Nuôi tôm đang là một trong những ngành kinh tế mũi nhọn của Việt Nam, đóng góp lớn vào kim ngạch xuất khẩu thủy sản. Tuy nhiên, cùng với sự phát triển về quy mô, hoạt động nuôi tôm cũng tạo ra nhiều tác động đến môi trường, đặc biệt là phát thải khí nhà kính như CO₂, CH₄ (Methane) và N₂O (Nitrous Oxide). Đây đều là những loại khí có khả năng gây nóng lên toàn cầu, ảnh hưởng trực tiếp đến mục tiêu phát triển bền vững của ngành thủy sản.Chính vì vậy, giải pháp nuôi tôm giảm phát thải đang trở thành xu hướng tất yếu, được nhiều quốc gia và doanh nghiệp quan tâm.
Đây là mô hình nuôi ứng dụng đồng bộ các giải pháp về quản lý thức ăn, xử lý môi trường, sử dụng năng lượng sạch và xây dựng hệ sinh thái tuần hoàn nhằm giảm lượng khí nhà kính phát sinh trong suốt quá trình sản xuất, đồng thời vẫn đảm bảo năng suất và hiệu quả kinh tế.
Không chỉ giúp giảm tác động đến môi trường, nuôi tôm phát thải thấp còn tạo lợi thế cạnh tranh khi nhiều thị trường xuất khẩu như EU, Mỹ hay Nhật Bản ngày càng ưu tiên các sản phẩm thủy sản đáp ứng tiêu chí xanh, minh bạch và bền vững.
Trong ao nuôi tôm, khí nhà kính được tạo ra từ nhiều nguồn khác nhau. Thức ăn dư thừa, chất thải hữu cơ tích tụ dưới đáy ao, quá trình phân hủy yếm khí hay việc tiêu thụ điện năng cho hệ thống quạt nước, sục khí đều góp phần làm gia tăng phát thải.
Nếu không được quản lý hiệu quả, lượng chất hữu cơ tích tụ sẽ tạo điều kiện cho vi sinh vật yếm khí phát triển và sinh ra khí methane (CH₄). Trong khi đó, việc sử dụng phân bón hoặc nguồn dinh dưỡng không hợp lý cũng làm tăng phát thải khí nitrous oxide (N₂O) – loại khí có khả năng gây hiệu ứng nhà kính mạnh gấp hàng trăm lần CO₂.
Bên cạnh áp lực từ biến đổi khí hậu, nhiều thị trường nhập khẩu hiện cũng yêu cầu doanh nghiệp chứng minh quy trình sản xuất thân thiện với môi trường. Do đó, giảm phát thải không chỉ là trách nhiệm đối với hệ sinh thái mà còn là điều kiện để nâng cao năng lực cạnh tranh và duy trì xuất khẩu trong tương lai.
Thức ăn là yếu tố quyết định phần lớn chi phí trong nuôi tôm, đồng thời cũng là nguồn phát sinh phát thải lớn nhất nếu không được quản lý hợp lý. Khi cho ăn quá mức hoặc không kiểm soát lượng thức ăn thực tế, phần thức ăn dư sẽ lắng xuống đáy ao và phân hủy thành các hợp chất hữu cơ. Quá trình này tạo điều kiện hình thành khí CH₄ và N₂O, đồng thời làm suy giảm chất lượng nước và tăng nguy cơ dịch bệnh.
Để hạn chế tình trạng này, nhiều trang trại hiện nay đã ứng dụng hệ thống cho ăn tự động kết hợp camera quan sát và cảm biến theo dõi khả năng bắt mồi của tôm. Nhờ dữ liệu theo thời gian thực, người nuôi có thể điều chỉnh lượng thức ăn phù hợp với từng giai đoạn phát triển.
Giải pháp này mang lại nhiều lợi ích: giảm thất thoát thức ăn, hạn chế phát sinh khí nhà kính, cải thiện hệ số chuyển đổi thức ăn (FCR), giảm chi phí sản xuất, nâng cao tốc độ tăng trưởng của tôm.
Một trong những nguyên nhân khiến ao nuôi phát sinh lượng lớn khí nhà kính là lớp bùn hữu cơ tích tụ dưới đáy ao. Thay vì xử lý bằng phương pháp thay nước thường xuyên hoặc xả trực tiếp ra môi trường, nhiều mô hình nuôi hiện đại lựa chọn ứng dụng công nghệ sinh học.
Các chế phẩm vi sinh như vi khuẩn có lợi, hạt sinh học hoặc khuẩn quang hợp giúp phân hủy nhanh chất hữu cơ, chuyển hóa các hợp chất độc thành dạng ít gây hại và hạn chế quá trình phân hủy yếm khí.
Nhờ đó, ao nuôi luôn duy trì môi trường ổn định, giảm lượng bùn đáy và hạn chế phát sinh CH₄, H₂S cũng như nhiều khí độc khác. Đây cũng là giải pháp góp phần xây dựng mô hình nuôi tuần hoàn khi chất thải được xử lý ngay trong hệ thống thay vì thải ra môi trường tự nhiên.
>> Xem thêm: Ứng Dụng Của Công Nghệ Sinh Học Trong Nông Nghiệp
Nuôi tôm phát thải thấp không chỉ tập trung vào công nghệ mà còn hướng tới xây dựng hệ sinh thái bền vững.
Hai mô hình được đánh giá cao hiện nay là: Nuôi tôm – lúa và nuôi tôm kết hợp rừng ngập mặn:
Không chỉ giảm phát thải, mô hình này còn nâng cao khả năng chống chịu trước biến đổi khí hậu và được nhiều tổ chức quốc tế đánh giá là hướng phát triển bền vững cho ngành thủy sản.
