Trong nuôi trồng thủy hải sản hiện đại, việc kiểm soát môi trường ao nuôi đóng vai trò quyết định đến tỷ lệ sống, tốc độ tăng trưởng và hiệu quả kinh tế. Trong số các yếu tố môi trường, oxy hòa tan (DO – Dissolved Oxygen) được xem là “chỉ số sự sống” quan trọng nhất đối với tôm, cá và các loài thủy hải sản khác. Việc giám sát sự sống thủy hải sản thông qua số liệu oxy hòa tan không chỉ giúp người nuôi chủ động kiểm soát rủi ro mà còn tối ưu hóa quy trình vận hành, nâng cao năng suất và đảm bảo phát triển bền vững.

Oxy hòa tan – “Chỉ số sự sống” của thủy hải sản

Oxy hòa tan là lượng oxy tồn tại trong nước dưới dạng hòa tan, có vai trò thiết yếu đối với quá trình hô hấp của tôm, cá và vi sinh vật có lợi trong ao nuôi. Khi hàm lượng DO đạt mức tối ưu, vật nuôi sẽ khỏe mạnh, ăn mạnh, tăng trưởng nhanh và ít bị stress. Ngược lại, nếu oxy hòa tan giảm thấp, thủy hải sản sẽ bị thiếu oxy, nổi đầu, giảm ăn, chậm lớn và thậm chí chết hàng loạt nếu không được xử lý kịp thời.

Đối với từng loài thủy hải sản, ngưỡng oxy hòa tan an toàn có thể khác nhau, nhưng nhìn chung DO dưới 3 mg/L được xem là mức nguy hiểm. Khi DO giảm đột ngột vào ban đêm hoặc rạng sáng – thời điểm tảo và vi sinh vật tiêu thụ oxy mạnh, nguy cơ xảy ra hiện tượng sốc oxy và chết hàng loạt là rất cao.

Chính vì vậy, giám sát sự sống thủy hải sản thông qua số liệu oxy hòa tan giúp người nuôi nhận diện sớm các biến động môi trường, từ đó có biện pháp can thiệp kịp thời trước khi xảy ra thiệt hại nghiêm trọng.

Các yếu tố ảnh hưởng đến oxy hòa tan trong ao nuôi

Để giám sát hiệu quả sự sống thủy hải sản qua DO, người nuôi cần hiểu rõ các yếu tố tác động đến nồng độ oxy hòa tan trong nước.

Trước hết là mật độ nuôi, mật độ càng cao thì nhu cầu oxy càng lớn. Thứ hai là nhiệt độ nước, nhiệt độ càng cao thì khả năng hòa tan oxy càng giảm. Ngoài ra, hoạt động của tảo và vi sinh vật cũng làm DO biến động mạnh theo chu kỳ ngày – đêm.

Ban ngày, quá trình quang hợp của tảo giúp tạo ra oxy, khiến DO tăng cao. Tuy nhiên, vào ban đêm, khi không còn ánh sáng, tảo và vi sinh vật lại tiêu thụ oxy, khiến DO giảm nhanh. Nếu ao nuôi giàu dinh dưỡng, tảo phát triển mạnh thì mức tiêu thụ oxy ban đêm càng lớn, làm tăng nguy cơ thiếu oxy vào rạng sáng – thời điểm nhạy cảm nhất trong ngày.

Bên cạnh đó, thời tiết mưa kéo dài, trời âm u, ít nắng hoặc thay đổi đột ngột cũng ảnh hưởng lớn đến quá trình quang hợp và làm DO giảm sâu. Đây chính là lý do vì sao việc giám sát số liệu oxy hòa tan theo thời gian thực là yếu tố quan trọng giúp đảm bảo sự sống ổn định cho thủy hải sản.

Lợi ích của giám sát sự sống thủy hải sản qua oxy hòa tan

Việc giám sát sự sống thủy hải sản thông qua số liệu oxy hòa tan mang lại nhiều lợi ích thiết thực cho người nuôi và doanh nghiệp nuôi trồng thủy sản.

Trước hết là giảm thiểu rủi ro thiệt hại do thiếu oxy. Khi phát hiện sớm DO giảm, người nuôi có thể chủ động vận hành sục khí hoặc thay nước kịp thời, tránh tình trạng tôm cá chết hàng loạt.

Thứ hai, dữ liệu DO giúp tối ưu hóa quy trình cho ăn. Khi oxy hòa tan ở mức thấp, thủy hải sản thường giảm ăn hoặc tiêu hóa kém, dẫn đến lãng phí thức ăn và ô nhiễm môi trường nước. Theo dõi DO giúp người nuôi điều chỉnh lượng thức ăn phù hợp, vừa tiết kiệm chi phí vừa cải thiện chất lượng nước ao nuôi.

