Biến đổi khí hậu ngày càng nghiêm trọng và áp lực giảm phát thải khí nhà kính gia tăng trên toàn cầu, chuyển dịch năng lượng đã trở thành xu hướng tất yếu mà mọi quốc gia đều phải theo đuổi. Không chỉ đơn thuần là sự thay đổi nguồn năng lượng, đây còn là một quá trình chuyển đổi toàn diện từ công nghệ, chính sách đến hành vi tiêu dùng, nhằm hướng tới một nền kinh tế xanh và phát triển bền vững.

Đối với Việt Nam, chuyển dịch năng lượng không chỉ là trách nhiệm quốc tế mà còn là cơ hội để tái cấu trúc nền kinh tế, đảm bảo an ninh năng lượng và nâng cao năng lực cạnh tranh trong tương lai.

Chuyển dịch năng lượng là gì?

Chuyển dịch năng lượng là quá trình thay thế các nguồn năng lượng truyền thống như than đá, dầu mỏ và khí tự nhiên bằng các nguồn năng lượng tái tạo và thân thiện với môi trường hơn. Các nguồn năng lượng này bao gồm điện mặt trời, điện gió, thủy điện, sinh khối, địa nhiệt và nhiều giải pháp năng lượng sạch khác.

Không chỉ dừng lại ở việc thay đổi nguồn cung cấp, chuyển dịch năng lượng còn bao gồm việc chuyển đổi từ sử dụng nhiên liệu hóa thạch sang sử dụng điện trong các lĩnh vực như giao thông, sản xuất và sinh hoạt. Đồng thời, quá trình này cũng gắn liền với việc cải tiến công nghệ, nâng cấp cơ sở hạ tầng và thay đổi thói quen sử dụng năng lượng của xã hội.

Xu hướng này xuất phát từ các cam kết toàn cầu về khí hậu tại các hội nghị quốc tế. Tại COP21, các quốc gia đã thống nhất mục tiêu giữ mức tăng nhiệt độ toàn cầu dưới 2°C và hướng tới 1,5°C. Đến COP26, gần 200 quốc gia tiếp tục cam kết cắt giảm mạnh lượng phát thải CO₂, với mục tiêu giảm 45% vào năm 2030 và đạt phát thải ròng bằng 0 vào giữa thế kỷ.

 4 yếu tố cốt lõi của quá trình chuyển dịch năng lượng

Công nghệ – nền tảng của chuyển đổi

Công nghệ đóng vai trò trung tâm trong toàn bộ quá trình chuyển dịch năng lượng. Từ việc thay thế động cơ chạy xăng bằng xe điện, đến việc chuyển đổi từ nhiệt điện than sang điện mặt trời hoặc điện gió, tất cả đều phụ thuộc vào sự phát triển và phổ biến của công nghệ.

Công nghệ càng tiên tiến, chi phí càng giảm thì khả năng ứng dụng càng rộng rãi. Do đó, đầu tư vào nghiên cứu và phát triển công nghệ năng lượng sạch là yếu tố then chốt.

Nền kinh tế cạnh tranh

Chuyển dịch năng lượng sẽ khó thực hiện nếu thiếu đi một nền kinh tế cạnh tranh. Khi các nguồn năng lượng tái tạo có giá thành hợp lý và cạnh tranh với nhiên liệu hóa thạch, quá trình chuyển đổi sẽ diễn ra nhanh hơn. Sự cạnh tranh cũng thúc đẩy đổi mới sáng tạo, giúp các doanh nghiệp tìm ra những giải pháp năng lượng hiệu quả và tiết kiệm hơn.

Mở cửa thị trường

Việc mở cửa thị trường là điều kiện cần để các công nghệ và mô hình năng lượng mới phát triển. Khi thị trường năng lượng được tự do hóa, các nhà đầu tư trong và ngoài nước có thể tham gia, mang theo nguồn vốn, công nghệ và kinh nghiệm. Điều này giúp tăng tốc quá trình chuyển dịch và đảm bảo sự phát triển bền vững của ngành năng lượng.

Chính sách hỗ trợ

Chính phủ đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy chuyển dịch năng lượng thông qua các chính sách hỗ trợ như ưu đãi đầu tư, cơ chế giá điện, tín dụng xanh và quy định pháp lý. Nếu thiếu các chính sách phù hợp, quá trình chuyển đổi sẽ gặp nhiều rào cản và khó đạt được mục tiêu đề ra.

