Trong nuôi trồng thủy sản, oxy hòa tan (DO – Dissolved Oxygen) được xem là “yếu tố sống còn” quyết định đến sức khỏe, tốc độ sinh trưởng và năng suất của thủy sản. Một hệ sinh thái ao nuôi chỉ thực sự ổn định khi hàm lượng oxy hòa tan được duy trì ở mức phù hợp, giúp tôm cá hô hấp tốt, hạn chế dịch bệnh và tối ưu hóa quá trình chuyển hóa dinh dưỡng. Ngược lại, tình trạng thiếu oxy không chỉ làm giảm khả năng hấp thụ thức ăn, gây stress mà còn có thể dẫn đến thiệt hại nặng nề cho người nuôi. Vì vậy, việc hiểu rõ vai trò và các yếu tố ảnh hưởng đến oxy hòa tan là nền tảng quan trọng để quản lý ao nuôi hiệu quả và phát triển bền vững trong ngành thủy sản.
Oxy hòa tan (DO – Dissolved Oxygen) là lượng khí oxy tồn tại ở dạng phân tử và hòa tan trong nước. Đây là yếu tố thiết yếu cho sự sống của các loài thủy sinh như tôm, cá, sinh vật phù du, tảo và nhiều vi sinh vật có lợi khác. DO đóng vai trò quan trọng trong quá trình hô hấp, trao đổi chất và duy trì cân bằng sinh thái trong thủy vực.
Chỉ số oxy hòa tan thường được đo bằng đơn vị mg/L (miligam oxy trong mỗi lít nước). Mức DO trong ao nuôi có thể thay đổi theo nhiều yếu tố như nhiệt độ, độ mặn, mật độ thả nuôi, sự phát triển của tảo và hoạt động quang hợp – hô hấp trong hệ sinh thái ao. Trong nuôi trồng thủy sản, đặc biệt là nuôi tôm, việc duy trì DO ở mức thích hợp không chỉ đảm bảo sức khỏe đàn tôm mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất và hiệu quả kinh tế của vụ nuôi.
>> Xem thêm: Nhập Khẩu Tôm Việt: Tôm Việt Giữ Lợi Thế Ở Phân Khúc Giá Trị Cao Tại EU
DO là “nguồn thở” cho tôm và là chỉ tiêu then chốt ảnh hưởng đến hô hấp, vi sinh, cân bằng hóa – sinh học, hiệu suất ăn và chi phí sản xuất. Kiểm soát DO ổn định là nền tảng để nuôi tôm an toàn sinh học và hiệu quả.
Oxy hòa tan (DO) chính là nguồn sống trực tiếp cho tôm trong suốt quá trình nuôi. Tôm hô hấp bằng mang, vì vậy nồng độ DO trong nước quyết định khả năng trao đổi khí và duy trì hoạt động sinh lý của chúng. Khi DO ổn định ở mức tối ưu, tôm hô hấp bình thường, phát triển đều đặn và có sức đề kháng tốt. Ngược lại, nếu DO giảm xuống dưới ngưỡng an toàn, tôm sẽ bị stress, giảm ăn, chậm lớn, dễ nhiễm bệnh và trong trường hợp nghiêm trọng có thể gây chết hàng loạt. Nghiên cứu thực tế cho thấy mức DO khoảng 5–7 mg/L là thích hợp nhất, dưới 3 mg/L tôm bắt đầu bị ảnh hưởng, còn dưới 1–2 mg/L là mức nguy hiểm.
Một trong những vai trò quan trọng khác của DO là giúp duy trì sự cân bằng hệ vi sinh vật trong ao nuôi. Các vi khuẩn hiếu khí cần oxy để phân hủy chất hữu cơ, thức ăn thừa và phân tôm, từ đó hạn chế sự tích tụ chất bẩn dưới đáy ao. Khi DO đầy đủ, quá trình phân hủy diễn ra hiệu quả, giảm thiểu sự hình thành khí độc như amoniac (NH₃), nitrit (NO₂⁻) hay hydrogen sulfide (H₂S). Ngược lại, khi DO thấp, môi trường dễ chuyển sang kỵ khí, các khí độc tích tụ nhiều hơn, làm tăng nguy cơ bùng phát dịch bệnh và gây hại cho sức khỏe tôm.
DO còn có tác động gián tiếp đến cân bằng hóa học trong ao nuôi. Nồng độ oxy hòa tan biến động theo chu kỳ ngày và đêm, ảnh hưởng đến quá trình quang hợp, hô hấp của tảo và vi sinh vật, từ đó làm thay đổi pH trong nước. Việc duy trì DO ở mức ổn định giúp hạn chế sự dao động mạnh của pH, giảm sốc môi trường cho tôm. Đồng thời, DO cao còn liên quan đến chỉ số ORP (oxi hóa – khử) dương hơn. Tức là môi trường nước ít có khả năng hình thành các hợp chất độc tính trong điều kiện kỵ khí. Từ đó giữ chất lượng nước ổn định và an toàn hơn cho tôm nuôi.
DO cũng có ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng ăn và hiệu quả sử dụng thức ăn của tôm. Khi oxy trong ao đủ, tôm ăn khỏe, tiêu hóa tốt và chuyển hóa thức ăn thành năng lượng phát triển, giúp hệ số chuyển đổi thức ăn (FCR) giảm, từ đó tiết kiệm chi phí đáng kể cho người nuôi. Thực tế cho thấy, nếu DO thấp, tôm sẽ giảm bắt mồi, thậm chí bỏ ăn, đồng thời phải tiêu hao nhiều năng lượng để hô hấp, dẫn đến tăng trưởng chậm, thời gian nuôi kéo dài và chi phí sản xuất tăng cao.
