Giảm phát thải vùng nguyên liệu đang trở thành một trong những định hướng quan trọng của ngành nông nghiệp Việt Nam trong quá trình chuyển đổi sang mô hình sản xuất xanh, bền vững và thích ứng với biến đổi khí hậu. Thay vì chỉ tập trung vào năng suất, nông nghiệp hiện nay cần hướng đến việc sử dụng hiệu quả tài nguyên, giảm phát thải khí nhà kính và xây dựng chuỗi sản xuất có khả năng đáp ứng các yêu cầu ngày càng cao của thị trường.
Việc hình thành các vùng nguyên liệu phát thải thấp gắn với doanh nghiệp, hợp tác xã và người nông dân không chỉ góp phần thực hiện mục tiêu giảm phát thải quốc gia mà còn tạo cơ sở để nâng cao giá trị nông sản, tăng khả năng truy xuất nguồn gốc và mở rộng cơ hội xuất khẩu.
Theo thông tin được cung cấp, tổng lượng phát thải khí nhà kính của Việt Nam hiện đạt khoảng 454,6 triệu tấn CO₂ tương đương, gần gấp đôi so với năm 2010. Trong đó, lĩnh vực nông nghiệp phát thải khoảng 116,51 triệu tấn CO₂ tương đương, riêng lĩnh vực trồng trọt chiếm khoảng 80% tổng phát thải của ngành nông nghiệp.
Đây là con số cho thấy trồng trọt có vai trò rất lớn trong quá trình thực hiện mục tiêu giảm phát thải của Việt Nam.
Một trong những nguồn phát thải đáng chú ý là khí methane (CH₄) trong sản xuất lúa nước. Tập quán canh tác ngập nước liên tục tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình hình thành methane. Bên cạnh đó, việc sử dụng phân bón chưa thực sự hiệu quả và xử lý rơm rạ sau thu hoạch chưa phù hợp cũng góp phần làm gia tăng tác động môi trường. Trong khi đó, nếu không có những thay đổi mạnh mẽ, tổng lượng phát thải quốc gia được dự báo có thể đạt gần 990,15 triệu tấn CO₂ tương đương vào năm 2030.
Do đó, chuyển đổi phương thức sản xuất và xây dựng vùng nguyên liệu theo hướng phát thải thấp không còn là một lựa chọn mang tính dài hạn mà đang trở thành yêu cầu cấp thiết đối với ngành trồng trọt.
Đề án sản xuất trồng trọt giảm phát thải giai đoạn 2025-2035 do Bộ Nông nghiệp và Môi trường phê duyệt đặt mục tiêu đến năm 2035 góp phần giảm ít nhất 15% tổng lượng phát thải khí nhà kính so với năm cơ sở 2020. Đề án được triển khai trên phạm vi toàn quốc, tập trung vào các cây trồng chủ lực có tiềm năng giảm phát thải cao như: Lúa; sắn; mía; cà phê; chuối và một số ngành hàng trồng trọt chủ lực khác.
Định hướng này cho thấy giảm phát thải không chỉ được thực hiện ở từng hộ sản xuất riêng lẻ mà cần được tổ chức trên quy mô vùng nguyên liệu, tạo sự đồng bộ từ khâu canh tác đến thu mua, chế biến và tiêu thụ.
Để xây dựng vùng nguyên liệu theo hướng phát thải thấp, cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp từ kỹ thuật canh tác, quản lý tài nguyên đến ứng dụng công nghệ. Tùy từng loại cây trồng và điều kiện sản xuất, các giải pháp dưới đây có thể được áp dụng linh hoạt nhằm vừa giảm phát thải khí nhà kính, vừa nâng cao hiệu quả và giá trị sản xuất.
Đối với cây lúa, quản lý nước là một trong những giải pháp quan trọng. Các phương pháp như tưới ngập khô xen kẽ (AWD) có thể giúp giảm thời gian ruộng ngập nước liên tục, từ đó góp phần hạn chế phát sinh methane. Bên cạnh đó, giảm lượng giống gieo sạ, sử dụng phân bón hợp lý và quản lý rơm rạ sau thu hoạch cũng là những hướng cần được triển khai đồng bộ. Khi các kỹ thuật này được áp dụng trên quy mô vùng nguyên liệu, hiệu quả giảm phát thải có thể được theo dõi và đánh giá rõ ràng hơn.