>> Xem thêm: Xu Thế Chuyển Đổi Năng Lượng Tái Tạo Tại Việt Nam

Chuyển dịch năng lượng –  Con đường tất yếu tại Việt Nam

Việt Nam là một trong những quốc gia chịu ảnh hưởng nặng nề từ biến đổi khí hậu, do đó việc chuyển dịch năng lượng là nhiệm vụ cấp bách và lâu dài. Tại COP26, Việt Nam đã cam kết đạt mức phát thải ròng bằng 0 (Net Zero) vào năm 2050. Đây là một cam kết mạnh mẽ, thể hiện quyết tâm của quốc gia trong việc tham gia vào nỗ lực toàn cầu chống biến đổi khí hậu.

Ngành năng lượng hiện là nguồn phát thải lớn nhất tại Việt Nam, chiếm khoảng 66,3% tổng lượng khí thải vào năm 2020, tương đương 347,5 triệu tấn CO₂. Điều này cho thấy chuyển đổi năng lượng là ưu tiên hàng đầu trong chiến lược giảm phát thải quốc gia.

Chính sách thúc đẩy chuyển dịch năng lượng

Để hiện thực hóa mục tiêu Net Zero, Việt Nam đã triển khai nhiều chính sách quan trọng nhằm thúc đẩy quá trình chuyển dịch năng lượng. Chiến lược tăng trưởng xanh giai đoạn 2021-2030, tầm nhìn 2050 đã xác định rõ hướng đi, bao gồm:

• Nâng cao hiệu suất sử dụng năng lượng
• Giảm tiêu hao năng lượng trong sản xuất và vận tải
• Phát triển đồng bộ các nguồn năng lượng
• Đẩy mạnh khai thác năng lượng tái tạo

Đặc biệt, Quy hoạch điện VIII được phê duyệt năm 2023 đã đặt nền tảng cho việc phát triển hệ thống điện hiện đại, thông minh và bền vững. Quy hoạch này hướng tới việc xây dựng lưới điện thông minh, tăng tỷ trọng năng lượng tái tạo và giảm dần sự phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch.

Mục tiêu phát triển năng lượng tái tạo

Theo quy hoạch tổng thể năng lượng quốc gia, Việt Nam đặt ra các mục tiêu cụ thể:

• Tỷ lệ năng lượng tái tạo đạt 30,9% – 39,2% vào năm 2030
• Có thể tăng lên 47% nếu có hỗ trợ quốc tế
• Đạt 67,5% – 71,5% vào năm 2050

Những con số này cho thấy định hướng rõ ràng của Việt Nam trong việc xây dựng một hệ thống năng lượng xanh và bền vững.

>> Xem thêm: Thương Mại Xanh – Đòn Bẩy Cho Sự Phát Triển Bền Vững Của Doanh Nghiệp

Kết luận

Chuyển dịch năng lượng không chỉ là giải pháp giảm phát thải mà còn là chìa khóa để Việt Nam hướng tới một tương lai xanh, bền vững và thịnh vượng. Với những cam kết mạnh mẽ cùng định hướng chính sách rõ ràng, Việt Nam đang từng bước chuyển mình trong cuộc đua năng lượng toàn cầu.

Tuy nhiên, để đạt được mục tiêu Net Zero vào năm 2050, cần có sự chung tay của cả Nhà nước, doanh nghiệp và người dân. Nếu tận dụng tốt cơ hội và vượt qua thách thức, chuyển dịch năng lượng sẽ trở thành động lực quan trọng giúp Việt Nam phát triển bền vững trong kỷ nguyên mới.

CÔNG TY CỔ PHẦN VẬT TƯ KHOA HỌC KỸ THUẬT – LASI

• Trụ sở: LASI Building, 345 Kim Mã, Giảng Võ, Hà Nội
• VP Hà Nội: Lô 1-M1, Khu đô thị mới Yên Hòa, Yên Hòa, Hà Nội
• VP Cần Thơ: 01 Đường B16, KDC 91B, Tân An, Cần Thơ
• Hotline: 0903459358 – (84-24) 3771 2880
• Email: Info@lasi.com.vn