát, thu thập dữ liệu và nghiên cứu môi trường dưới nước mà không cần điều khiển liên tục từ con người. Nhờ khả năng tích hợp camera, sonar […]
Dưới mặt nước là một môi trường phức tạp, nơi tầm nhìn hạn chế, điều kiện thủy văn biến động và khả năng tiếp cận của con người gặp nhiều khó khăn. Đối với các công trình, phương tiện và hệ thống hạ tầng dưới nước, việc kiểm tra trực tiếp thường tốn thời gian, […]
Trong quá trình phát triển và vận hành dự án điện gió, dự báo sản lượng điện gió là một trong những yếu tố quan trọng giúp chủ đầu tư đánh giá hiệu quả khai thác tài nguyên, tối ưu vận hành và giảm thiểu rủi ro tài chính. Để xây dựng các mô hình […]
Ngành nông nghiệp đang chuyển dịch mạnh mẽ sang mô hình sản xuất xanh, tiết kiệm tài nguyên và giảm phát thải, cảm biến AWD đang trở thành một công cụ quan trọng trong việc triển khai kỹ thuật tưới ngập khô xen kẽ. Công nghệ này giúp người sản xuất theo dõi chính xác […]