Kể từ tháng 10/2023, doanh nghiệp xuất khẩu vào EU chính thức bước vào một “cuộc chơi” hoàn toàn mới – Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM). Đây không còn là câu chuyện riêng của ngành thép, xi măng hay năng lượng, mà đã và đang lan rộng sang chuỗi giá trị thủy sản. Điều này đồng nghĩa: thủy sản Việt Nam không chỉ cần sạch – ngon – rẻ, mà còn phải “xanh”, phải đo được lượng phát thải khí nhà kính từ trại nuôi đến nhà máy chế biến, thậm chí đến khâu logistics và xuất khẩu. Trong bối cảnh đó, chuyển dịch xanh ngành thủy sản không còn là xu hướng, mà đã trở thành con đường sống còn nếu ngành thủy sản Việt Nam muốn tiếp tục hiện diện và bứt phá trên thị trường toàn cầu.

Chuyển dịch xanh ngành thủy sản là gì?

Chuyển dịch xanh ngành thủy sản là quá trình chuyển đổi toàn bộ chuỗi giá trị thủy sản – từ nuôi trồng, khai thác, chế biến đến logistics và xuất khẩu theo hướng giảm phát thải khí nhà kính, sử dụng hiệu quả tài nguyên và phát triển bền vững, phù hợp với các tiêu chuẩn môi trường và yêu cầu của thị trường quốc tế.

Nói cách khác, đây là sự thay đổi từ mô hình tăng trưởng dựa vào sản lượng và chi phí thấp sang mô hình tăng trưởng dựa trên hiệu quả, dữ liệu và giá trị bền vững.

Nội dung cốt lõi của chuyển dịch xanh ngành thủy sản

• Giảm phát thải carbon trong toàn chuỗi sản xuất: Kiểm soát và cắt giảm khí nhà kính phát sinh từ ao nuôi, hệ thống sục khí, thức ăn, điện năng, nhà máy chế biến và vận chuyển.
• Tối ưu sử dụng tài nguyên: Giảm tiêu thụ điện, nước, nguyên liệu đầu vào; hạn chế thất thoát trong nuôi trồng và chế biến; nâng cao hiệu suất sử dụng năng lượng.
• Ứng dụng công nghệ và dữ liệu số: Triển khai hệ thống quan trắc môi trường, giám sát tự động, phân tích dữ liệu phát thải để quản lý sản xuất minh bạch, chính xác và theo thời gian thực.
• Tuân thủ tiêu chuẩn và quy định quốc tế: Đáp ứng các yêu cầu về ESG, CBAM, Net Zero, truy xuất nguồn gốc, giúp doanh nghiệp duy trì và mở rộng thị trường xuất khẩu.
• Hướng tới kinh tế tuần hoàn và thị trường carbon: Tận dụng phụ phẩm, giảm chất thải, đồng thời tạo nền tảng tham gia thị trường tín chỉ carbon, mở ra nguồn doanh thu mới.

>> Xem thêm: Tiêu Chuẩn ASC Cho Tôm: Điều Kiện Trang Trại Nuôi Cần Đạt Được

Vì sao chuyển dịch xanh là con đường sống còn cho ngành thủy sản?

Trước áp lực ngày càng lớn từ các rào cản thương mại xanh, câu hỏi đặt ra không còn là ” Có nên chuyển dịch xanh hay không?”, mà là “vì sao chuyển dịch xanh đã trở thành con đường sống còn cho ngành thủy sản?”

Thị trường thế giới thay đổi chóng mặt – Doanh nghiệp chậm thích ứng sẽ bị loại khỏi cuộc chơi

Ngành thủy sản đang chịu tác động mạnh mẽ từ làn sóng chuyển dịch xanh toàn cầu. Các thị trường nhập khẩu lớn như EU, Mỹ, Canada liên tục đưa ra những yêu cầu ngày càng khắt khe về phát thải carbon, truy xuất nguồn gốc và minh bạch dữ liệu môi trường. Trong bối cảnh đó, doanh nghiệp không kịp thích ứng sẽ đối mặt với nguy cơ mất đơn hàng, bị đánh thuế carbon hoặc bị loại khỏi chuỗi cung ứng toàn cầu, đặc biệt tại các thị trường cao cấp.

