Nuôi tôm đang là một trong những ngành kinh tế mũi nhọn của Việt Nam, đóng góp lớn vào kim ngạch xuất khẩu thủy sản. Tuy nhiên, cùng với sự phát triển về quy mô, hoạt động nuôi tôm cũng tạo ra nhiều tác động đến môi trường, đặc biệt là phát thải khí nhà kính như CO₂, CH₄ (Methane) và N₂O (Nitrous Oxide). Đây đều là những loại khí có khả năng gây nóng lên toàn cầu, ảnh hưởng trực tiếp đến mục tiêu phát triển bền vững của ngành thủy sản.Chính vì vậy, giải pháp nuôi tôm giảm phát thải đang trở thành xu hướng tất yếu, được nhiều quốc gia và doanh nghiệp quan tâm.
Đây là mô hình nuôi ứng dụng đồng bộ các giải pháp về quản lý thức ăn, xử lý môi trường, sử dụng năng lượng sạch và xây dựng hệ sinh thái tuần hoàn nhằm giảm lượng khí nhà kính phát sinh trong suốt quá trình sản xuất, đồng thời vẫn đảm bảo năng suất và hiệu quả kinh tế.
Không chỉ giúp giảm tác động đến môi trường, nuôi tôm phát thải thấp còn tạo lợi thế cạnh tranh khi nhiều thị trường xuất khẩu như EU, Mỹ hay Nhật Bản ngày càng ưu tiên các sản phẩm thủy sản đáp ứng tiêu chí xanh, minh bạch và bền vững.
Trong ao nuôi tôm, khí nhà kính được tạo ra từ nhiều nguồn khác nhau. Thức ăn dư thừa, chất thải hữu cơ tích tụ dưới đáy ao, quá trình phân hủy yếm khí hay việc tiêu thụ điện năng cho hệ thống quạt nước, sục khí đều góp phần làm gia tăng phát thải.
Nếu không được quản lý hiệu quả, lượng chất hữu cơ tích tụ sẽ tạo điều kiện cho vi sinh vật yếm khí phát triển và sinh ra khí methane (CH₄). Trong khi đó, việc sử dụng phân bón hoặc nguồn dinh dưỡng không hợp lý cũng làm tăng phát thải khí nitrous oxide (N₂O) – loại khí có khả năng gây hiệu ứng nhà kính mạnh gấp hàng trăm lần CO₂.
Bên cạnh áp lực từ biến đổi khí hậu, nhiều thị trường nhập khẩu hiện cũng yêu cầu doanh nghiệp chứng minh quy trình sản xuất thân thiện với môi trường. Do đó, giảm phát thải không chỉ là trách nhiệm đối với hệ sinh thái mà còn là điều kiện để nâng cao năng lực cạnh tranh và duy trì xuất khẩu trong tương lai.
Thức ăn là yếu tố quyết định phần lớn chi phí trong nuôi tôm, đồng thời cũng là nguồn phát sinh phát thải lớn nhất nếu không được quản lý hợp lý. Khi cho ăn quá mức hoặc không kiểm soát lượng thức ăn thực tế, phần thức ăn dư sẽ lắng xuống đáy ao và phân hủy thành các hợp chất hữu cơ. Quá trình này tạo điều kiện hình thành khí CH₄ và N₂O, đồng thời làm suy giảm chất lượng nước và tăng nguy cơ dịch bệnh.
Để hạn chế tình trạng này, nhiều trang trại hiện nay đã ứng dụng hệ thống cho ăn tự động kết hợp camera quan sát và cảm biến theo dõi khả năng bắt mồi của tôm. Nhờ dữ liệu theo thời gian thực, người nuôi có thể điều chỉnh lượng thức ăn phù hợp với từng giai đoạn phát triển.
