Biến đổi khí hậu đang là thách thức toàn cầu lớn nhất trong thế kỷ 21, và một trong những nguyên nhân chính đến từ khí nhà kính (GHG – Greenhouse Gas). Để kiểm soát và giảm thiểu phát thải, bước đầu tiên quan trọng nhất chính là đo lường phát thải khí nhà kính. Đây là công cụ giúp doanh nghiệp và tổ chức hiểu rõ “dấu chân carbon” của mình. Đồng thời là cơ sở để xây dựng lộ trình giảm phát thải, tham gia thị trường carbon và đáp ứng các quy định pháp lý.

Vậy, đo lường phát thải khí nhà kính là gì? Quy trình thực hiện như thế nào và doanh nghiệp cần lưu ý gì theo quy định hiện hành? Hãy cùng LASI tìm hiểu chi tiết trong bài viết này.

Đo lường phát thải khí nhà kính là gì

Đo lường phát thải khí nhà kính (kế toán carbon) là quy trình xác định và báo cáo lượng khí nhà kính (GHG) phát sinh từ hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp hoặc quốc gia.

Theo tiêu chuẩn GRI 305, phát thải được chia thành 3 phạm vi:

– Phạm vi 1: Phát thải trực tiếp từ nguồn do doanh nghiệp kiểm soát (nhà máy, phương tiện…).

– Phạm vi 2: Phát thải gián tiếp từ năng lượng mua ngoài (điện, nhiệt…).

– Phạm vi 3: Phát thải gián tiếp khác trong chuỗi giá trị (logistics, nhà cung cấp, xử lý chất thải…).

Đây là bước quan trọng để doanh nghiệp nắm rõ “dấu chân carbon” và xây dựng lộ trình Net Zero.

Đối tượng cần đo lường phát thải khí nhà kính theo quy định ở Việt Nam

Việc kiểm kê phát thải khí nhà kính có ý nghĩa quan trọng và được áp dụng cho nhiều cấp độ khác nhau:

Chính phủ

– Theo dõi quá trình biến đổi khí hậu và mức độ phát thải.

– Xác định nguồn phát thải để xây dựng chính sách và biện pháp giảm thiểu.

Doanh nghiệp

– Nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng và tài nguyên.

– Giảm chi phí vận hành, tăng lợi thế cạnh tranh.

– Tuân thủ quy định pháp luật, hạn chế rủi ro tài chính và pháp lý.

Cá nhân

– Nâng cao nhận thức về tác động của khí nhà kính đến môi trường sống.

– Tìm kiếm và áp dụng giải pháp giảm phát thải trong sinh hoạt hằng ngày.

Các lĩnh vực cần đo lường phát thải khí nhà kính

Theo quy định của pháp luật, các doanh nghiệp, tổ chức thuộc 6 lĩnh vực sau phải được kiểm kê khí trong nhà kính:

• Năng lượng: Ngành khai thác than và dầu khí tự nhiên; Công nghiệp sản xuất năng lượng, hạt nhân; Thương mại và ngành dịch vụ dân dụng.
• Giao thông vận tải: Tiêu thụ nguồn năng lượng (dầu khí,…).
• Xây dựng: Tiêu thụ và sản xuất vật liệu xây dựng
• Công nghiệp: Sản xuất hóa chất; Luyện kim, điện tử; Sản xuất và sử dụng các sản phẩm trong công nghiệp; Sử dụng các sản phẩm thay thế làm suy giảm tầng ozon.
• Nông nghiệp, lâm nghiệp: Chăn nuôi, trồng trọt; Thay đổi, cải tạo sử dụng đất; Lâm nghiệp; Nuôi trồng thủy sản; Các nguồn phát thải khác
• Chất thải: Xử lý chất thải hoặc nước thải; Bãi chôn lấp các chất thải rắn; Thiêu đốt chất thải; Xử lý chất thải sinh học.

>> Xem thêm: Tìm Hiểu Về Hệ Thống Đo Phát Thải Khí Nhà Kính Từ Đất

Quy định về đo lường phát thải khí nhà kính ở Việt Nam

Với tác động khí nhà kính ảnh hưởng đến sự biến đổi của môi trường, khí hậu. Đặc biệt tầng khí quyển nghiêm trọng. Chính vì vậy, pháp luật Việt Nam đã đưa ra nhiều chính sách, quy định kiểm kê khí trong nhà kính nhằm hạn chế tác động của khí carbon đến môi trường, cụ thể như sau:

Quy định kiểm kê khí nhà kính của pháp luật

Theo quy định pháp luật, khí nhà kính là một hoạt động phát thải mang đến rủi ro đến môi trường cao. Do đó, việc tính toán phát thải khí nhà kính sẽ giúp quốc gia, doanh nghiệp kiểm soát lượng khí thải ra môi trường. Những quy định về kiểm kê khí nhà kính ở Việt Nam theo các điều luật sau:

Theo luật bảo vệ môi trường 2020 (Luật số 72/2020/QH14)

Luật bảo vệ môi trường 2020 chính thức có hiệu lực từ ngày 1/1/2020, các tổ chức, doanh nghiệp thuộc cơ sở kiểm kê phát thải khí nhà kính phải thực hiện theo mục 7, điều 91 như sau:

