Ngành thủy sản Việt Nam đang đứng trước bước ngoặt lớn. Trước áp lực cạnh tranh và yêu cầu truy xuất nguồn gốc ngày càng khắt khe, việc tiếp tục chạy theo sản lượng đã không còn phù hợp. Thay vào đó, nâng cao chất lượng và giá trị gia tăng là hướng đi bắt buộc. Đổi mới tư duy không chỉ nằm ở công nghệ hay quản lý, mà còn ở cách tiếp cận thị trường và đó chính là điều kiện sống còn để thủy sản Việt Nam phát triển bền vững, giữ vững vị thế xuất khẩu toàn cầu.
Với hơn 3.260 km bờ biển và mạng lưới sông ngòi dày đặc, Việt Nam có lợi thế lớn để phát triển thủy sản. Mỗi năm, ngành đạt khoảng 9 triệu tấn sản lượng, trong đó nuôi trồng chiếm gần 60%. Các mặt hàng chủ lực như tôm, cá tra, cá ngừ, mực và bạch tuộc đã có mặt tại hơn 170 quốc gia và vùng lãnh thổ.
Đến năm 2024, kim ngạch xuất khẩu đạt gần 9 tỷ USD. Điều này đã đưa Việt Nam vào nhóm dẫn đầu thế giới về xuất khẩu thủy sản. Tuy nhiên, đằng sau những con số ấn tượng là thách thức lớn về môi trường, chất lượng, năng suất và sự lệ thuộc vào thị trường quốc tế.
Người tiêu dùng toàn cầu ngày càng quan tâm đến truy xuất nguồn gốc, an toàn thực phẩm, phát triển xanh và đạo đức trong nuôi trồng. Các thị trường như EU, Mỹ, Nhật Bản đã đưa ra nhiều quy định khắt khe. Nếu ngành thủy sản Việt Nam vẫn dựa vào mô hình nuôi nhỏ lẻ, chất lượng thiếu đồng đều và sản phẩm sơ chế, nguy cơ bị loại khỏi chuỗi cung ứng là rất rõ ràng.
Diện tích nuôi trồng gần như đã chạm giới hạn, trong khi môi trường nước ngày càng ô nhiễm. Chi phí sản xuất tăng cao khiến việc gia tăng sản lượng không còn là hướng đi bền vững. Trước thực tế đó, ngành thủy sản buộc phải thay đổi cách tiếp cận. Thay vì tập trung vào sản lượng, ngành thủy sản cần hướng đến chế biến sâu, xây dựng thương hiệu và chuyển đổi số. Đây là cách nâng cao giá trị cho từng đơn vị sản phẩm và phát triển bền vững trong dài hạn.
Tình trạng xâm nhập mặn, nước biển dâng, dịch bệnh trên thủy sản và ô nhiễm nguồn nước đang đẩy nhiều vùng nuôi vào thế bấp bênh. Tư duy cũ – chỉ chú trọng sản lượng trước mắt – đang khiến hệ sinh thái nuôi trồng suy kiệt. Cần một tư duy mới: nuôi trồng thông minh, thích ứng khí hậu và hướng tới bền vững lâu dài.
>> Xem thêm: Giải Pháp Nuôi Trồng Thủy Sản Đột Phá Cho Thời Đại Mới
Nâng cao giá trị bắt đầu từ con giống, thức ăn, mô hình nuôi và quản lý chuồng trại. Những mô hình nuôi tuần hoàn, nuôi ghép, sử dụng IoT để giám sát chất lượng nước, hệ thống cho ăn tự động… đang chứng minh hiệu quả về năng suất và chất lượng.
Một số doanh nghiệp như Minh Phú, Vĩnh Hoàn hay Nam Việt đã đi đầu trong việc áp dụng công nghệ vào chuỗi sản xuất. Họ xây dựng hệ sinh thái khép kín từ trại giống, vùng nuôi đến chế biến và xuất khẩu. Mô hình này giúp kiểm soát chất lượng chặt chẽ và gia tăng hiệu quả kinh doanh.
Hiện chỉ khoảng 30% sản phẩm thủy sản Việt Nam được chế biến sâu. Trong khi đó, các sản phẩm giá trị cao như tôm sú hấp, cá tra phi lê tẩm gia vị, snack hải sản, nước mắm cao cấp từ cá biển sâu… lại mang lại lợi nhuận gấp nhiều lần so với sản phẩm thô.
