Biến đổi khí hậu đang tạo ra những thách thức ngày càng lớn đối với ngành nông nghiệp. Trong đó, sản xuất lúa gạo vừa chịu tác động trực tiếp của thời tiết cực đoan, vừa là một trong những nguồn phát thải khí nhà kính đáng kể, đặc biệt là khí methane (CH₄) phát sinh từ ruộng lúa ngập nước. Chính vì vậy, lúa phát thải thấp đang trở thành định hướng quan trọng trong chiến lược phát triển nông nghiệp bền vững tại Việt Nam. Không chỉ góp phần giảm phát thải khí nhà kính, mô hình này còn giúp nông dân tiết kiệm chi phí sản xuất, sử dụng tài nguyên hiệu quả hơn và nâng cao giá trị hạt gạo trên thị trường.
Vậy lúa phát thải thấp là gì, mang lại những lợi ích gì và đâu là các phương pháp canh tác hiệu quả? Hãy cùng LASI tìm hiểu trong bài viết dưới đây.
Lúa phát thải thấp là mô hình canh tác lúa ứng dụng các kỹ thuật và công nghệ tiên tiến nhằm giảm lượng khí nhà kính phát sinh trong quá trình sản xuất, đặc biệt là khí methane (CH₄) và nitrous oxide (N₂O). Bên cạnh mục tiêu bảo vệ môi trường, phương pháp này còn giúp tiết kiệm nước tưới, tối ưu lượng phân bón, giảm chi phí sản xuất và nâng cao năng suất, chất lượng hạt gạo.
Khác với phương thức canh tác truyền thống, lúa phát thải thấp tập trung vào việc quản lý đồng ruộng một cách khoa học. Đây được xem là hướng đi quan trọng giúp ngành lúa gạo Việt Nam phát triển bền vững, nâng cao giá trị nông sản và đáp ứng các tiêu chuẩn ngày càng khắt khe của thị trường quốc tế.
Để giảm phát thải khí nhà kính nhưng vẫn duy trì năng suất và hiệu quả kinh tế, mô hình lúa phát thải thấp áp dụng đồng bộ nhiều giải pháp kỹ thuật trong suốt quá trình canh tác. Dưới đây là những phương pháp đang được khuyến khích triển khai tại Việt Nam, đặc biệt trong Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp.
Quản lý nước theo phương pháp AWD (Alternate Wetting and Drying) được xem là giải pháp quan trọng nhất trong canh tác lúa phát thải thấp. Thay vì duy trì mực nước ngập liên tục trong suốt vụ lúa, ruộng sẽ được để khô trong một khoảng thời gian nhất định trước khi tưới trở lại theo đúng ngưỡng kỹ thuật.
Việc luân phiên giữa trạng thái ngập và khô giúp giảm môi trường yếm khí trong đất – điều kiện thuận lợi để vi sinh vật tạo ra khí methane (CH₄). Nhờ đó, lượng khí CH₄ phát sinh từ ruộng lúa có thể giảm đáng kể, trong nhiều trường hợp đạt trên 50% so với phương pháp tưới ngập truyền thống.
Bên cạnh hiệu quả giảm phát thải, AWD còn giúp tiết kiệm khoảng 20-30% lượng nước tưới, giảm chi phí bơm nước, hạn chế đổ ngã và tạo điều kiện để bộ rễ phát triển khỏe hơn. Hiện nay, phương pháp này đang được khuyến khích áp dụng rộng rãi tại nhiều vùng sản xuất lúa trọng điểm.
Quản lý nước theo phương pháp AWD (Alternate Wetting and Drying) được xem là giải pháp quan trọng nhất trong canh tác lúa phát thải thấp
Phân bón là yếu tố quyết định năng suất cây trồng, nhưng nếu sử dụng không đúng kỹ thuật sẽ làm gia tăng phát thải khí Nitrous Oxide (N₂O) – loại khí nhà kính có khả năng gây nóng lên toàn cầu mạnh hơn CO₂ rất nhiều lần.
