Trong bối cảnh nhu cầu thực phẩm thủy sản ngày càng tăng cao, nuôi trồng thủy sản (Aquaculture) đã trở thành một trong những ngành kinh tế mũi nhọn của nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam. Không chỉ góp phần đảm bảo an ninh lương thực, tạo công ăn việc làm cho hàng triệu lao động. Nuôi trồng thủy sản còn đóng vai trò quan trọng trong kim ngạch xuất khẩu, nâng cao vị thế của quốc gia trên bản đồ thủy sản thế giới. Vậy nuôi trồng thủy sản (Aquaculture) là gì, lợi ích ra sao? Hãy cùng Lasi tìm hiểu từ A đến Z trong bài viết dưới đây.
Theo định nghĩa của Cơ quan Quản lý Khí quyển và Đại dương Quốc gia Hoa Kỳ (NOAA), nuôi trồng thủy sản (Aquaculture) là hoạt động nhân giống, nuôi dưỡng và thu hoạch các loài cá, động vật có vỏ. Cũng như thực vật thủy sinh trong nhiều loại môi trường nước khác nhau.
Hiểu một cách đơn giản, đây chính là “nông nghiệp dưới nước”, thường được gọi ngắn gọn là “nuôi cá”. Ngành này bao gồm việc nuôi các loài thủy sinh trong môi trường được kiểm soát để phục vụ nhu cầu thực phẩm, dược phẩm. Hay các mục đích thương mại khác.
Trên thực tế, phần lớn hải sản mà chúng ta thấy tại siêu thị hoặc cửa hàng thực phẩm có nguồn gốc từ nuôi trồng thủy sản chứ không phải đánh bắt tự nhiên. Theo báo cáo của Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc (FAO) năm 2020, hơn 50% nguồn cung thủy sản toàn cầu. Bao gồm cá, giáp xác và nhuyễn thể đến từ hoạt động nuôi trồng thay vì khai thác ngoài tự nhiên.
Đúng như tên gọi, hình thức này diễn ra trong ao, hồ, đầm hoặc sông nhân tạo. Các loài được nuôi phổ biến nhất là cá chép (Trung Quốc), cá da trơn, cá hồi (Hoa Kỳ). Tuy nhiên, không chỉ cá, nhiều loài khác như giáp xác, lưỡng cư, bò sát và thực vật thủy sinh cũng có thể được nuôi trong môi trường nước ngọt.
Đây là hoạt động nuôi, chăm sóc và thu hoạch thủy sản trong môi trường biển. Các mô hình có thể gồm lồng bè trên biển, nuôi đáy biển, ao nước mặn ven bờ hoặc bể chứa nhân tạo. Theo NOAA, nuôi trồng thủy sản biển hiện đóng góp khoảng một nửa nguồn cung hải sản toàn cầu. Trung Quốc, Na Uy và Việt Nam là những quốc gia dẫn đầu về xuất khẩu thủy sản. Nhiều loại hải sản quen thuộc tại Mỹ như tôm, cá rô phi, cá hồi, nghêu phần lớn được nhập khẩu từ hoạt động nuôi biển ở các nước khác.
Còn được gọi là nuôi trồng thủy sản ven biển. Hình thức này phát triển ở các vùng cửa sông. Nơi nước ngọt giao thoa với nước biển, tạo ra môi trường có độ mặn trung gian. Những loài thủy sản sống trong môi trường này như cá, giáp xác và một số loại thực vật thủy sinh có thể được nuôi và khai thác hiệu quả.
>> Xem thêm: Khai Thác IUU Và Những Quy Định Ngư Dân Cần Biết
Nuôi trồng thủy sản ngày càng trở thành một trụ cột quan trọng của ngành nông nghiệp toàn cầu. Khi được triển khai theo hướng bền vững và có trách nhiệm, aquaculture mang lại nhiều lợi ích rõ rệt:
– Đảm bảo an ninh lương thực: Giúp bổ sung nguồn cung thủy sản ổn định trong bối cảnh trữ lượng ngoài tự nhiên ngày càng suy giảm.