Điện năng tiêu thụ cho quạt nước, sục khí, bơm nước và hệ thống tự động chiếm tỷ trọng rất lớn trong tổng chi phí vận hành của trang trại nuôi tôm. Nếu sử dụng hoàn toàn điện lưới truyền thống, lượng phát thải gián tiếp từ quá trình sản xuất điện sẽ rất đáng kể.
Hiện nay, nhiều trang trại đã chuyển sang sử dụng hệ thống điện mặt trời để cung cấp năng lượng cho các thiết bị vận hành. Việc ứng dụng năng lượng tái tạo mang lại nhiều lợi ích như:
Đây cũng là giải pháp được nhiều doanh nghiệp xuất khẩu ưu tiên nhằm nâng cao hình ảnh thương hiệu trước các đối tác quốc tế.
>> Xem thêm: Cơ Hội Tôm Xuất Khẩu Của Việt Nam Trên Thị Trường Quốc Tế
Ngành thủy sản đang hướng tới phát triển xanh và đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế ngày càng khắt khe, áp dụng giải pháp nuôi tôm giảm phát thải không còn là xu hướng mà đã trở thành yêu cầu tất yếu. Với hệ sinh thái giải pháp công nghệ hiện đại cùng kinh nghiệm triển khai trong lĩnh vực môi trường và nuôi trồng thủy sản, LASI sẵn sàng đồng hành cùng doanh nghiệp trên hành trình xây dựng các mô hình nuôi tôm xanh, thông minh và phát triển bền vững.
CÔNG TY CỔ PHẦN VẬT TƯ KHOA HỌC KỸ THUẬT – LASI
Bài viết liên quan
[English caption below] Nhằm mang đến góc nhìn toàn diện về công nghệ #đo_quang_hợp hiện đại trong nghiên cứu nông nghiệp, sinh thái và môi trường, LASI tổ chức chuỗi Seminar với nhiều nội dung chuyên sâu, tạo cơ hội để các nhà khoa học, giảng viên, nghiên cứu viên và doanh nghiệp cùng trao […]
Nuôi biển đang trở thành một trong những lĩnh vực có tốc độ phát triển nhanh của ngành thủy sản nhờ nhu cầu tiêu thụ thủy sản chất lượng cao ngày càng tăng và xu hướng chuyển dịch từ khai thác sang nuôi trồng bền vững. Cùng với sự phát triển đó, các trang trại […]
Nuôi biển đang trở thành một trong những lĩnh vực trọng điểm của ngành thủy sản Việt Nam. Theo Chiến lược phát triển thủy sản Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, nuôi biển được định hướng phát triển theo hướng công nghiệp, ứng dụng công nghệ cao và mở rộng ra […]
Biến đổi khí hậu đang trở thành một trong những thách thức lớn nhất của toàn cầu, trong đó phát thải khí nhà kính từ các hoạt động sản xuất nông nghiệp là một trong những nguồn phát thải quan trọng cần được kiểm soát. Tại Việt Nam, nông nghiệp vừa là ngành kinh tế […]
Nông nghiệp là một trong những ngành kinh tế mũi nhọn của Việt Nam, đóng góp quan trọng vào tăng trưởng kinh tế và kim ngạch xuất khẩu. Theo số liệu của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, năm 2024, kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản của Việt Nam đạt trên 62 tỷ […]
Trong nuôi trồng thủy sản hiện đại, chất lượng nước là yếu tố quyết định đến tốc độ sinh trưởng, tỷ lệ sống và năng suất của vật nuôi. Trong đó, tảo và phiêu sinh động vật đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì cân bằng hệ sinh thái ao nuôi, đồng thời […]
Ngành thủy sản toàn cầu hướng đến phát triển bền vững và mục tiêu phát thải ròng bằng “0” (Net Zero), truy xuất nguồn gốc carbon ao nuôi đang trở thành xu hướng tất yếu, đặc biệt đối với ngành nuôi tôm. Không chỉ dừng lại ở việc truy xuất nguồn gốc sản phẩm, doanh […]
Lũ quét là một trong những loại hình thiên tai nguy hiểm nhất tại Việt Nam, đặc biệt ở các tỉnh miền núi, trung du và khu vực ven sông suối. Đặc điểm của lũ quét là xuất hiện đột ngột, tốc độ dòng chảy lớn và thời gian hình thành rất ngắn, khiến người […]
Biến đổi khí hậu ngày càng diễn biến phức tạp, nhiệt độ tăng cao, thời tiết khô hạn kéo dài cùng các hiện tượng thời tiết cực đoan xuất hiện với tần suất lớn hơn, nguy cơ cháy rừng đang trở thành một trong những thách thức nghiêm trọng đối với nhiều quốc gia, trong […]
Hiện nay, các quy định về bảo vệ môi trường ngày càng được siết chặt, việc giám sát chất lượng nước thải không chỉ là yêu cầu bắt buộc đối với nhiều doanh nghiệp mà còn là giải pháp quan trọng để kiểm soát ô nhiễm và phát triển bền vững. Thay vì thực hiện […]
Nguồn nước mặt như sông, hồ, kênh, rạch và hồ chứa đóng vai trò đặc biệt quan trọng đối với sinh hoạt, sản xuất nông nghiệp, công nghiệp cũng như duy trì hệ sinh thái tự nhiên. Tuy nhiên, quá trình đô thị hóa, phát triển công nghiệp và biến đổi khí hậu đang khiến […]
Ngành thủy sản đang đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế Việt Nam với kim ngạch xuất khẩu hàng chục tỷ USD mỗi năm. Tuy nhiên, với sự tăng trưởng đó là áp lực ngày càng lớn về giảm phát thải khí nhà kính và đáp ứng các tiêu chuẩn môi trường của […]
