Hiện nay, phát thải khí nhà kính (GHG) đã trở thành vấn đề trung tâm trong các chiến lược phát triển bền vững. Đáng chú ý, phát thải trong nông nghiệp hiện chiếm tỷ trọng lớn trong tổng lượng phát thải toàn cầu, đặc biệt tại các quốc gia có nền kinh tế dựa nhiều vào sản xuất nông nghiệp như Việt Nam. Do đó, việc nghiên cứu và triển khai giải pháp giảm phát thải trong nông nghiệp không còn là lựa chọn, mà đã trở thành yêu cầu bắt buộc trong tiến trình chuyển đổi sang nền nông nghiệp xanh, thông minh và thích ứng với biến đổi khí hậu.

Các nguồn phát thải trong nông nghiệp hiện nay

Để xây dựng giải pháp hiệu quả, cần nhận diện chính xác các nguồn phát thải trong nông nghiệp, bao gồm:

Phát thải từ canh tác lúa nước

Canh tác lúa nước được xác định là nguồn phát thải methane (CH₄) lớn nhất trong nông nghiệp, đặc biệt tại các quốc gia trồng lúa quy mô lớn. Trong điều kiện ruộng ngập nước kéo dài, quá trình phân hủy yếm khí các chất hữu cơ trong đất tạo ra lượng lớn khí methane phát tán vào khí quyển. Phát thải này gia tăng mạnh trong các mô hình canh tác truyền thống, sử dụng nhiều rơm rạ và quản lý nước tưới chưa tối ưu, trở thành thách thức lớn đối với mục tiêu giảm phát thải trong nông nghiệp.

Phát thải từ chăn nuôi

Hoạt động chăn nuôi, đặc biệt là chăn nuôi gia súc nhai lại như bò và trâu, là nguồn phát thải methane đáng kể thông qua quá trình lên men dạ cỏ (enteric fermentation). Bên cạnh đó, công tác quản lý chất thải chăn nuôi chưa hiệu quả, bao gồm phân và nước thải, còn phát sinh thêm khí methane (CH₄) và nitrous oxide (N₂O). Đây là nhóm phát thải có cường độ cao và phân bố rộng, đòi hỏi các giải pháp kỹ thuật và quản lý tổng hợp để kiểm soát hiệu quả.

Phát thải từ sử dụng phân bón hóa học

Việc sử dụng phân bón hóa học, đặc biệt là phân đạm vô cơ, là nguyên nhân trực tiếp dẫn đến phát thải nitrous oxide (N₂O) – loại khí nhà kính có tiềm năng gây nóng lên toàn cầu cao gấp gần 300 lần so với carbon dioxide (CO₂). Sử dụng phân bón quá liều, không đúng thời điểm hoặc không phù hợp với nhu cầu cây trồng không chỉ làm gia tăng phát thải mà còn gây suy thoái đất và ô nhiễm nguồn nước, ảnh hưởng tiêu cực đến tính bền vững của hệ thống sản xuất nông nghiệp.

Phát thải từ thay đổi mục đích sử dụng đất

Thay đổi mục đích sử dụng đất, đặc biệt là việc chuyển đổi đất rừng sang đất nông nghiệp, làm suy giảm nghiêm trọng khả năng hấp thụ carbon tự nhiên của hệ sinh thái. Quá trình này đồng thời giải phóng một lượng lớn CO₂ đã được tích trữ lâu dài trong sinh khối thực vật và tầng đất, góp phần gia tăng phát thải khí nhà kính trong nông nghiệp và làm mất cân bằng hệ sinh thái.

>>Xem thêm: Lợi Ích Của Phát Triển Nền Kinh Tế Carbon Thấp

Tầm quan trọng của việc giảm phát thải trong nông nghiệp

Góp phần thực hiện cam kết Net Zero và mục tiêu giảm phát thải quốc gia

Giảm phát thải trong nông nghiệp là một trong những trụ cột quan trọng nhằm hiện thực hóa các cam kết về trung hòa carbon (Net Zero) và lộ trình giảm phát thải khí nhà kính của quốc gia. Với tỷ trọng phát thải lớn từ hoạt động trồng trọt và chăn nuôi, việc cắt giảm phát thải trong lĩnh vực này có ý nghĩa quyết định đối với việc hoàn thành các nghĩa vụ quốc tế về biến đổi khí hậu, đồng thời thể hiện trách nhiệm của ngành nông nghiệp trong tiến trình phát triển bền vững.

