Biến đổi khí hậu đang trở thành thách thức lớn nhất của thế kỷ 21, mà nguyên nhân chính xuất phát từ sự gia tăng nồng độ khí nhà kính trong khí quyển. Những loại khí như CO₂, CH₄ hay N₂O được thải ra từ nhiều hoạt động của con người, từ sản xuất công nghiệp, nông nghiệp, giao thông vận tải cho đến sinh hoạt hàng ngày. Để có giải pháp cắt giảm và hướng tới mục tiêu phát triển bền vững, chúng ta cần tìm hiểu rõ các nguồn phát thải khí nhà kính, từ đó xây dựng chiến lược kiểm soát và chuyển đổi phù hợp.
Ngành điện bao gồm các hoạt động sản xuất, truyền tải và phân phối điện năng. Đây là một trong những lĩnh vực phát thải khí nhà kính lớn nhất hiện nay. Trong đó, carbon dioxide (CO₂) chiếm tỷ trọng chủ yếu, phát sinh từ quá trình đốt cháy nhiên liệu hóa thạch như than đá, dầu mỏ và khí tự nhiên để tạo ra điện. Bên cạnh đó, một lượng nhỏ methane (CH₄) và nitrous oxide (N₂O) cũng được sinh ra trong quá trình này. Ngoài ra, mặc dù chiếm chưa đến 1% tổng lượng phát thải, lưu huỳnh hexafluoride (SF₆) – một loại khí cách điện được sử dụng trong các thiết bị truyền tải và phân phối – vẫn là nguồn phát thải cần chú ý bởi khả năng gây hiệu ứng nhà kính mạnh gấp nhiều lần so với CO₂.
Ngành giao thông vận tải bao gồm các hoạt động di chuyển người và hàng hóa bằng nhiều phương tiện như ô tô, xe tải, tàu hỏa, tàu thủy, máy bay và các hình thức vận tải khác. Đây là một trong những lĩnh vực phát thải khí nhà kính lớn, chủ yếu dưới dạng carbon dioxide (CO₂), được tạo ra từ quá trình đốt cháy nhiên liệu hóa thạch (xăng, dầu diesel) trong động cơ đốt trong.
Các nguồn phát thải lớn nhất trong giao thông vận tải đến từ: xe du lịch; xe tải hạng trung và hạng nặng; xe tải hạng nhẹ (bao gồm SUV, xe bán tải, xe tải nhỏ). Ba nhóm phương tiện này chiếm hơn một nửa tổng lượng phát thải trong toàn bộ lĩnh vực giao thông vận tải. Phần còn lại đến từ các phương thức khác như hàng không thương mại, vận tải đường biển, tàu hỏa, đường ống và hoạt động sử dụng chất bôi trơn.
Ngoài CO₂, một lượng nhỏ methane (CH₄) và nitrous oxide (N₂O) cũng được sinh ra trong quá trình đốt cháy nhiên liệu. Bên cạnh đó, hydrofluorocarbon (HFC) – phát thải từ hệ thống điều hòa không khí trên các phương tiện và phương tiện vận tải lạnh – tuy chiếm tỷ trọng thấp nhưng cũng góp phần gia tăng hiệu ứng nhà kính do khả năng giữ nhiệt mạnh gấp nhiều lần CO₂.
>> Xem thêm: Hệ Thống Quan Trắc Khí Nhà Kính Eddy Covariance
Ngành công nghiệp là lĩnh vực sản xuất hàng hóa và nguyên liệu thô phục vụ đời sống hằng ngày, đồng thời cũng là một trong những nguồn phát thải khí nhà kính (KNK) lớn. Phát thải từ công nghiệp có thể được chia thành hai nhóm chính: khí thải trực tiếp và khí thải gián tiếp.
Khí thải trực tiếp là lượng khí thải được tạo ra ngay tại cơ sở sản xuất. Nguồn phát thải bao gồm:
– Quá trình đốt nhiên liệu (chủ yếu là nhiên liệu hóa thạch) để cung cấp năng lượng và nhiệt cho sản xuất.
– Các phản ứng hóa học công nghiệp, ví dụ trong sản xuất xi măng, sắt thép, hóa chất.
– Rò rỉ khí từ thiết bị và quy trình công nghiệp: phần lớn khí thải trực tiếp đến từ việc đốt nhiên liệu, trong khi khoảng một phần ba còn lại liên quan đến rò rỉ từ hệ thống dầu khí, sử dụng nhiên liệu trong sản xuất (như sản phẩm dầu mỏ dùng để sản xuất nhựa), cũng như các phản ứng hóa học đặc thù.