Giải pháp này mang lại nhiều lợi ích: giảm thất thoát thức ăn, hạn chế phát sinh khí nhà kính, cải thiện hệ số chuyển đổi thức ăn (FCR), giảm chi phí sản xuất, nâng cao tốc độ tăng trưởng của tôm.
Một trong những nguyên nhân khiến ao nuôi phát sinh lượng lớn khí nhà kính là lớp bùn hữu cơ tích tụ dưới đáy ao. Thay vì xử lý bằng phương pháp thay nước thường xuyên hoặc xả trực tiếp ra môi trường, nhiều mô hình nuôi hiện đại lựa chọn ứng dụng công nghệ sinh học.
Các chế phẩm vi sinh như vi khuẩn có lợi, hạt sinh học hoặc khuẩn quang hợp giúp phân hủy nhanh chất hữu cơ, chuyển hóa các hợp chất độc thành dạng ít gây hại và hạn chế quá trình phân hủy yếm khí.
Nhờ đó, ao nuôi luôn duy trì môi trường ổn định, giảm lượng bùn đáy và hạn chế phát sinh CH₄, H₂S cũng như nhiều khí độc khác. Đây cũng là giải pháp góp phần xây dựng mô hình nuôi tuần hoàn khi chất thải được xử lý ngay trong hệ thống thay vì thải ra môi trường tự nhiên.
>> Xem thêm: Ứng Dụng Của Công Nghệ Sinh Học Trong Nông Nghiệp
Nuôi tôm phát thải thấp không chỉ tập trung vào công nghệ mà còn hướng tới xây dựng hệ sinh thái bền vững.
Hai mô hình được đánh giá cao hiện nay là: Nuôi tôm – lúa và nuôi tôm kết hợp rừng ngập mặn:
Không chỉ giảm phát thải, mô hình này còn nâng cao khả năng chống chịu trước biến đổi khí hậu và được nhiều tổ chức quốc tế đánh giá là hướng phát triển bền vững cho ngành thủy sản.
Điện năng tiêu thụ cho quạt nước, sục khí, bơm nước và hệ thống tự động chiếm tỷ trọng rất lớn trong tổng chi phí vận hành của trang trại nuôi tôm. Nếu sử dụng hoàn toàn điện lưới truyền thống, lượng phát thải gián tiếp từ quá trình sản xuất điện sẽ rất đáng kể.
Hiện nay, nhiều trang trại đã chuyển sang sử dụng hệ thống điện mặt trời để cung cấp năng lượng cho các thiết bị vận hành. Việc ứng dụng năng lượng tái tạo mang lại nhiều lợi ích như:
Đây cũng là giải pháp được nhiều doanh nghiệp xuất khẩu ưu tiên nhằm nâng cao hình ảnh thương hiệu trước các đối tác quốc tế.
>> Xem thêm: Cơ Hội Tôm Xuất Khẩu Của Việt Nam Trên Thị Trường Quốc Tế
Ngành thủy sản đang hướng tới phát triển xanh và đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế ngày càng khắt khe, áp dụng giải pháp nuôi tôm giảm phát thải không còn là xu hướng mà đã trở thành yêu cầu tất yếu. Với hệ sinh thái giải pháp công nghệ hiện đại cùng kinh nghiệm triển khai trong lĩnh vực môi trường và nuôi trồng thủy sản, LASI sẵn sàng đồng hành cùng doanh nghiệp trên hành trình xây dựng các mô hình nuôi tôm xanh, thông minh và phát triển bền vững.