Tăng tỷ trọng chế biến sâu đang là xu hướng tất yếu của ngành thủy sản. Việc này giúp đa dạng hóa sản phẩm và tạo giá trị gia tăng cao hơn. Doanh nghiệp cũng dễ dàng vượt qua các rào cản kỹ thuật từ thị trường quốc tế. Đồng thời, thời gian bảo quản được kéo dài, giảm hao hụt sau thu hoạch. Nhờ đó, sức cạnh tranh của sản phẩm Việt Nam trên thị trường toàn cầu được nâng lên rõ rệt.
Muốn nâng tầm giá trị, thủy sản Việt Nam cần xây dựng được thương hiệu quốc gia rõ ràng. Việc gắn nhãn “Made in Vietnam” cần đi cùng hệ thống truy xuất minh bạch, từ vùng nuôi, quá trình thu hoạch đến chế biến. Blockchain, mã QR, phần mềm quản lý chuỗi cung ứng… chính là công cụ để minh bạch hóa toàn bộ hành trình sản phẩm.
Tư duy hiện đại không thể tách rời chuyển đổi số. Từ quản lý vùng nuôi, theo dõi thời tiết, giám sát dịch bệnh đến dự báo sản lượng và phân tích thị trường – tất cả đều có thể được tự động hóa nhờ AI, IoT, big data.
Cảm biến, phần mềm và ứng dụng di động giúp người nuôi giám sát liên tục các chỉ số môi trường, phát hiện sớm bất thường và nâng cao hiệu quả nuôi trồng. Dữ liệu được cập nhật theo thời gian thực, giúp phát hiện sớm các bất thường. Nhờ đó, việc quản lý ao nuôi trở nên chủ động, chính xác và hiệu quả hơn.
Không chỉ giám sát tức thời, toàn bộ quá trình nuôi đều được ghi lại trên nền tảng số. Việc lưu trữ này giúp quản lý dễ dàng, chính xác và minh bạch hơn. Đồng thời, đây cũng là cơ sở để phân tích hiệu quả từng vụ nuôi, so sánh dữ liệu và phục vụ truy xuất nguồn gốc khi cần thiết.
Rủi ro trong nuôi trồng thủy sản luôn tiềm ẩn, đặc biệt khi môi trường biến động nhanh. Nhờ ứng dụng AI, camera thông minh và hệ thống cảnh báo tự động, người nuôi có thể theo dõi liên tục các chỉ số và hành vi vật nuôi. Điều này giúp phát hiện sớm bất thường và điều chỉnh kịp thời để giảm thiệt hại.
Việc này giúp hạn chế tối đa thiệt hại do dịch bệnh hoặc ô nhiễm môi trường. Đồng thời, công nghệ cũng hỗ trợ kiểm soát lượng thức ăn hợp lý, tránh lãng phí và giảm chi phí vận hành. Nhờ đó, hiệu quả sản xuất được nâng cao một cách rõ rệt.
>> Xem thêm: Nuôi Trồng Tôm Giống Và Những Điều Cần Biết
Thị trường quốc tế ngày càng ưu tiên thủy sản có chuỗi cung ứng minh bạch và được kiểm soát bằng công nghệ. Số hóa toàn bộ quá trình từ nuôi trồng đến chế biến giúp tạo ra hệ thống dữ liệu xuyên suốt. Nhờ đó, sản phẩm luôn sẵn sàng truy xuất khi thị trường yêu cầu.
Không chỉ đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật, chuyển đổi số còn nâng cao độ tin cậy của thương hiệu Việt Nam. Khi sản phẩm được chứng minh an toàn và rõ nguồn gốc, cơ hội xuất khẩu sẽ rộng mở hơn. Đồng thời, giá trị và vị thế thủy sản Việt cũng được cải thiện rõ rệt trên thị trường toàn cầu.
Thủy sản Việt Nam đang ở bước ngoặt. Nếu không đổi mới, ngành sẽ mất dần lợi thế cạnh tranh. Chuyển sang “nuôi thông minh” và “bán chất” là hướng đi tất yếu đòi hỏi người nuôi và doanh nghiệp phải hành động bằng công nghệ, sản xuất xanh và xây dựng thương hiệu.
LASI – Đơn vị cung cấp giải pháp công nghệ và phần mềm giúp ngành thủy sản chuyển mình mạnh mẽ. Cùng LASI – đổi mới để nâng tầm giá trị thủy sản Việt Nam!
