Trong nuôi trồng thủy sản, oxy hòa tan (DO – Dissolved Oxygen) được xem là “yếu tố sống còn” quyết định đến sức khỏe, tốc độ sinh trưởng và năng suất của thủy sản. Một hệ sinh thái ao nuôi chỉ thực sự ổn định khi hàm lượng oxy hòa tan được duy trì ở mức phù hợp, giúp tôm cá hô hấp tốt, hạn chế dịch bệnh và tối ưu hóa quá trình chuyển hóa dinh dưỡng. Ngược lại, tình trạng thiếu oxy không chỉ làm giảm khả năng hấp thụ thức ăn, gây stress mà còn có thể dẫn đến thiệt hại nặng nề cho người nuôi. Vì vậy, việc hiểu rõ vai trò và các yếu tố ảnh hưởng đến oxy hòa tan là nền tảng quan trọng để quản lý ao nuôi hiệu quả và phát triển bền vững trong ngành thủy sản.
Oxy hòa tan (DO – Dissolved Oxygen) là lượng khí oxy tồn tại ở dạng phân tử và hòa tan trong nước. Đây là yếu tố thiết yếu cho sự sống của các loài thủy sinh như tôm, cá, sinh vật phù du, tảo và nhiều vi sinh vật có lợi khác. DO đóng vai trò quan trọng trong quá trình hô hấp, trao đổi chất và duy trì cân bằng sinh thái trong thủy vực.
Chỉ số oxy hòa tan thường được đo bằng đơn vị mg/L (miligam oxy trong mỗi lít nước). Mức DO trong ao nuôi có thể thay đổi theo nhiều yếu tố như nhiệt độ, độ mặn, mật độ thả nuôi, sự phát triển của tảo và hoạt động quang hợp – hô hấp trong hệ sinh thái ao. Trong nuôi trồng thủy sản, đặc biệt là nuôi tôm, việc duy trì DO ở mức thích hợp không chỉ đảm bảo sức khỏe đàn tôm mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất và hiệu quả kinh tế của vụ nuôi.
>> Xem thêm: Nhập Khẩu Tôm Việt: Tôm Việt Giữ Lợi Thế Ở Phân Khúc Giá Trị Cao Tại EU
DO là “nguồn thở” cho tôm và là chỉ tiêu then chốt ảnh hưởng đến hô hấp, vi sinh, cân bằng hóa – sinh học, hiệu suất ăn và chi phí sản xuất. Kiểm soát DO ổn định là nền tảng để nuôi tôm an toàn sinh học và hiệu quả.
Oxy hòa tan (DO) chính là nguồn sống trực tiếp cho tôm trong suốt quá trình nuôi. Tôm hô hấp bằng mang, vì vậy nồng độ DO trong nước quyết định khả năng trao đổi khí và duy trì hoạt động sinh lý của chúng. Khi DO ổn định ở mức tối ưu, tôm hô hấp bình thường, phát triển đều đặn và có sức đề kháng tốt. Ngược lại, nếu DO giảm xuống dưới ngưỡng an toàn, tôm sẽ bị stress, giảm ăn, chậm lớn, dễ nhiễm bệnh và trong trường hợp nghiêm trọng có thể gây chết hàng loạt. Nghiên cứu thực tế cho thấy mức DO khoảng 5–7 mg/L là thích hợp nhất, dưới 3 mg/L tôm bắt đầu bị ảnh hưởng, còn dưới 1–2 mg/L là mức nguy hiểm.
Một trong những vai trò quan trọng khác của DO là giúp duy trì sự cân bằng hệ vi sinh vật trong ao nuôi. Các vi khuẩn hiếu khí cần oxy để phân hủy chất hữu cơ, thức ăn thừa và phân tôm, từ đó hạn chế sự tích tụ chất bẩn dưới đáy ao. Khi DO đầy đủ, quá trình phân hủy diễn ra hiệu quả, giảm thiểu sự hình thành khí độc như amoniac (NH₃), nitrit (NO₂⁻) hay hydrogen sulfide (H₂S). Ngược lại, khi DO thấp, môi trường dễ chuyển sang kỵ khí, các khí độc tích tụ nhiều hơn, làm tăng nguy cơ bùng phát dịch bệnh và gây hại cho sức khỏe tôm.
DO còn có tác động gián tiếp đến cân bằng hóa học trong ao nuôi. Nồng độ oxy hòa tan biến động theo chu kỳ ngày và đêm, ảnh hưởng đến quá trình quang hợp, hô hấp của tảo và vi sinh vật, từ đó làm thay đổi pH trong nước. Việc duy trì DO ở mức ổn định giúp hạn chế sự dao động mạnh của pH, giảm sốc môi trường cho tôm. Đồng thời, DO cao còn liên quan đến chỉ số ORP (oxi hóa – khử) dương hơn. Tức là môi trường nước ít có khả năng hình thành các hợp chất độc tính trong điều kiện kỵ khí. Từ đó giữ chất lượng nước ổn định và an toàn hơn cho tôm nuôi.
DO cũng có ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng ăn và hiệu quả sử dụng thức ăn của tôm. Khi oxy trong ao đủ, tôm ăn khỏe, tiêu hóa tốt và chuyển hóa thức ăn thành năng lượng phát triển, giúp hệ số chuyển đổi thức ăn (FCR) giảm, từ đó tiết kiệm chi phí đáng kể cho người nuôi. Thực tế cho thấy, nếu DO thấp, tôm sẽ giảm bắt mồi, thậm chí bỏ ăn, đồng thời phải tiêu hao nhiều năng lượng để hô hấp, dẫn đến tăng trưởng chậm, thời gian nuôi kéo dài và chi phí sản xuất tăng cao.