CÔNG TY CỔ PHẦN VẬT TƯ KHOA HỌC KỸ THUẬT – LASI
Bài viết liên quan
Trong các nhà máy điện mặt trời, hiệu suất của tấm pin không chỉ phụ thuộc vào cường độ bức xạ mặt trời hay chất lượng thiết bị mà còn chịu ảnh hưởng lớn bởi tình trạng bụi bẩn bám trên bề mặt mô-đun PV. Chỉ một lớp bụi mỏng do cát, phấn hoa, khói […]
Ngành nuôi tôm đang bước vào giai đoạn chuyển đổi mạnh mẽ với sự hỗ trợ của các công nghệ số và trí tuệ nhân tạo (AI). Thực tế cho thấy, quá trình đo kích thước, ước tính trọng lượng, đếm tôm giống hay phát hiện dấu hiệu bệnh thường tiêu tốn nhiều thời gian, phụ […]
Nuôi trồng thủy sản đang đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế Việt Nam, góp phần đưa nước ta trở thành một trong những quốc gia xuất khẩu thủy sản hàng đầu thế giới. Tuy nhiên, bên cạnh cơ hội tăng trưởng, ngành cũng đang đối mặt với nhiều thách thức như biến […]
Biến đổi khí hậu đang tạo ra những thách thức ngày càng lớn đối với ngành nông nghiệp. Trong đó, sản xuất lúa gạo vừa chịu tác động trực tiếp của thời tiết cực đoan, vừa là một trong những nguồn phát thải khí nhà kính đáng kể, đặc biệt là khí methane (CH₄) phát […]
Chi phí sản xuất nông nghiệp ngày càng tăng, nguồn nước tưới ngày càng khan hiếm và yêu cầu về chất lượng nông sản ngày càng cao, nhiều nhà vườn đang chuyển sang các giải pháp tưới hiện đại nhằm tối ưu hiệu quả canh tác. Trong số đó, tưới nhỏ giọt cây ăn trái […]
Trong những năm gần đây, xu hướng phát triển bền vững và giảm phát thải khí nhà kính đã trở thành yêu cầu bắt buộc trong thương mại quốc tế. Đặc biệt, Liên minh châu Âu (EU) đã triển khai cơ chế CBAM (Carbon Border Adjustment Mechanism) nhằm kiểm soát lượng phát thải carbon của […]
Các quốc gia hiện nay đang đẩy mạnh mục tiêu trung hòa carbon và phát triển kinh tế xanh, các quy định liên quan đến phát thải khí nhà kính ngày càng trở nên chặt chẽ. Đối với các doanh nghiệp xuất khẩu vào thị trường châu Âu, CBAM đang là một trong những chính […]
Ngành năng lượng tái tạo phát triển mạnh mẽ, việc đánh giá chính xác tiềm năng gió là bước đầu tiên quyết định sự thành công của một dự án điện gió. Trước đây, các chủ đầu tư thường phải xây dựng cột đo gió cao từ 80 – 150 m để thu thập dữ […]
Nước là yếu tố quyết định năng suất và chất lượng cây trồng. Tuy nhiên, biến đổi khí hậu, hạn hán kéo dài và nguồn nước tưới ngày càng khan hiếm đang đặt ra nhiều thách thức cho ngành nông nghiệp. Vì vậy, tiết kiệm nước không chỉ giúp giảm chi phí sản xuất mà […]
Nông nghiệp đang bước vào giai đoạn chuyển đổi mạnh mẽ dưới tác động của công nghệ số, biến đổi khí hậu và yêu cầu ngày càng cao về chất lượng nông sản. Các phương pháp canh tác truyền thống dựa nhiều vào kinh nghiệm đang dần bộc lộ những hạn chế về năng suất, […]
Chuyển dịch năng lượng toàn cầu và mục tiêu phát triển năng lượng tái tạo ngày càng được đẩy mạnh, điện gió đang trở thành một trong những nguồn năng lượng chiến lược tại nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam. Tuy nhiên, sự thành công của một dự án điện gió không chỉ […]
Trước khi một dự án điện gió được đầu tư xây dựng, việc đánh giá chính xác tiềm năng gió tại khu vực dự kiến triển khai là yêu cầu bắt buộc. Đây là cơ sở quan trọng để tính toán sản lượng điện, lựa chọn công nghệ phù hợp và đánh giá hiệu quả […]