Khí thải gián tiếp là lượng khí thải phát sinh bên ngoài khuôn viên nhà máy, chủ yếu đến từ quá trình đốt nhiên liệu hóa thạch tại các nhà máy điện để sản xuất điện năng, sau đó được cung cấp cho các cơ sở công nghiệp nhằm vận hành máy móc, tòa nhà và dây chuyền sản xuất.
Khu vực dân cư và thương mại bao gồm các hộ gia đình và cơ sở kinh doanh dịch vụ (không tính đến hoạt động nông nghiệp hay công nghiệp). Đây cũng là một trong những nguồn phát thải khí nhà kính đáng kể, xuất phát từ cả khí thải trực tiếp và khí thải gián tiếp.
Khí thải trực tiếp từ các hoạt động hàng ngày trong sinh hoạt và kinh doanh tạo ra phát thải thông qua:
– Đốt nhiên liệu hóa thạch như khí tự nhiên, dầu mỏ để sưởi ấm và nấu nướng, thải ra CO₂, CH₄ và N₂O. Riêng khí tự nhiên chiếm tới 80% lượng phát thải CO₂ trực tiếp từ nhiên liệu hóa thạch trong lĩnh vực này (số liệu năm 2019).
– Quản lý chất thải rắn: rác hữu cơ tại bãi chôn lấp phân hủy và sinh ra CH₄.
– Xử lý nước thải: các nhà máy xử lý nước thải và hệ thống khí sinh học phát sinh CH₄ và N₂O do quá trình phân hủy kỵ khí.
– Rò rỉ khí flo (HFCs) từ thiết bị điều hòa không khí, tủ lạnh trong hộ gia đình và doanh nghiệp, thường xảy ra trong bảo dưỡng hoặc khi thiết bị bị hỏng.
Khí thải gián tiếp được tạo ra từ quá trình sản xuất điện tại các nhà máy điện sử dụng nhiên liệu hóa thạch, sau đó cung cấp cho khu vực thương mại và dân cư để phục vụ chiếu sáng, vận hành thiết bị điện tử, điều hòa, hệ thống sưởi, làm lạnh…
Ngành nông nghiệp là một trong những nguồn phát thải khí nhà kính quan trọng, góp phần đáng kể vào biến đổi khí hậu toàn cầu. Các hoạt động sản xuất cây trồng và chăn nuôi tạo ra nhiều loại khí thải, trong đó chủ yếu là nitơ oxit (N₂O), metan (CH₄) và một phần carbon dioxide (CO₂). Cụ thể, việc quản lý đất nông nghiệp như bón phân, trồng cây cố định đạm, thoát nước đất hữu cơ hay tưới tiêu thường dẫn đến phát thải N₂O, chiếm hơn một nửa tổng lượng khí thải của toàn ngành.
Trong chăn nuôi, đặc biệt là gia súc nhai lại, quá trình lên men đường ruột tạo ra một lượng lớn khí CH₄, chiếm hơn 25% tổng phát thải. Ngoài ra, quá trình quản lý và xử lý phân chuồng cũng thải ra đáng kể CH₄ và N₂O, chiếm khoảng 12% phát thải nông nghiệp. Bên cạnh đó, các nguồn nhỏ hơn bao gồm CO₂ từ việc bón vôi và urê, CH₄ từ trồng lúa nước, cũng như CH₄ và N₂O từ việc đốt tàn dư cây trồng. Nhìn chung, phát thải trong nông nghiệp có tính đa dạng, phức tạp và gắn liền với cả sản xuất cây trồng lẫn chăn nuôi, đòi hỏi những giải pháp tổng hợp để quản lý và giảm thiểu hiệu quả.
