Nuôi tôm đang là một trong những ngành kinh tế mũi nhọn của Việt Nam, đóng góp lớn vào kim ngạch xuất khẩu thủy sản. Tuy nhiên, cùng với sự phát triển về quy mô, hoạt động nuôi tôm cũng tạo ra nhiều tác động đến môi trường, đặc biệt là phát thải khí nhà kính như CO₂, CH₄ (Methane) và N₂O (Nitrous Oxide). Đây đều là những loại khí có khả năng gây nóng lên toàn cầu, ảnh hưởng trực tiếp đến mục tiêu phát triển bền vững của ngành thủy sản.Chính vì vậy, giải pháp nuôi tôm giảm phát thải đang trở thành xu hướng tất yếu, được nhiều quốc gia và doanh nghiệp quan tâm.
Đây là mô hình nuôi ứng dụng đồng bộ các giải pháp về quản lý thức ăn, xử lý môi trường, sử dụng năng lượng sạch và xây dựng hệ sinh thái tuần hoàn nhằm giảm lượng khí nhà kính phát sinh trong suốt quá trình sản xuất, đồng thời vẫn đảm bảo năng suất và hiệu quả kinh tế.
Không chỉ giúp giảm tác động đến môi trường, nuôi tôm phát thải thấp còn tạo lợi thế cạnh tranh khi nhiều thị trường xuất khẩu như EU, Mỹ hay Nhật Bản ngày càng ưu tiên các sản phẩm thủy sản đáp ứng tiêu chí xanh, minh bạch và bền vững.

Trong ao nuôi tôm, khí nhà kính được tạo ra từ nhiều nguồn khác nhau. Thức ăn dư thừa, chất thải hữu cơ tích tụ dưới đáy ao, quá trình phân hủy yếm khí hay việc tiêu thụ điện năng cho hệ thống quạt nước, sục khí đều góp phần làm gia tăng phát thải.
Nếu không được quản lý hiệu quả, lượng chất hữu cơ tích tụ sẽ tạo điều kiện cho vi sinh vật yếm khí phát triển và sinh ra khí methane (CH₄). Trong khi đó, việc sử dụng phân bón hoặc nguồn dinh dưỡng không hợp lý cũng làm tăng phát thải khí nitrous oxide (N₂O) – loại khí có khả năng gây hiệu ứng nhà kính mạnh gấp hàng trăm lần CO₂.
Bên cạnh áp lực từ biến đổi khí hậu, nhiều thị trường nhập khẩu hiện cũng yêu cầu doanh nghiệp chứng minh quy trình sản xuất thân thiện với môi trường. Do đó, giảm phát thải không chỉ là trách nhiệm đối với hệ sinh thái mà còn là điều kiện để nâng cao năng lực cạnh tranh và duy trì xuất khẩu trong tương lai.
Thức ăn là yếu tố quyết định phần lớn chi phí trong nuôi tôm, đồng thời cũng là nguồn phát sinh phát thải lớn nhất nếu không được quản lý hợp lý. Khi cho ăn quá mức hoặc không kiểm soát lượng thức ăn thực tế, phần thức ăn dư sẽ lắng xuống đáy ao và phân hủy thành các hợp chất hữu cơ. Quá trình này tạo điều kiện hình thành khí CH₄ và N₂O, đồng thời làm suy giảm chất lượng nước và tăng nguy cơ dịch bệnh.
Để hạn chế tình trạng này, nhiều trang trại hiện nay đã ứng dụng hệ thống cho ăn tự động kết hợp camera quan sát và cảm biến theo dõi khả năng bắt mồi của tôm. Nhờ dữ liệu theo thời gian thực, người nuôi có thể điều chỉnh lượng thức ăn phù hợp với từng giai đoạn phát triển.
Giải pháp này mang lại nhiều lợi ích: giảm thất thoát thức ăn, hạn chế phát sinh khí nhà kính, cải thiện hệ số chuyển đổi thức ăn (FCR), giảm chi phí sản xuất, nâng cao tốc độ tăng trưởng của tôm.

Một trong những nguyên nhân khiến ao nuôi phát sinh lượng lớn khí nhà kính là lớp bùn hữu cơ tích tụ dưới đáy ao. Thay vì xử lý bằng phương pháp thay nước thường xuyên hoặc xả trực tiếp ra môi trường, nhiều mô hình nuôi hiện đại lựa chọn ứng dụng công nghệ sinh học.
Các chế phẩm vi sinh như vi khuẩn có lợi, hạt sinh học hoặc khuẩn quang hợp giúp phân hủy nhanh chất hữu cơ, chuyển hóa các hợp chất độc thành dạng ít gây hại và hạn chế quá trình phân hủy yếm khí.
Nhờ đó, ao nuôi luôn duy trì môi trường ổn định, giảm lượng bùn đáy và hạn chế phát sinh CH₄, H₂S cũng như nhiều khí độc khác. Đây cũng là giải pháp góp phần xây dựng mô hình nuôi tuần hoàn khi chất thải được xử lý ngay trong hệ thống thay vì thải ra môi trường tự nhiên.
>> Xem thêm: Ứng Dụng Của Công Nghệ Sinh Học Trong Nông Nghiệp
Nuôi tôm phát thải thấp không chỉ tập trung vào công nghệ mà còn hướng tới xây dựng hệ sinh thái bền vững.
Hai mô hình được đánh giá cao hiện nay là: Nuôi tôm – lúa và nuôi tôm kết hợp rừng ngập mặn:
Không chỉ giảm phát thải, mô hình này còn nâng cao khả năng chống chịu trước biến đổi khí hậu và được nhiều tổ chức quốc tế đánh giá là hướng phát triển bền vững cho ngành thủy sản.
Điện năng tiêu thụ cho quạt nước, sục khí, bơm nước và hệ thống tự động chiếm tỷ trọng rất lớn trong tổng chi phí vận hành của trang trại nuôi tôm. Nếu sử dụng hoàn toàn điện lưới truyền thống, lượng phát thải gián tiếp từ quá trình sản xuất điện sẽ rất đáng kể.