Nâng cao hiệu quả sản xuất và tối ưu chi phí đầu vào

Việc áp dụng các biện pháp giảm phát thải nông nghiệp đồng thời thúc đẩy quá trình tối ưu hóa sử dụng các yếu tố đầu vào như phân bón, nước tưới và năng lượng. Thông qua quản lý canh tác khoa học, kiểm soát liều lượng và thời điểm sử dụng vật tư nông nghiệp, người sản xuất có thể giảm lãng phí, hạ chi phí sản xuất và nâng cao hiệu quả kinh tế, góp phần gia tăng tính cạnh tranh của sản phẩm nông nghiệp.

Bảo vệ tài nguyên đất, nước và hệ sinh thái nông nghiệp

Giảm phát thải nông nghiệp gắn liền với việc cải thiện chất lượng đất và bảo vệ nguồn nước. Các biện pháp canh tác phát thải thấp giúp duy trì hàm lượng carbon hữu cơ trong đất, hạn chế suy thoái đất và ô nhiễm nguồn nước do dư thừa phân bón, hóa chất. Qua đó, hệ sinh thái nông nghiệp được bảo vệ và phục hồi, tạo nền tảng cho sản xuất ổn định và lâu dài.

Tăng khả năng tiếp cận thị trường xuất khẩu và đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế

Trong bối cảnh các thị trường xuất khẩu lớn ngày càng áp dụng các tiêu chuẩn nghiêm ngặt về môi trường, phát thải và phát triển bền vững, việc giảm phát thải trong nông nghiệp trở thành điều kiện tiên quyết để nâng cao khả năng tiếp cận thị trường. Các mô hình sản xuất nông nghiệp carbon thấp, đáp ứng yêu cầu về ESG và truy xuất phát thải sẽ giúp nông sản gia tăng giá trị, nâng cao uy tín và mở rộng cơ hội tham gia sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Vai trò của công nghệ và chuyển đổi số trong giảm phát thải nông nghiệp

Công nghệ đóng vai trò then chốt trong việc kiểm soát và giảm phát thải trong nông nghiệp:

• Hệ thống đo đạc – báo cáo – thẩm định (MRV) phát thải.
• Ứng dụng IoT, AI trong giám sát nước tưới, phân bón, khí thải.
• Nền tảng dữ liệu carbon nông nghiệp phục vụ truy xuất và chứng nhận.

Chuyển đổi số giúp minh bạch hóa phát thải, tạo điều kiện cho nông dân và doanh nghiệp tham gia thị trường tín chỉ carbon trong tương lai.

>> Xem thêm: Các Nguồn Phát Thải Khí Nhà Kính

Kết luận

Trong bối cảnh nông nghiệp Việt Nam đang từng bước chuyển đổi theo hướng nông nghiệp xanh, nông nghiệp phát thải thấp và thích ứng với biến đổi khí hậu, vai trò của các doanh nghiệp công nghệ và giải pháp môi trường ngày càng trở nên quan trọng.

Với năng lực nghiên cứu, tư vấn và cung cấp các giải pháp đo đạc, giám sát và tối ưu hóa phát thải, LASI đồng hành cùng doanh nghiệp, hợp tác xã và người sản xuất trong việc kiểm soát phát thải khí nhà kính, nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên và đáp ứng các yêu cầu về Net Zero, ESG và truy xuất phát thải. Liên hệ chúng tôi ngay hôm nay để được tư vấn và giải đáp thắc mắc!

CÔNG TY CỔ PHẦN VẬT TƯ KHOA HỌC KỸ THUẬT – LASI 

• Trụ sở: LASI Building, 345 Kim Mã, Giảng Võ, Hà Nội
• VP Hà Nội: Lô 1-M1, Khu đô thị mới Yên Hòa, Yên Hòa, Hà Nội
• VP Cần Thơ: 01 Đường B16, KDC 91B, Tân An, Cần Thơ
• Hotline: 094 200 6566 – (84-24) 3771 2880
• Email: Info@lasi.com.vn