CÔNG TY CỔ PHẦN VẬT TƯ KHOA HỌC KỸ THUẬT – LASI
Trụ sở: LASI Building, 345 Kim Mã, Giảng Võ, Hà Nội
Văn phòng: 62 Nguyễn Khang, Yên Hòa, Hà Nội
Hotline: 0988 279 911 – (84-24) 3771 2880
Email: Info@lasi.com.vn
Bài viết liên quan
Hiện nay, biến đổi khí hậu, suy giảm tài nguyên thiên nhiên và yêu cầu ngày càng cao từ thị trường quốc tế, ESG trong nông nghiệp đang trở thành xu hướng tất yếu đối với các doanh nghiệp và hợp tác xã. Không còn đơn thuần là một bộ tiêu chí đánh giá phát […]
Biến đổi khí hậu ngày càng nghiêm trọng, việc cắt giảm phát thải khí nhà kính và tăng cường khả năng hấp thụ carbon đang trở thành mục tiêu ưu tiên của nhiều quốc gia. Bên cạnh rừng trên cạn, các hệ sinh thái ven biển như rừng ngập mặn, thảm cỏ biển và đầm […]
Biến đổi khí hậu ngày càng diễn biến phức tạp, hạn hán kéo dài và nguồn nước tưới ngày càng khan hiếm, tổn thất nước vùng trồng đang trở thành bài toán lớn đối với ngành nông nghiệp. Việc thất thoát nước không chỉ làm gia tăng chi phí sản xuất mà còn ảnh hưởng […]
Trong bối cảnh phát triển bền vững trở thành xu hướng toàn cầu, tiêu chuẩn ESG không còn là khái niệm dành riêng cho các tập đoàn đa quốc gia mà đang trở thành tiêu chí quan trọng đối với mọi doanh nghiệp. Nhà đầu tư, khách hàng, đối tác và các tổ chức tài […]
Biến đổi khí hậu ngày càng nghiêm trọng, bảo vệ rừng không chỉ giúp duy trì đa dạng sinh học mà còn đóng vai trò quan trọng trong việc hấp thụ và lưu trữ carbon. Chính vì vậy, REDD+ được cộng đồng quốc tế xem là một trong những cơ chế quan trọng nhằm giảm […]
AWD (Alternate Wetting and Drying) hay kỹ thuật tưới ngập khô xen kẽ là phương pháp quản lý nước trong canh tác lúa được Viện Nghiên cứu Lúa Quốc tế (IRRI) khuyến nghị nhằm tiết kiệm nước, giảm phát thải khí nhà kính và vẫn đảm bảo năng suất cây trồng. Thay vì duy trì […]
Biến đổi khí hậu ngày càng nghiêm trọng, phát thải khí nhà kính đang trở thành một trong những vấn đề được các quốc gia, doanh nghiệp và cộng đồng trên toàn thế giới đặc biệt quan tâm. Việc gia tăng lượng khí nhà kính trong khí quyển không chỉ làm Trái đất nóng lên […]
Biến đổi khí hậu ngày càng diễn biến phức tạp, tín chỉ carbon rừng đang trở thành một trong những giải pháp quan trọng giúp giảm phát thải khí nhà kính, bảo tồn tài nguyên rừng và tạo thêm nguồn thu cho các quốc gia, doanh nghiệp cũng như chủ rừng. Với lợi thế sở […]
Trong các hệ thống điện mặt trời, hiệu suất của tấm pin không chỉ phụ thuộc vào bức xạ mặt trời hay chất lượng thiết bị mà còn chịu ảnh hưởng lớn từ bụi bẩn bám trên bề mặt pin. Theo thời gian, lớp bụi này làm giảm khả năng hấp thụ ánh sáng, kéo […]
Chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ trên toàn cầu, công nghệ IoT trong nông nghiệp trở thành giải pháp quan trọng giúp nâng cao năng suất, tối ưu chi phí và hướng đến nền nông nghiệp bền vững. Thông qua mạng lưới cảm biến, thiết bị thông minh và nền tảng quản lý […]
Chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ, nông nghiệp thông minh ngày càng trở thành xu hướng tất yếu nhằm nâng cao năng suất và tối ưu chi phí sản xuất. Thay vì tưới nước theo kinh nghiệm, người trồng có thể đưa ra quyết định dựa trên dữ liệu thực tế nhờ cảm […]
Camera quan trắc dưới biển cho thủy sản đang trở thành một trong những giải pháp công nghệ quan trọng giúp người nuôi theo dõi đàn tôm, cá theo thời gian thực mà không cần kiểm tra thủ công như trước. Nhờ khả năng quan sát trực tiếp dưới nước kết hợp trí tuệ nhân […]