Để hạn chế phát thải, người sản xuất cần tuân thủ nguyên tắc “4 đúng” gồm: đúng loại phân, đúng liều lượng, đúng thời điểm và đúng vị trí bón. Đồng thời, nên căn cứ vào tình trạng đất, nhu cầu dinh dưỡng của cây và từng giai đoạn sinh trưởng để điều chỉnh lượng phân phù hợp. Việc quản lý phân bón khoa học không chỉ giảm thất thoát dinh dưỡng ra môi trường mà còn giúp cây hấp thu hiệu quả hơn, tiết kiệm chi phí vật tư và nâng cao năng suất, chất lượng hạt lúa.
Sau mỗi vụ mùa, lượng rơm rạ còn lại trên đồng ruộng rất lớn. Nếu đốt trực tiếp ngoài đồng sẽ phát sinh nhiều khí nhà kính, bụi mịn và các chất gây ô nhiễm không khí, đồng thời làm mất đi nguồn hữu cơ quý giá của đất.
Trong mô hình lúa phát thải thấp, rơm rạ được khuyến khích thu gom để tái sử dụng hoặc xử lý đúng kỹ thuật như ủ làm phân hữu cơ, sản xuất nấm, thức ăn chăn nuôi hoặc vùi xuống đất kết hợp chế phẩm vi sinh để thúc đẩy quá trình phân hủy. Cách làm này vừa giảm ô nhiễm môi trường, vừa cải thiện độ phì nhiêu của đất, tăng hàm lượng chất hữu cơ và giảm nhu cầu sử dụng phân bón hóa học trong các vụ tiếp theo.
Các giống lúa ngắn ngày, chất lượng cao có thời gian sinh trưởng ngắn hơn, giúp giảm thời gian ruộng bị ngập nước, đồng thời nâng cao khả năng chống chịu sâu bệnh và thích ứng với biến đổi khí hậu. Bên cạnh đó, áp dụng phương pháp sạ thưa hoặc gieo sạ bằng máy giúp giảm lượng giống sử dụng, tạo khoảng cách hợp lý giữa các cây, hạn chế sâu bệnh và giảm chi phí sản xuất.
Ngoài ra, việc ứng dụng các công nghệ như cảm biến mực nước, hệ thống IoT, thiết bị quan trắc đồng ruộng và phần mềm quản lý canh tác còn giúp nông dân theo dõi điều kiện sản xuất theo thời gian thực, tối ưu việc tưới tiêu, bón phân và xây dựng dữ liệu phục vụ kiểm kê phát thải cũng như truy xuất nguồn gốc. Đây là nền tảng quan trọng để phát triển nền nông nghiệp thông minh, đáp ứng yêu cầu của các chương trình sản xuất lúa chất lượng cao, phát thải thấp trong tương lai.
Giống lúa ngắn ngày, chất lượng cao có thời gian sinh trưởng ngắn hơn
Lúa phát thải thấp không chỉ là xu hướng tất yếu của nền nông nghiệp hiện đại mà còn là giải pháp quan trọng giúp Việt Nam thực hiện các cam kết về giảm phát thải khí nhà kính và phát triển nông nghiệp xanh. Trong tương lai, khi yêu cầu về truy xuất nguồn gốc, kiểm kê phát thải và tín chỉ carbon ngày càng trở nên phổ biến, việc chuyển đổi sang mô hình lúa phát thải thấp sẽ không chỉ mang lại lợi ích kinh tế mà còn giúp ngành lúa gạo Việt Nam nâng cao vị thế trên thị trường quốc tế.
