Biến đổi khí hậu trong nông nghiệp đang trở thành một trong những thách thức lớn nhất đối với ngành sản xuất nông nghiệp trên toàn cầu. Tại Việt Nam, sự gia tăng của các hiện tượng thời tiết cực đoan như hạn hán, bão, lũ lụt, xâm nhập mặn và nắng nóng kéo dài không chỉ làm suy giảm năng suất cây trồng mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến sinh kế của hàng triệu hộ nông dân. Trước tình hình đó, việc xây dựng các giải pháp thích ứng hiệu quả là yếu tố then chốt để đảm bảo an ninh lương thực, phát triển nông nghiệp bền vững và nâng cao khả năng chống chịu của hệ thống sản xuất.
Một trong những giải pháp quan trọng là chuyển đổi cơ cấu cây trồng theo từng vùng sinh thái nhằm thích ứng với điều kiện khí hậu thay đổi. Tại những khu vực thường xuyên chịu hạn hán hoặc xâm nhập mặn, việc lựa chọn các giống cây chịu hạn, chịu mặn hoặc chuyển đổi sang các loại cây có nhu cầu nước thấp sẽ giúp giảm rủi ro và nâng cao hiệu quả sản xuất. Đồng thời, đa dạng hóa cây trồng cũng góp phần hạn chế phụ thuộc vào một loại nông sản và nâng cao khả năng chống chịu của hệ thống nông nghiệp.
Nghiên cứu và phát triển các giống cây trồng mới có khả năng chịu hạn, chịu mặn, chịu ngập và chống chịu sâu bệnh là giải pháp mang tính lâu dài. Những giống cây có khả năng thích nghi tốt với điều kiện thời tiết khắc nghiệt không chỉ giúp duy trì năng suất mà còn giảm chi phí sản xuất và nâng cao hiệu quả kinh tế. Đây cũng là một trong những định hướng quan trọng của mô hình Nông nghiệp thông minh thích ứng với khí hậu (Climate Smart Agriculture – CSA).
Các mô hình canh tác như VietGAP, Quản lý cây trồng tổng hợp (ICM), 3 giảm 3 tăng (3G3T), 1 phải 5 giảm (1P5G), Quản lý dịch hại tổng hợp (IPM) hay Hệ thống canh tác lúa cải tiến (SRI) đang được triển khai rộng rãi nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên, giảm phát thải khí nhà kính và tăng khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu. Những mô hình này giúp tối ưu lượng giống, nước tưới, phân bón và thuốc bảo vệ thực vật, đồng thời duy trì năng suất ổn định trong điều kiện thời tiết bất lợi.
>> Xem thêm: Giải Pháp Hiệu Quả Chuyển Đổi Số Trong Nông Nghiệp
Chuyển đổi số đang trở thành xu hướng tất yếu trong nông nghiệp hiện đại. Các cảm biến môi trường, thiết bị IoT, hệ thống quan trắc và ứng dụng quản lý nông nghiệp giúp theo dõi liên tục các chỉ tiêu như nhiệt độ, độ ẩm, lượng mưa, dinh dưỡng đất và tình trạng cây trồng. Dữ liệu được cập nhật theo thời gian thực giúp người sản xuất đưa ra quyết định chính xác hơn trong tưới tiêu, bón phân, phòng trừ sâu bệnh và ứng phó với các hiện tượng thời tiết cực đoan.
Trong nghiên cứu nông nghiệp hiện đại, các hệ thống đo quang hợp tích hợp trao đổi khí và huỳnh quang diệp lục đóng vai trò quan trọng trong việc đánh giá khả năng thích nghi của cây trồng trước biến đổi khí hậu. Công nghệ này giúp xác định hiệu suất quang hợp, khả năng sử dụng nước, phản ứng của cây trước hạn hán, nhiệt độ cao hay thiếu dinh dưỡng. Dữ liệu thu được là cơ sở khoa học để lựa chọn giống, xây dựng quy trình canh tác tối ưu và phát triển các giải pháp thích ứng hiệu quả với điều kiện khí hậu ngày càng biến động.
Nguồn nước là yếu tố chịu ảnh hưởng trực tiếp từ biến đổi khí hậu. Vì vậy, việc áp dụng các hệ thống tưới tiên tiến như tưới nhỏ giọt, tưới phun hoặc tưới ngập – khô xen kẽ giúp sử dụng nước hiệu quả hơn, giảm thất thoát và đảm bảo nhu cầu nước cho cây trồng trong từng giai đoạn sinh trưởng. Song song với đó, cần xây dựng các giải pháp quản lý nguồn nước tổng hợp nhằm tăng khả năng chống chịu trước các hiện tượng hạn hán và xâm nhập mặn.
Hệ thống tưới tiên tiến tưới nhỏ giọt
Bên cạnh thích ứng, giảm phát thải cũng là mục tiêu quan trọng để hướng tới nền nông nghiệp bền vững. Việc tăng cường sử dụng phân bón hữu cơ, tái sử dụng phụ phẩm nông nghiệp, xử lý chất thải chăn nuôi, phát triển mô hình VAC, nông lâm kết hợp và các hệ thống sản xuất tuần hoàn giúp giảm lượng khí nhà kính phát sinh trong quá trình sản xuất. Đồng thời, đây cũng là nền tảng để thực hiện các cam kết về phát triển nông nghiệp xanh và mục tiêu phát thải ròng bằng “0” trong tương lai.