Bên cạnh tác động đến tăng trưởng, DO còn đóng vai trò như một yếu tố bảo vệ sức khỏe cho đàn tôm. Khi oxy hòa tan đầy đủ, hệ miễn dịch của tôm được củng cố, giúp chúng chống chịu tốt hơn trước các tác nhân gây bệnh. Ngược lại, khi DO giảm đột ngột do thời tiết, bùng phát tảo hoặc ô nhiễm hữu cơ, tôm dễ rơi vào trạng thái stress, tạo điều kiện thuận lợi cho mầm bệnh xâm nhập. Do đó, việc quản lý DO ổn định không chỉ góp phần nâng cao tỷ lệ sống mà còn giúp người nuôi hạn chế thiệt hại kinh tế do dịch bệnh gây ra.
>> Xem thêm: Oxy Hòa Tan – Yếu Tố Quan Trọng Cho Một Vụ Tôm Thành Công
Oxy hòa tan giữ vai trò then chốt trong hệ sinh thái ao nuôi thủy sản. Việc quản lý và duy trì nồng độ DO ở mức tối ưu là điều kiện tiên quyết để đảm bảo năng suất, giảm rủi ro dịch bệnh và nâng cao hiệu quả kinh tế. Trong bối cảnh nuôi trồng thủy sản ngày càng hướng đến thâm canh và bền vững, đầu tư vào hệ thống giám sát, sục khí và kiểm soát oxy hòa tan sẽ là giải pháp thiết thực giúp người nuôi đạt được sản lượng cao, đồng thời bảo vệ môi trường và phát triển lâu dài.
CÔNG TY CỔ PHẦN VẬT TƯ KHOA HỌC KỸ THUẬT – LASI
Bài viết liên quan
Nuôi biển đang trở thành một trong những lĩnh vực có tốc độ phát triển nhanh của ngành thủy sản nhờ nhu cầu tiêu thụ thủy sản chất lượng cao ngày càng tăng và xu hướng chuyển dịch từ khai thác sang nuôi trồng bền vững. Cùng với sự phát triển đó, các trang trại […]
Nuôi biển đang trở thành một trong những lĩnh vực trọng điểm của ngành thủy sản Việt Nam. Theo Chiến lược phát triển thủy sản Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, nuôi biển được định hướng phát triển theo hướng công nghiệp, ứng dụng công nghệ cao và mở rộng ra […]
Biến đổi khí hậu đang trở thành một trong những thách thức lớn nhất của toàn cầu, trong đó phát thải khí nhà kính từ các hoạt động sản xuất nông nghiệp là một trong những nguồn phát thải quan trọng cần được kiểm soát. Tại Việt Nam, nông nghiệp vừa là ngành kinh tế […]
Nông nghiệp là một trong những ngành kinh tế mũi nhọn của Việt Nam, đóng góp quan trọng vào tăng trưởng kinh tế và kim ngạch xuất khẩu. Theo số liệu của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, năm 2024, kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản của Việt Nam đạt trên 62 tỷ […]
Trong nuôi trồng thủy sản hiện đại, chất lượng nước là yếu tố quyết định đến tốc độ sinh trưởng, tỷ lệ sống và năng suất của vật nuôi. Trong đó, tảo và phiêu sinh động vật đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì cân bằng hệ sinh thái ao nuôi, đồng thời […]
Ngành thủy sản toàn cầu hướng đến phát triển bền vững và mục tiêu phát thải ròng bằng “0” (Net Zero), truy xuất nguồn gốc carbon ao nuôi đang trở thành xu hướng tất yếu, đặc biệt đối với ngành nuôi tôm. Không chỉ dừng lại ở việc truy xuất nguồn gốc sản phẩm, doanh […]
Lũ quét là một trong những loại hình thiên tai nguy hiểm nhất tại Việt Nam, đặc biệt ở các tỉnh miền núi, trung du và khu vực ven sông suối. Đặc điểm của lũ quét là xuất hiện đột ngột, tốc độ dòng chảy lớn và thời gian hình thành rất ngắn, khiến người […]
Biến đổi khí hậu ngày càng diễn biến phức tạp, nhiệt độ tăng cao, thời tiết khô hạn kéo dài cùng các hiện tượng thời tiết cực đoan xuất hiện với tần suất lớn hơn, nguy cơ cháy rừng đang trở thành một trong những thách thức nghiêm trọng đối với nhiều quốc gia, trong […]
Hiện nay, các quy định về bảo vệ môi trường ngày càng được siết chặt, việc giám sát chất lượng nước thải không chỉ là yêu cầu bắt buộc đối với nhiều doanh nghiệp mà còn là giải pháp quan trọng để kiểm soát ô nhiễm và phát triển bền vững. Thay vì thực hiện […]
Nguồn nước mặt như sông, hồ, kênh, rạch và hồ chứa đóng vai trò đặc biệt quan trọng đối với sinh hoạt, sản xuất nông nghiệp, công nghiệp cũng như duy trì hệ sinh thái tự nhiên. Tuy nhiên, quá trình đô thị hóa, phát triển công nghiệp và biến đổi khí hậu đang khiến […]
Ngành thủy sản đang đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế Việt Nam với kim ngạch xuất khẩu hàng chục tỷ USD mỗi năm. Tuy nhiên, với sự tăng trưởng đó là áp lực ngày càng lớn về giảm phát thải khí nhà kính và đáp ứng các tiêu chuẩn môi trường của […]
Trong các dự án điện gió, chất lượng dữ liệu gió quyết định trực tiếp đến hiệu quả đầu tư và khả năng khai thác của toàn bộ nhà máy. Trước khi lựa chọn vị trí xây dựng, chủ đầu tư cần thu thập đầy đủ các thông số như tốc độ gió, hướng gió, […]