Tối ưu quy trình sản xuất – Giảm chi phí, tăng lợi nhuận

Chuyển dịch xanh không chỉ là câu chuyện tuân thủ quy định mà còn là bài toán kinh tế hiệu quả. Thông qua việc tối ưu hóa quy trình sản xuất, kiểm soát chặt chẽ mức tiêu thụ điện – nước – nguyên liệu, doanh nghiệp thủy sản có thể giảm đáng kể chi phí vận hành. Việc hạn chế thất thoát trong nuôi trồng và chế biến không chỉ giúp doanh nghiệp “xanh” hơn mà còn nâng cao hiệu suất, cải thiện biên lợi nhuận và tăng khả năng cạnh tranh dài hạn.

Thị trường tín chỉ carbon mở ra cơ hội doanh thu mới cho doanh nghiệp thủy sản

Cùng với xu hướng giảm phát thải toàn cầu, thị trường tín chỉ carbon đang từng bước hình thành và mở rộng. Doanh nghiệp nào đo lường được phát thải, chứng minh được mức cắt giảm khí nhà kính và xây dựng được hệ thống dữ liệu minh bạch sẽ có cơ hội tham gia mua bán tín chỉ carbon, tạo thêm nguồn doanh thu ngoài hoạt động sản xuất truyền thống. Đây được xem là đòn bẩy tài chính mới, giúp doanh nghiệp thủy sản vừa bảo vệ môi trường, vừa gia tăng giá trị kinh tế bền vững.

Hiện nay, Chính phủ Việt Nam đã ban hành Nghị định 06/2022/NĐ-CP và cập nhật danh sách gần 2.900 cơ sở phải kiểm kê khí nhà kính. Ngành cá tra, chế biến tôm, sản xuất thức ăn thủy sản đang được “điểm danh”. Chuyển đổi sớm không chỉ là trách nhiệm môi trường, mà còn là chiến lược sống còn để tồn tại và bứt phá trong cuộc đua toàn cầu.

Xuất khẩu thủy sản Việt Nam đạt 8 tỷ USD trong 9 tháng 2025

>> Xem thêm: Truy Xuất Nguồn Gốc Thủy Sản Tôm – Tiêu Chí Để Tôm Việt Mở Rộng Thị Trường

Kết luận

Trong bối cảnh các thị trường nhập khẩu lớn ngày càng siết chặt yêu cầu môi trường, chuyển dịch xanh không còn là xu hướng mang tính tự nguyện, mà đã trở thành điều kiện bắt buộc để ngành thủy sản tồn tại và phát triển. Việt Nam đang có cơ hội trở thành quốc gia cung cấp thủy sản xanh hàng đầu châu Á. Nhưng để làm được, chúng ta cần hành động ngay bây giờ với tư duy mới, công nghệ mới và chiến lược bài bản.

Bạn là doanh nghiệp trong chuỗi thủy sản? Hãy chia sẻ khó khăn và kế hoạch chuyển đổi xanh của bạn với LASI. Chúng tôi cam kết sẽ đem đến cho bạn giải pháp phù hợp nhất!

CÔNG TY CỔ PHẦN VẬT TƯ KHOA HỌC KỸ THUẬT – LASI

• Trụ sở: LASI Building, 345 Kim Mã, Giảng Võ, Hà Nội
• VP Hà Nội: Lô 1-M1, Khu đô thị mới Yên Hòa, Yên Hòa, Hà Nội
• VP Cần Thơ: 01 Đường B16, KDC 91B, Tân An, Cần Thơ
• Hotline: 0988 279 911 – (84-24) 3771 2880
• Email: Info@lasi.com.vn