Hình thức tưới ngập khô xen kẽ (AWD) trong canh tác lúa
>> Xem thêm: Tìm Hiểu Về Kỹ Thuật Ngập Khô Xen Kẽ (AWD)
Việc sử dụng phân bón cần dựa trên nhu cầu thực tế của cây trồng và điều kiện đất đai. Bón phân đúng loại, đúng lượng và đúng thời điểm không chỉ hạn chế thất thoát dinh dưỡng mà còn giúp người sản xuất giảm chi phí đầu vào. Đây là một trong những giải pháp có thể đồng thời mang lại lợi ích kinh tế và môi trường.
Rơm rạ và các phụ phẩm sau thu hoạch cần được quản lý theo hướng tận dụng và tái sử dụng thay vì xử lý không phù hợp. Phụ phẩm có thể trở thành nguồn nguyên liệu cho sản xuất phân hữu cơ, thức ăn, vật liệu hoặc các mô hình kinh tế tuần hoàn tùy theo từng loại cây trồng và điều kiện địa phương.
Đối với các vùng trồng cây lâu năm như cà phê, chuối hoặc cây ăn quả, hệ thống tưới tiết kiệm và quản lý nước dựa trên dữ liệu có thể giúp giảm lượng nước sử dụng. Việc tối ưu hoạt động của máy bơm, hệ thống tưới và các thiết bị phục vụ sản xuất cũng góp phần giảm tiêu thụ năng lượng và phát thải gián tiếp.
Một mục tiêu đáng chú ý của Đề án là đến năm 2035 xây dựng và phát triển nhãn hiệu “Phát thải thấp” cho các sản phẩm của ngành hàng trồng trọt. Nhãn hiệu này có thể trở thành một lợi thế khi nông sản Việt Nam tiếp cận các thị trường ngày càng quan tâm đến môi trường, truy xuất nguồn gốc và phát triển bền vững. Bên cạnh đó, Đề án đặt mục tiêu thí điểm ít nhất 15 mô hình canh tác có khả năng phát triển tín chỉ carbon, đáp ứng yêu cầu của các tổ chức quốc tế.
Điều này mở ra một hướng tiếp cận mới: lượng phát thải được giảm không chỉ mang lại lợi ích môi trường mà trong những điều kiện phù hợp còn có thể tạo ra giá trị kinh tế thông qua thị trường carbon.
Việt Nam là một trong những nước xuất khẩu cafe hàng đầu thế giới
>> Xem thêm: Giải Pháp Giúp Canh Tác Lúa Bền Vững
Giảm phát thải vùng nguyên liệu là một trong những giải pháp quan trọng để ngành trồng trọt Việt Nam thực hiện mục tiêu chuyển đổi xanh và thích ứng với biến đổi khí hậu. Việc giảm phát thải cần được triển khai đồng bộ từ kỹ thuật canh tác, quản lý nước, phân bón, phụ phẩm đến ứng dụng công nghệ số và xây dựng hệ thống đo lường. Quan trọng hơn, vùng nguyên liệu phát thải thấp cần được gắn với chuỗi liên kết giữa nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp, tạo ra sự thống nhất từ sản xuất đến tiêu thụ.
Khi dữ liệu phát thải được đo lường minh bạch, vùng nguyên liệu được quản lý hiệu quả và sản phẩm đáp ứng các tiêu chuẩn bền vững, nông sản Việt Nam không chỉ giảm tác động đến môi trường mà còn có thêm cơ hội gia tăng giá trị, nâng cao năng lực cạnh tranh và tiếp cận những thị trường quốc tế có yêu cầu cao.