Bên cạnh tác động đến tăng trưởng, DO còn đóng vai trò như một yếu tố bảo vệ sức khỏe cho đàn tôm. Khi oxy hòa tan đầy đủ, hệ miễn dịch của tôm được củng cố, giúp chúng chống chịu tốt hơn trước các tác nhân gây bệnh. Ngược lại, khi DO giảm đột ngột do thời tiết, bùng phát tảo hoặc ô nhiễm hữu cơ, tôm dễ rơi vào trạng thái stress, tạo điều kiện thuận lợi cho mầm bệnh xâm nhập. Do đó, việc quản lý DO ổn định không chỉ góp phần nâng cao tỷ lệ sống mà còn giúp người nuôi hạn chế thiệt hại kinh tế do dịch bệnh gây ra.
>> Xem thêm: Oxy Hòa Tan – Yếu Tố Quan Trọng Cho Một Vụ Tôm Thành Công
Oxy hòa tan giữ vai trò then chốt trong hệ sinh thái ao nuôi thủy sản. Việc quản lý và duy trì nồng độ DO ở mức tối ưu là điều kiện tiên quyết để đảm bảo năng suất, giảm rủi ro dịch bệnh và nâng cao hiệu quả kinh tế. Trong bối cảnh nuôi trồng thủy sản ngày càng hướng đến thâm canh và bền vững, đầu tư vào hệ thống giám sát, sục khí và kiểm soát oxy hòa tan sẽ là giải pháp thiết thực giúp người nuôi đạt được sản lượng cao, đồng thời bảo vệ môi trường và phát triển lâu dài.
CÔNG TY CỔ PHẦN VẬT TƯ KHOA HỌC KỸ THUẬT – LASI
Bài viết liên quan
Kinh tế toàn cầu đang dịch chuyển mạnh mẽ sang mô hình tăng trưởng xanh và phát triển bền vững, Net Zero không còn là một khái niệm mang tính định hướng dài hạn, mà đã trở thành tiêu chuẩn mới trong hoạt động sản xuất – kinh doanh. Từ các chính sách khí hậu […]
Ngành thủy sản ngày càng hội nhập sâu vào thị trường quốc tế, lợi ích của truy xuất nguồn gốc không chỉ dừng lại ở việc đáp ứng yêu cầu pháp lý, mà còn trở thành yếu tố cốt lõi quyết định năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững của doanh nghiệp. Việc […]
Điện gió đang trở thành một trong những trụ cột quan trọng của hệ thống năng lượng tái tạo. Tuy nhiên, hiệu quả của một dự án điện gió không chỉ phụ thuộc vào công nghệ tua-bin hay quy mô đầu tư, mà trước hết nằm ở chất lượng công tác khảo sát tiềm năng […]
Trong tiến trình tái cấu trúc mô hình tăng trưởng, kinh tế xanh đang trở thành định hướng chủ đạo của nhiều quốc gia nhằm dung hòa giữa phát triển kinh tế, bảo vệ môi trường và ổn định xã hội. Trong bức tranh đó, năng lượng sạch và bền vững giữ vai trò then […]
Trong những năm gần đây, ngành nuôi trồng thủy sản đang đứng trước yêu cầu cấp thiết phải chuyển đổi theo hướng năng suất cao – kiểm soát rủi ro – phát triển bền vững. Trước áp lực chi phí đầu vào tăng cao, biến động môi trường và yêu cầu ngày càng khắt khe […]
Mặc dù năng lượng sạch và bền vững được xem là trụ cột của chiến lược tăng trưởng xanh và mục tiêu trung hòa carbon, quá trình phát triển các nguồn năng lượng này trên thực tế không diễn ra một cách đơn giản. Bên cạnh những lợi ích rõ ràng về môi trường, kinh […]
Điện gió ngoài khơi đang dần khẳng định vị thế là một trong những nguồn năng lượng tái tạo chiến lược, góp phần quan trọng vào quá trình chuyển dịch sang nền kinh tế xanh và giảm phát thải carbon. Tuy nhiên, song hành với tiềm năng to lớn đó là không ít thách thức […]
Biến đổi khí hậu ngày càng tác động mạnh mẽ đến kinh tế – xã hội toàn cầu, xu hướng hướng đến Net Zero không còn là lựa chọn mà đã trở thành yêu cầu bắt buộc đối với nhiều quốc gia, ngành nghề và doanh nghiệp. Cùng với đó, tín chỉ carbon đang dần […]
Trong nuôi trồng tôm hiện đại, việc kiểm soát môi trường nước đóng vai trò quyết định đến tỷ lệ sống, tốc độ tăng trưởng và hiệu quả kinh tế của ao nuôi. Trong đó, oxy hòa tan là yếu tố then chốt, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe của tôm cũng như sự […]
Điện gió ngoài khơi là một trong những nguồn năng lượng tái tạo đang được quan tâm và đầu tư mạnh mẽ trên thế giới nhờ khả năng khai thác hiệu quả tiềm năng gió biển. Với lợi thế gió ổn định, cường độ lớn và không bị che chắn bởi địa hình, các dự […]
Tôm là một trong những mặt hàng thủy sản xuất khẩu chủ lực, đóng vai trò quan trọng trong kim ngạch thương mại của nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam. Để đáp ứng đa dạng nhu cầu của thị trường quốc tế cũng như các tiêu chuẩn khắt khe về chất lượng, an […]
Trước xu hướng chuyển dịch sang các nguồn năng lượng sạch và bền vững, năng lượng gió ngày càng được ứng dụng rộng rãi trong sản xuất điện và trở thành một phần quan trọng của hệ thống năng lượng hiện đại. Với khả năng tái tạo, thân thiện với môi trường và tiềm năng […]