• Các tổ chức, doanh nghiệp phải xây dựng, duy trì hệ thống dữ liệu phát thải khí nhà kính.  Ngoài ra, doanh nghiệp cần thực hiện kiểm kê định kỳ 2 năm 1 lần với Bộ tài nguyên và Môi trường. Trước ngày 1/12 của kỳ báo cáo.
• Tìm kiếm giải pháp, thực hiện kế hoạch giảm nhẹ phát thải khí carbon hằng năm cũng như các chương trình bảo vệ môi trường, sản xuất sạch trong doanh nghiệp.
• Lập kế hoạch về mức giảm khí thải hằng năm để báo cáo với Bộ Tài nguyên và Môi trường cùng các cơ quan có thẩm quyền trước ngày 31/12 của kỳ báo cáo.

Theo thông tư số 96/2020/TT-BTC

Theo Mục 2, Điều 10 của Thông tư số 96/2020/TT-BTC có hiệu lực từ ngày 1/2/2021 đề cập đến quy định Báo cáo thường niên áp dụng cho các doanh nghiệp, cụ thể là:

Quy định về kiểm kê khí nhà kính theo mẫu quy định tại “Phụ lục IV” bởi Thông tư số 96/2020/TT-BTC, doanh nghiệp phải lập báo cáo thường niên theo mẫu quy định. Báo cáo sẽ được công bố trong thời hạn 20 ngày kể từ ngày kiểm toán tài chính theo năm (báo cáo không vượt quá 110 ngày) kể từ ngày thống kê tài chính năm.

Trong phần báo cáo thường niên tại “Phụ lục IV” có nhắc đến các vấn đề về khí thải nhà kính tác động lên môi trường. Cụ thể như sau:

Điều khoản 6.1 này chỉ áp dụng với các cơ sở, tổ chức, doanh nghiệp đang áp dụng quy mô nhà kính trong sản xuất, kinh doanh. Doanh nghiệp có thể lập “Báo cáo phát triển bền vững” để cập nhật rõ nguyên nhân và giải pháp về phát khí thải nhà kính.

Quy định kiểm kê khí nhà kính của doanh nghiệp

Việc thực hiện kiểm kê khí trong nhà kính của doanh nghiệp được tuân thủ theo quy định pháp luật. Đồng thời được áp dụng từ nhãn hàng và khách hàng với các tiêu chuẩn sau:

• Tiêu chuẩn TCVN ISO 14064-1:2018 về quy định kỹ thuật và hướng dẫn định lượng các phát thải, loại bỏ khí nhà kính.
• Chỉ số Higg Index (Higg FEM 3.0) để đánh giá tiêu chuẩn môi trường của các doanh nghiệp theo thang điểm 100.
• Tiêu chuẩn Tái chế Toàn cầu Global Recycled Standard (GRS 4.0) để theo dõi, xác minh hàm lượng vật liệu tái chế trong mỗi sản phẩm trước khi đưa ra thị trường.
• Tiêu chuẩn dệt may hữu cơ toàn cầu (GOTS 6.0) nhằm kiểm soát nguyên vật liệu trong quá trình sản xuất và hạn chế sử dụng hóa chất độc hại trong dệt may.

Quy định về kiểm kê khí nhà kính tự nguyện

Hiện nay, chưa có bất kỳ quy định kiểm kê khí trong nhà kính theo phương pháp tự nguyện. Tuy nhiên, doanh nghiệp có thể thực hiện kiểm kê một cách tự nguyện và công bố thông tin đại chúng về các báo cáo kiểm kê khí nhà kính. Điều này sẽ giúp doanh nghiệp nhận được nhiều lợi ích như:

• Kết quả sẽ được công nhận bởi cơ quan có thẩm quyền.
• Xây dựng hình ảnh thương hiệu phát triển bền vững.
• Nhận được sự tín dụng từ khách hàng, tổ chức, cơ quan, luật pháp và một số ưu đãi khác.

>> Xem thêm: Các Nguồn Phát Thải Khí Nhà Kính

Kết luận

Đo lường phát thải khí nhà kính không chỉ là yêu cầu tuân thủ theo quy định ở Việt Nam mà còn là giải pháp tất yếu để doanh nghiệp, cá nhân và chính phủ cùng chung tay ứng phó với biến đổi khí hậu. Trong bối cảnh Việt Nam cam kết đạt phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050, việc hiểu rõ và áp dụng đúng các hướng dẫn, quy định về đo lường khí nhà kính sẽ là chìa khóa để nắm bắt cơ hội và khẳng định trách nhiệm với cộng đồng.

CÔNG TY CỔ PHẦN VẬT TƯ KHOA HỌC KỸ THUẬT – LASI 

• Trụ sở: LASI Building, 345 Kim Mã, Giảng Võ, Hà Nội
• VP Hà Nội: 62 Nguyễn Khang, Yên Hòa, Hà Nội
• VP Cần Thơ: 01 Đường B16, KDC 91B, Tân An, Cần Thơ
• Hotline: 094 200 6566 – (84-24) 3771 2880
• Email: Info@lasi.com.vn