>> Xem thêm: Các Phương Pháp Để Canh Tác Lúa Phát Thải Thấp
Biến đổi khí hậu trong nông nghiệp không còn là thách thức của tương lai mà đang tác động trực tiếp đến sản xuất và sinh kế của người nông dân. Để thích ứng hiệu quả, ngành nông nghiệp cần kết hợp đồng bộ nhiều giải pháp như chuyển đổi cơ cấu cây trồng, phát triển giống thích ứng, ứng dụng các mô hình canh tác tiên tiến, quản lý tài nguyên nước, chuyển đổi số và áp dụng các công nghệ nghiên cứu hiện đại. Đây chính là nền tảng quan trọng để xây dựng một nền nông nghiệp thông minh, bền vững và có khả năng chống chịu trước những biến động ngày càng lớn của khí hậu.
CÔNG TY CỔ PHẦN VẬT TƯ KHOA HỌC KỸ THUẬT – LASI
Bài viết liên quan
Canh tác lúa bền vững đang trở thành xu hướng tất yếu trong bối cảnh biến đổi khí hậu, tài nguyên thiên nhiên suy giảm và nhu cầu lương thực ngày càng gia tăng. Việc ứng dụng các giải pháp canh tác hiện đại không chỉ giúp nâng cao năng suất, chất lượng hạt gạo […]
Nuôi biển đang trở thành một trong những lĩnh vực có tốc độ phát triển nhanh của ngành thủy sản nhờ nhu cầu tiêu thụ thủy sản chất lượng cao ngày càng tăng và xu hướng chuyển dịch từ khai thác sang nuôi trồng bền vững. Cùng với sự phát triển đó, các trang trại […]
Nuôi biển đang trở thành một trong những lĩnh vực trọng điểm của ngành thủy sản Việt Nam. Theo Chiến lược phát triển thủy sản Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, nuôi biển được định hướng phát triển theo hướng công nghiệp, ứng dụng công nghệ cao và mở rộng ra […]
Biến đổi khí hậu đang trở thành một trong những thách thức lớn nhất của toàn cầu, trong đó phát thải khí nhà kính từ các hoạt động sản xuất nông nghiệp là một trong những nguồn phát thải quan trọng cần được kiểm soát. Tại Việt Nam, nông nghiệp vừa là ngành kinh tế […]
Nông nghiệp là một trong những ngành kinh tế mũi nhọn của Việt Nam, đóng góp quan trọng vào tăng trưởng kinh tế và kim ngạch xuất khẩu. Theo số liệu của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, năm 2024, kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản của Việt Nam đạt trên 62 tỷ […]
Trong nuôi trồng thủy sản hiện đại, chất lượng nước là yếu tố quyết định đến tốc độ sinh trưởng, tỷ lệ sống và năng suất của vật nuôi. Trong đó, tảo và phiêu sinh động vật đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì cân bằng hệ sinh thái ao nuôi, đồng thời […]
Ngành thủy sản toàn cầu hướng đến phát triển bền vững và mục tiêu phát thải ròng bằng “0” (Net Zero), truy xuất nguồn gốc carbon ao nuôi đang trở thành xu hướng tất yếu, đặc biệt đối với ngành nuôi tôm. Không chỉ dừng lại ở việc truy xuất nguồn gốc sản phẩm, doanh […]
Lũ quét là một trong những loại hình thiên tai nguy hiểm nhất tại Việt Nam, đặc biệt ở các tỉnh miền núi, trung du và khu vực ven sông suối. Đặc điểm của lũ quét là xuất hiện đột ngột, tốc độ dòng chảy lớn và thời gian hình thành rất ngắn, khiến người […]
Biến đổi khí hậu ngày càng diễn biến phức tạp, nhiệt độ tăng cao, thời tiết khô hạn kéo dài cùng các hiện tượng thời tiết cực đoan xuất hiện với tần suất lớn hơn, nguy cơ cháy rừng đang trở thành một trong những thách thức nghiêm trọng đối với nhiều quốc gia, trong […]
Hiện nay, các quy định về bảo vệ môi trường ngày càng được siết chặt, việc giám sát chất lượng nước thải không chỉ là yêu cầu bắt buộc đối với nhiều doanh nghiệp mà còn là giải pháp quan trọng để kiểm soát ô nhiễm và phát triển bền vững. Thay vì thực hiện […]
Nguồn nước mặt như sông, hồ, kênh, rạch và hồ chứa đóng vai trò đặc biệt quan trọng đối với sinh hoạt, sản xuất nông nghiệp, công nghiệp cũng như duy trì hệ sinh thái tự nhiên. Tuy nhiên, quá trình đô thị hóa, phát triển công nghiệp và biến đổi khí hậu đang khiến […]
Ngành thủy sản đang đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế Việt Nam với kim ngạch xuất khẩu hàng chục tỷ USD mỗi năm. Tuy nhiên, với sự tăng trưởng đó là áp lực ngày càng lớn về giảm phát thải khí nhà kính và đáp ứng các tiêu chuẩn môi trường của […]