Thứ ba, giám sát DO góp phần nâng cao năng suất và tỷ lệ sống của thủy hải sản. Môi trường nước ổn định, giàu oxy giúp vật nuôi khỏe mạnh, tăng trưởng nhanh và ít mắc bệnh. Đây là yếu tố then chốt giúp các mô hình nuôi thâm canh đạt hiệu quả cao và bền vững.

>> Xem thêm: Lợi Ích Của Truy Xuất Nguồn Gốc Trong Thủy Sản

Vai trò của dữ liệu DO trong quản lý ao nuôi thông minh

Trong xu hướng chuyển đổi số nông nghiệp, dữ liệu trở thành nền tảng quan trọng để quản lý sản xuất hiệu quả. Dữ liệu oxy hòa tan không chỉ phản ánh tình trạng sự sống của thủy hải sản mà còn là cơ sở để xây dựng mô hình quản lý ao nuôi thông minh.

Thông qua việc phân tích dữ liệu DO theo thời gian, người nuôi có thể xác định các “điểm rủi ro” trong ngày như thời điểm DO giảm mạnh nhất, từ đó chủ động lên lịch chạy quạt nước hoặc sục khí hợp lý. Điều này giúp giảm chi phí điện năng, tăng tuổi thọ thiết bị và đảm bảo môi trường ao nuôi luôn ổn định.

Hơn nữa, việc lưu trữ dữ liệu DO còn giúp truy xuất nguồn gốc môi trường nuôi – một yêu cầu ngày càng quan trọng trong xuất khẩu thủy hải sản. Các thị trường cao cấp như EU, Mỹ, Nhật Bản đều đánh giá cao những cơ sở nuôi có hệ thống giám sát môi trường minh bạch và khoa học.

Giám sát DO – Giải pháp then chốt cho nuôi trồng bền vững

Nuôi trồng thủy hải sản bền vững không chỉ hướng đến năng suất cao mà còn phải đảm bảo cân bằng hệ sinh thái ao nuôi. Việc kiểm soát tốt oxy hòa tan giúp duy trì hệ vi sinh có lợi, hạn chế phát sinh khí độc như NH3, H2S và giảm ô nhiễm môi trường nước.

Khi DO được duy trì ở mức tối ưu, quá trình phân hủy chất hữu cơ diễn ra hiệu quả hơn, hạn chế tích tụ bùn đáy và giảm nguy cơ bùng phát dịch bệnh. Điều này giúp người nuôi giảm phụ thuộc vào hóa chất xử lý nước, góp phần xây dựng mô hình nuôi an toàn sinh học và thân thiện với môi trường.

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu và yêu cầu sản xuất xanh ngày càng khắt khe, việc giám sát sự sống thủy hải sản qua số liệu oxy hòa tan chính là nền tảng để ngành nuôi trồng thủy sản phát triển theo hướng hiện đại, minh bạch và bền vững.

>> Xem thêm: Cảm Biến Oxy Hòa Tan Trong Nuôi Trồng Tôm

Kết luận

Giám sát sự sống thủy hải sản qua số liệu oxy hòa tan không còn là giải pháp tùy chọn mà đã trở thành yêu cầu thiết yếu trong nuôi trồng thủy sản hiện đại.

Việc ứng dụng công nghệ cảm biến DO và hệ thống giám sát tự động giúp người nuôi chuyển từ quản lý cảm tính sang quản lý dựa trên dữ liệu, nâng cao hiệu quả kinh tế và đảm bảo phát triển bền vững. Trong tương lai, những mô hình nuôi trồng thủy hải sản thông minh, kiểm soát chặt chẽ oxy hòa tan và các yếu tố môi trường sẽ là xu hướng tất yếu, góp phần nâng cao chất lượng sản phẩm và đáp ứng các tiêu chuẩn xuất khẩu quốc tế.

CÔNG TY CỔ PHẦN VẬT TƯ KHOA HỌC KỸ THUẬT – LASI

• Trụ sở: LASI Building, 345 Kim Mã, Giảng Võ, Hà Nội
• VP Hà Nội: Lô 1-M1, Khu đô thị mới Yên Hòa, Yên Hòa, Hà Nội
• VP Cần Thơ: 01 Đường B16, KDC 91B, Tân An, Cần Thơ
• Hotline: 0988 279 911 – (84-24) 3771 2880
• Email: Info@lasi.com.vn