CÔNG TY CỔ PHẦN VẬT TƯ KHOA HỌC KỸ THUẬT – LASI
Bài viết liên quan
Trong quá trình phát triển và vận hành dự án điện gió, dự báo sản lượng điện gió là một trong những yếu tố quan trọng giúp chủ đầu tư đánh giá hiệu quả khai thác tài nguyên, tối ưu vận hành và giảm thiểu rủi ro tài chính. Để xây dựng các mô hình […]
Ngành nông nghiệp đang chuyển dịch mạnh mẽ sang mô hình sản xuất xanh, tiết kiệm tài nguyên và giảm phát thải, cảm biến AWD đang trở thành một công cụ quan trọng trong việc triển khai kỹ thuật tưới ngập khô xen kẽ. Công nghệ này giúp người sản xuất theo dõi chính xác […]
Trong sản xuất lúa hiện nay, quản lý nước không chỉ ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất mà còn liên quan đến chi phí sản xuất, khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu và mục tiêu giảm phát thải khí nhà kính. Đặc biệt tại Đồng bằng sông Cửu Long, tình trạng […]
Ngày 21 – 23/8/2026, tại Đà Nẵng – Trong khuôn khổ Hội thảo Khoa học Ứng dụng GIS Toàn quốc 2026 diễn ra tại Trường Đại học Sư phạm – Đại học Đà Nẵng, Công ty Cổ phần Vật tư Khoa học Kỹ thuật – LASI đã tham dự và đóng góp tại nhiều hoạt […]
Trong quá trình phát triển một dự án điện gió, đánh giá tài nguyên gió là bước quan trọng giúp nhà đầu tư xác định tiềm năng của khu vực, lựa chọn vị trí phù hợp và dự báo sản lượng điện. Dữ liệu gió càng chính xác, doanh nghiệp càng có cơ sở để […]
Trong quá trình vận hành nhà máy điện mặt trời, dữ liệu thời tiết có vai trò quan trọng trong việc đánh giá hiệu suất hệ thống, phân tích sản lượng điện và chủ động lên kế hoạch bảo trì. Những yếu tố như bức xạ mặt trời, nhiệt độ, độ ẩm, tốc độ gió, […]
Trong quá trình phát triển điện gió, đặc biệt là điện gió ngoài khơi, việc đánh giá chính xác tiềm năng gió là một trong những bước quan trọng trước khi triển khai dự án. Dữ liệu về tốc độ gió, hướng gió và các điều kiện khí tượng hải văn giúp nhà đầu tư […]
Trong nuôi trồng thủy sản hiện đại, việc giảm chi phí thức ăn, hạn chế thay nước và kiểm soát chất lượng môi trường ao nuôi đang trở thành những yếu tố được đặc biệt quan tâm. Từ yêu cầu đó, nhiều mô hình nuôi ứng dụng công nghệ sinh học đã được nghiên cứu […]
Biến đổi khí hậu ngày càng tác động rõ rệt đến sản xuất nông nghiệp, việc quan trắc thủy văn đóng vai trò quan trọng trong quản lý nguồn nước, dự báo rủi ro và nâng cao hiệu quả canh tác. Các dữ liệu về mực nước, vận tốc dòng chảy, lượng mưa, độ mặn… […]
Biến đổi khí hậu ngày càng diễn biến phức tạp, các hiện tượng như lũ lụt, hạn hán và biến động dòng chảy xuất hiện với tần suất khó dự đoán hơn. Vì vậy, việc theo dõi mực nước và lưu lượng dòng chảy liên tục đóng vai trò quan trọng trong quản lý tài […]
Hấp thụ carbon rừng đang trở thành một trong những giải pháp quan trọng trong chiến lược giảm phát thải khí nhà kính và ứng phó với biến đổi khí hậu. Không chỉ có vai trò hấp thụ và lưu trữ CO₂, rừng còn mang lại nhiều giá trị về đa dạng sinh học, sinh […]
Ngành năng lượng tái tạo ngày càng phát triển, việc đánh giá chính xác tài nguyên gió đóng vai trò quan trọng trong quá trình quy hoạch, khảo sát và đầu tư dự án điện gió. Lidar WindCube là giải pháp đo gió hiện đại, cho phép thu thập dữ liệu khí tượng ở nhiều […]