>> Xem thêm: Các Biện Pháp Giảm Phát Thải Khí Nhà Kính Phổ Biến Hiện Nay
Hiểu rõ đặc điểm các nguồn phát thải khí nhà kính không chỉ giúp đưa ra các giải pháp quản lý, giám sát phù hợp mà còn là cơ sở quan trọng để xây dựng lộ trình giảm phát thải hiệu quả. Chỉ khi có sự phối hợp đồng bộ giữa các lĩnh vực và áp dụng công nghệ, chính sách xanh, chúng ta mới có thể từng bước giảm thiểu tác động tiêu cực, hướng đến mục tiêu phát triển bền vững và bảo vệ hành tinh trước thách thức biến đổi khí hậu
CÔNG TY CỔ PHẦN VẬT TƯ KHOA HỌC KỸ THUẬT – LASI
Bài viết liên quan
Ngành nông nghiệp đang từng bước chuyển mình nhờ sự phát triển của khoa học và công nghệ. Những phương thức sản xuất truyền thống dần được kết hợp với các giải pháp hiện đại nhằm nâng cao năng suất, tiết kiệm tài nguyên và tối ưu quy trình canh tác. Trong xu hướng đó, […]
Nhu cầu sử dụng điện ngày càng tăng và xu hướng chuyển dịch năng lượng xanh trở thành ưu tiên toàn cầu, nguồn năng lượng tái tạo ở Việt Nam đang đóng vai trò quan trọng trong chiến lược phát triển kinh tế bền vững. Với lợi thế về khí hậu nhiệt đới, đường bờ […]
Canh tác lúa là một trong những nguồn phát thải khí nhà kính đáng chú ý trong lĩnh vực nông nghiệp, đặc biệt do khí mê-tan (CH₄) phát sinh từ ruộng lúa ngập nước kéo dài. Vì vậy, việc giảm phát thải khí nhà kính trong canh tác lúa đang trở thành định hướng quan […]
Khai thác IUU là hoạt động khai thác thủy sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định, có thể gây suy giảm nguồn lợi hải sản, ảnh hưởng đến hệ sinh thái biển và làm gia tăng rủi ro đối với hoạt động xuất khẩu thủy sản. Tại Việt Nam, công […]
Đại dương hấp thụ một phần đáng kể lượng CO₂ phát thải vào khí quyển, qua đó góp phần điều hòa khí hậu toàn cầu. Tuy nhiên, quá trình này cũng làm biến đổi hóa học hệ cacbonat của nước biển, dẫn đến hiện tượng axit hoá đại dương. Sự suy giảm pH và độ […]
Trong lĩnh vực nuôi trồng thủy sản, đặc biệt là sản xuất và vận chuyển tôm giống, quy trình đóng gói đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ chất lượng con giống. Máy đóng tôm giống là giải pháp công nghệ giúp tự động hóa công đoạn đóng gói, tối ưu năng suất […]
Giám sát chuỗi lạnh là quá trình theo dõi, ghi nhận và quản lý các điều kiện môi trường, đặc biệt là nhiệt độ, trong suốt quá trình bảo quản, vận chuyển và phân phối các sản phẩm nhạy cảm với nhiệt độ. Trong lĩnh vực y tế và dược phẩm, giải pháp này đóng […]
Thiết bị ROV (Remotely Operated Underwater Vehicle) là robot điều khiển từ xa được thiết kế để hoạt động dưới nước, phục vụ các nhiệm vụ khảo sát, quan sát, kiểm tra và hỗ trợ thao tác tại những khu vực khó tiếp cận. ROV thường kết nối với người vận hành thông qua dây […]
Robot không người lái dưới nước (AUV – Autonomous Underwater Vehicle) là phương tiện tự hành được thiết kế để thực hiện các nhiệm vụ khảo sát, thu thập dữ liệu và nghiên cứu môi trường dưới nước mà không cần điều khiển liên tục từ con người. Nhờ khả năng tích hợp camera, sonar […]
Dưới mặt nước là một môi trường phức tạp, nơi tầm nhìn hạn chế, điều kiện thủy văn biến động và khả năng tiếp cận của con người gặp nhiều khó khăn. Đối với các công trình, phương tiện và hệ thống hạ tầng dưới nước, việc kiểm tra trực tiếp thường tốn thời gian, […]
Trong quá trình phát triển và vận hành dự án điện gió, dự báo sản lượng điện gió là một trong những yếu tố quan trọng giúp chủ đầu tư đánh giá hiệu quả khai thác tài nguyên, tối ưu vận hành và giảm thiểu rủi ro tài chính. Để xây dựng các mô hình […]
Ngành nông nghiệp đang chuyển dịch mạnh mẽ sang mô hình sản xuất xanh, tiết kiệm tài nguyên và giảm phát thải, cảm biến AWD đang trở thành một công cụ quan trọng trong việc triển khai kỹ thuật tưới ngập khô xen kẽ. Công nghệ này giúp người sản xuất theo dõi chính xác […]