– Giảm áp lực khai thác quá mức: Hạn chế tình trạng đánh bắt ồ ạt. Bảo vệ hệ sinh thái biển.
– Tạo sinh kế cho hàng triệu lao động: Đặc biệt tại các vùng ven biển, nuôi trồng thủy sản góp phần xóa đói giảm nghèo và phát triển kinh tế địa phương.
– Đa dạng hóa sản phẩm thủy sản: Cung cấp cá, tôm, nhuyễn thể và rong biển với sản lượng lớn. Phục vụ cả tiêu dùng nội địa và xuất khẩu.
Việc duy trì chất lượng nước trong nuôi trồng thủy sản luôn là thách thức lớn. Khi nước thải từ ao, hồ hoặc lồng nuôi thoát ra môi trường tự nhiên, nó thường mang theo thức ăn dư thừa, phân cá, hóa chất và kháng sinh. Đây là nguyên nhân chính dẫn đến:
– Ô nhiễm dinh dưỡng: Lượng nitơ và photpho dư thừa làm tảo phát triển quá mức. Tạo hiện tượng “tảo nở hoa”, làm cạn kiệt oxy hòa tan và gây chết hàng loạt sinh vật thủy sinh.
– Ô nhiễm hóa chất: Nhiều trang trại nuôi cá phải dùng kháng sinh và thuốc để phòng bệnh. Tuy nhiên, nghiên cứu cho thấy tới 80% kháng sinh có thể thoát ra môi trường nước. Ảnh hưởng đến hệ sinh thái và góp phần gia tăng hiện tượng kháng kháng sinh.
Nuôi trồng thủy sản không kiểm soát có thể thúc đẩy hiện tượng phú dưỡng. Khi nước quá giàu dinh dưỡng khiến tảo phát triển dày đặc, cản trở ánh sáng, làm chết thực vật thủy sinh. Hệ quả là chuỗi thức ăn tự nhiên bị đứt gãy, môi trường sống của nhiều loài bị hủy hoại.
Ngoài ra, việc xây dựng trang trại thủy sản ven biển còn dẫn đến chặt phá rừng ngập mặn. Từ đó làm mất “lá chắn xanh” bảo vệ bờ biển và mất đa dạng sinh học.
Trong môi trường nuôi tập trung mật độ cao, cá dễ bị stress, sức đề kháng giảm và dịch bệnh dễ bùng phát. Các vấn đề đáng lo ngại:
– Lây lan trong nội bộ trang trại: Một con cá nhiễm bệnh có thể lây cho cả đàn chỉ trong thời gian ngắn.
– Ảnh hưởng đến cá tự nhiên: Ở các mô hình lồng nuôi lưới hở, cá hoang dã có thể bơi vào. Mang theo mầm bệnh hoặc bị lây bệnh từ cá nuôi.
– Thoát đàn: Cá nuôi thoát ra ngoài có thể lây lan dịch bệnh cho hệ sinh thái tự nhiên, làm mất cân bằng sinh học.
>> Xem thêm: Xu Hướng Và Biến Động Giá Tôm 6 Tháng Cuối Năm 2025
Trong bối cảnh nhu cầu hải sản toàn cầu ngày càng tăng, việc hướng đến nuôi trồng thủy sản (Aquaculture) bền vững, an toàn và thân thiện với môi trường chính là chìa khóa để Việt Nam cũng như thế giới vừa đảm bảo nguồn cung thực phẩm. Đồng thời bảo tồn được hệ sinh thái tự nhiên. Hiểu đúng, làm đúng và phát triển đúng hướng sẽ giúp ngành nuôi trồng thủy sản trở thành một trụ cột vững chắc của nền kinh tế xanh trong tương lai.