CÔNG TY CỔ PHẦN VẬT TƯ KHOA HỌC KỸ THUẬT – LASI
Bài viết liên quan
Biến đổi khí hậu ngày càng tác động rõ nét đến sản xuất nông nghiệp, vùng nguyên liệu phát thải thấp đang trở thành một hướng đi chiến lược của nông nghiệp Việt Nam. Đây không chỉ là giải pháp nhằm giảm lượng khí nhà kính phát sinh trong quá trình sản xuất mà còn […]
Hiện tượng tôm chết sớm là một trong những rủi ro lớn trong nuôi tôm, đặc biệt ở giai đoạn đầu của vụ nuôi. Tôm suy yếu hoặc chết hàng loạt không chỉ làm giảm tỷ lệ sống mà còn khiến người nuôi gia tăng chi phí xử lý, kéo dài thời gian chăm sóc […]
Dấu chân carbon sản phẩm tôm đang trở thành một trong những vấn đề được ngành nuôi trồng và chế biến thủy sản quan tâm khi thị trường ngày càng chú trọng đến phát triển bền vững, giảm phát thải khí nhà kính và truy xuất nguồn gốc. Việc xác định lượng phát thải trong […]
Sự phát triển nhanh của điện gió ngoài khơi đang mở ra tiềm năng lớn trong quá trình chuyển dịch sang nguồn năng lượng sạch. Tuy nhiên, khác với các dự án trên đất liền, việc đo gió ngoài khơi phải đối mặt với nhiều điều kiện phức tạp như khoảng cách xa bờ, sóng […]
Trong hoạt động hàng hải, khả năng xác định nhanh vị trí và hướng phát tín hiệu khẩn cấp có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với công tác tìm kiếm cứu nạn trên biển. Trong điều kiện thời tiết phức tạp, tầm nhìn hạn chế hoặc khu vực hoạt động rộng, việc chỉ […]
Trong quá trình phát triển các dự án điện gió, đánh giá tài nguyên gió là bước quan trọng để xác định tiềm năng khu vực, lựa chọn vị trí turbine và ước tính sản lượng điện có thể khai thác. Tuy nhiên, tại những khu vực có địa hình phức tạp hoặc dự án […]
Ứng dụng ESG đang trở thành một trong những định hướng quan trọng đối với doanh nghiệp nông nghiệp trong quá trình chuyển đổi sang mô hình sản xuất xanh và bền vững. Không chỉ tập trung vào hiệu quả kinh tế, doanh nghiệp ngày càng phải quan tâm đến tác động môi trường, trách […]
Hiệu quả sử dụng nước đang trở thành một trong những yếu tố quan trọng đối với sản xuất nông nghiệp bền vững. Biến đổi khí hậu, thời tiết cực đoan, hạn hán và tình trạng suy giảm nguồn nước khiến bài toán sử dụng nước tiết kiệm, đúng thời điểm và đúng nhu cầu […]
Trong quá trình phát triển dự án điện gió, đo gió là một trong những bước quan trọng để đánh giá tiềm năng tài nguyên gió, lựa chọn vị trí, xác định quy mô và tính toán hiệu quả đầu tư. Theo phương pháp truyền thống, chủ đầu tư thường sử dụng cột đo gió […]
Hiện tượng axit hóa đại dương đang trở thành một trong những vấn đề môi trường đáng quan tâm khi nồng độ carbon dioxide (CO₂) trong khí quyển liên tục gia tăng. Đại dương hấp thụ một phần đáng kể lượng CO₂ dư thừa, từ đó làm thay đổi thành phần hóa học của nước […]
Đại dương đang phải đối mặt với nhiều tác động đồng thời từ hoạt động của con người, từ rác thải nhựa, hóa chất, ô nhiễm cho đến sự gia tăng khí nhà kính trong khí quyển. Trong đó, pH nước biển là một trong những chỉ số quan trọng phản ánh sự thay đổi […]
Trong quá trình phát triển một dự án điện gió, quan trắc gió Metmast là bước quan trọng để thu thập dữ liệu phục vụ đánh giá tài nguyên gió và tính toán tiềm năng phát điện. Những thông số như tốc độ gió, hướng gió, độ nhiễu loạn, độ cắt gió, nhiệt độ, áp […]