Hiện nay, nhiều trang trại đã chuyển sang sử dụng hệ thống điện mặt trời để cung cấp năng lượng cho các thiết bị vận hành. Việc ứng dụng năng lượng tái tạo mang lại nhiều lợi ích như:
Đây cũng là giải pháp được nhiều doanh nghiệp xuất khẩu ưu tiên nhằm nâng cao hình ảnh thương hiệu trước các đối tác quốc tế.
>> Xem thêm: Cơ Hội Tôm Xuất Khẩu Của Việt Nam Trên Thị Trường Quốc Tế
Ngành thủy sản đang hướng tới phát triển xanh và đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế ngày càng khắt khe, áp dụng giải pháp nuôi tôm giảm phát thải không còn là xu hướng mà đã trở thành yêu cầu tất yếu. Với hệ sinh thái giải pháp công nghệ hiện đại cùng kinh nghiệm triển khai trong lĩnh vực môi trường và nuôi trồng thủy sản, LASI sẵn sàng đồng hành cùng doanh nghiệp trên hành trình xây dựng các mô hình nuôi tôm xanh, thông minh và phát triển bền vững.
CÔNG TY CỔ PHẦN VẬT TƯ KHOA HỌC KỸ THUẬT – LASI
Bài viết liên quan
Nông nghiệp hiện đại đang chuyển dần từ phương thức canh tác dựa chủ yếu vào kinh nghiệm sang mô hình sản xuất ứng dụng công nghệ và dữ liệu. Trong đó, nông nghiệp chính xác là hướng tiếp cận giúp người sản xuất hiểu rõ điều kiện đất đai, thời tiết và nhu cầu […]
Dữ liệu số trong nông nghiệp đang trở thành nền tảng quan trọng trong quá trình hiện đại hóa sản xuất. Dữ liệu về đất đai, thời tiết, nguồn nước, tình trạng cây trồng, vật nuôi và thị trường được thu thập, lưu trữ và phân tích bằng công nghệ số, giúp người sản xuất […]
Các nguồn năng lượng không thể tái tạo là những nguồn tài nguyên có trữ lượng hữu hạn, được hình thành qua các quá trình tự nhiên trong thời gian địa chất rất dài và không thể phục hồi trong khoảng thời gian khai thác, sử dụng của con người. Hiện nay, các nguồn năng […]
Các nguồn năng lượng có thể tái tạo là những nguồn năng lượng được bổ sung liên tục thông qua các quá trình tự nhiên, chẳng hạn như ánh sáng mặt trời, gió, dòng chảy của nước, nhiệt trong lòng đất và vật chất hữu cơ. Khác với than đá, dầu mỏ hay khí tự […]
Chuyển đổi số trong nông nghiệp là quá trình ứng dụng công nghệ số vào các hoạt động sản xuất, quản lý, chế biến, phân phối và tiêu thụ nông sản nhằm nâng cao hiệu quả và hỗ trợ ra quyết định dựa trên dữ liệu. Quá trình này kết hợp các công nghệ như […]
Ngành nông nghiệp đang từng bước chuyển mình nhờ sự phát triển của khoa học và công nghệ. Những phương thức sản xuất truyền thống dần được kết hợp với các giải pháp hiện đại nhằm nâng cao năng suất, tiết kiệm tài nguyên và tối ưu quy trình canh tác. Trong xu hướng đó, […]
Nhu cầu sử dụng điện ngày càng tăng và xu hướng chuyển dịch năng lượng xanh trở thành ưu tiên toàn cầu, nguồn năng lượng tái tạo ở Việt Nam đang đóng vai trò quan trọng trong chiến lược phát triển kinh tế bền vững. Với lợi thế về khí hậu nhiệt đới, đường bờ […]
Canh tác lúa là một trong những nguồn phát thải khí nhà kính đáng chú ý trong lĩnh vực nông nghiệp, đặc biệt do khí mê-tan (CH₄) phát sinh từ ruộng lúa ngập nước kéo dài. Vì vậy, việc giảm phát thải khí nhà kính trong canh tác lúa đang trở thành định hướng quan […]
Khai thác IUU là hoạt động khai thác thủy sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định, có thể gây suy giảm nguồn lợi hải sản, ảnh hưởng đến hệ sinh thái biển và làm gia tăng rủi ro đối với hoạt động xuất khẩu thủy sản. Tại Việt Nam, công […]
Đại dương hấp thụ một phần đáng kể lượng CO₂ phát thải vào khí quyển, qua đó góp phần điều hòa khí hậu toàn cầu. Tuy nhiên, quá trình này cũng làm biến đổi hóa học hệ cacbonat của nước biển, dẫn đến hiện tượng axit hoá đại dương. Sự suy giảm pH và độ […]
Trong lĩnh vực nuôi trồng thủy sản, đặc biệt là sản xuất và vận chuyển tôm giống, quy trình đóng gói đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ chất lượng con giống. Máy đóng tôm giống là giải pháp công nghệ giúp tự động hóa công đoạn đóng gói, tối ưu năng suất […]