CÔNG TY CỔ PHẦN VẬT TƯ KHOA HỌC KỸ THUẬT – LASI
Bài viết liên quan
Hiện nay, biến đổi khí hậu, suy giảm tài nguyên thiên nhiên và yêu cầu ngày càng cao từ thị trường quốc tế, ESG trong nông nghiệp đang trở thành xu hướng tất yếu đối với các doanh nghiệp và hợp tác xã. Không còn đơn thuần là một bộ tiêu chí đánh giá phát […]
Biến đổi khí hậu ngày càng nghiêm trọng, việc cắt giảm phát thải khí nhà kính và tăng cường khả năng hấp thụ carbon đang trở thành mục tiêu ưu tiên của nhiều quốc gia. Bên cạnh rừng trên cạn, các hệ sinh thái ven biển như rừng ngập mặn, thảm cỏ biển và đầm […]
Biến đổi khí hậu ngày càng diễn biến phức tạp, hạn hán kéo dài và nguồn nước tưới ngày càng khan hiếm, tổn thất nước vùng trồng đang trở thành bài toán lớn đối với ngành nông nghiệp. Việc thất thoát nước không chỉ làm gia tăng chi phí sản xuất mà còn ảnh hưởng […]
Trong bối cảnh phát triển bền vững trở thành xu hướng toàn cầu, tiêu chuẩn ESG không còn là khái niệm dành riêng cho các tập đoàn đa quốc gia mà đang trở thành tiêu chí quan trọng đối với mọi doanh nghiệp. Nhà đầu tư, khách hàng, đối tác và các tổ chức tài […]
Biến đổi khí hậu ngày càng nghiêm trọng, bảo vệ rừng không chỉ giúp duy trì đa dạng sinh học mà còn đóng vai trò quan trọng trong việc hấp thụ và lưu trữ carbon. Chính vì vậy, REDD+ được cộng đồng quốc tế xem là một trong những cơ chế quan trọng nhằm giảm […]
AWD (Alternate Wetting and Drying) hay kỹ thuật tưới ngập khô xen kẽ là phương pháp quản lý nước trong canh tác lúa được Viện Nghiên cứu Lúa Quốc tế (IRRI) khuyến nghị nhằm tiết kiệm nước, giảm phát thải khí nhà kính và vẫn đảm bảo năng suất cây trồng. Thay vì duy trì […]
Biến đổi khí hậu ngày càng nghiêm trọng, phát thải khí nhà kính đang trở thành một trong những vấn đề được các quốc gia, doanh nghiệp và cộng đồng trên toàn thế giới đặc biệt quan tâm. Việc gia tăng lượng khí nhà kính trong khí quyển không chỉ làm Trái đất nóng lên […]
Biến đổi khí hậu ngày càng diễn biến phức tạp, tín chỉ carbon rừng đang trở thành một trong những giải pháp quan trọng giúp giảm phát thải khí nhà kính, bảo tồn tài nguyên rừng và tạo thêm nguồn thu cho các quốc gia, doanh nghiệp cũng như chủ rừng. Với lợi thế sở […]
Trong các hệ thống điện mặt trời, hiệu suất của tấm pin không chỉ phụ thuộc vào bức xạ mặt trời hay chất lượng thiết bị mà còn chịu ảnh hưởng lớn từ bụi bẩn bám trên bề mặt pin. Theo thời gian, lớp bụi này làm giảm khả năng hấp thụ ánh sáng, kéo […]
Chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ trên toàn cầu, công nghệ IoT trong nông nghiệp trở thành giải pháp quan trọng giúp nâng cao năng suất, tối ưu chi phí và hướng đến nền nông nghiệp bền vững. Thông qua mạng lưới cảm biến, thiết bị thông minh và nền tảng quản lý […]
Chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ, nông nghiệp thông minh ngày càng trở thành xu hướng tất yếu nhằm nâng cao năng suất và tối ưu chi phí sản xuất. Thay vì tưới nước theo kinh nghiệm, người trồng có thể đưa ra quyết định dựa trên dữ liệu thực tế nhờ cảm […]
Camera quan trắc dưới biển cho thủy sản đang trở thành một trong những giải pháp công nghệ quan trọng giúp người nuôi theo dõi đàn tôm, cá theo thời gian thực mà không cần kiểm tra thủ công như trước. Nhờ khả năng quan sát trực tiếp dưới nước kết hợp trí tuệ nhân […]
