Các quốc gia hiện nay đang đẩy mạnh mục tiêu trung hòa carbon và phát triển kinh tế xanh, các quy định liên quan đến phát thải khí nhà kính ngày càng trở nên chặt chẽ. Đối với các doanh nghiệp xuất khẩu vào thị trường châu Âu, CBAM đang là một trong những chính sách quan trọng cần đặc biệt quan tâm. Vậy CBAM là gì, cơ chế này được triển khai như thế nào và sẽ tác động ra sao đến doanh nghiệp Việt Nam? Hãy cùng LASI tìm hiểu chi tiết trong bài viết dưới đây.
CBAM (Carbon Border Adjustment Mechanism) hay Cơ chế Điều chỉnh Biên giới Carbon là chính sách của Liên minh châu Âu (EU) nhằm áp dụng mức giá carbon đối với hàng hóa nhập khẩu vào thị trường EU dựa trên lượng khí nhà kính phát sinh trong quá trình sản xuất.
Mục tiêu của CBAM là tạo ra sự cạnh tranh công bằng giữa hàng hóa sản xuất trong EU và hàng hóa nhập khẩu. Đồng thời, cơ chế này cũng góp phần ngăn chặn hiện tượng “rò rỉ carbon” khi các doanh nghiệp chuyển hoạt động sản xuất sang những quốc gia có quy định về phát thải ít nghiêm ngặt hơn để giảm chi phí carbon. Thông qua CBAM, EU kỳ vọng khuyến khích các quốc gia và doanh nghiệp trên toàn thế giới đầu tư vào công nghệ sạch, giảm phát thải khí nhà kính và thúc đẩy quá trình chuyển đổi sang nền kinh tế phát thải thấp.
EU triển khai CBAM theo từng giai đoạn nhằm tạo điều kiện để doanh nghiệp thích ứng trước khi áp dụng đầy đủ nghĩa vụ tài chính.
Từ ngày 01/10/2023, CBAM chính thức bước vào giai đoạn chuyển tiếp. Trong thời gian này, các nhà nhập khẩu vào EU phải thực hiện báo cáo lượng phát thải carbon của hàng hóa nhưng chưa phải nộp chi phí carbon.
Ngày 31/01/2024, các doanh nghiệp lần đầu tiên nộp báo cáo phát thải cho quý IV năm 2023. Đây được xem là giai đoạn thử nghiệm để doanh nghiệp làm quen với việc thu thập dữ liệu, tính toán lượng phát thải và hoàn thiện quy trình báo cáo theo yêu cầu của EU.
Từ ngày 01/01/2026, CBAM chính thức bước vào giai đoạn vận hành. Lúc này, doanh nghiệp nhập khẩu hàng hóa vào EU phải mua chứng chỉ CBAM tương ứng với lượng phát thải carbon của sản phẩm. Giá chứng chỉ được xác định dựa trên thị trường mua bán phát thải của EU (EU ETS).
Trong giai đoạn này, EU đồng thời cắt giảm dần lượng hạn ngạch phát thải miễn phí:
Lộ trình này cho phép doanh nghiệp có thời gian đầu tư công nghệ và xây dựng hệ thống quản lý phát thải trước khi phải chịu toàn bộ chi phí carbon.
>> Xem thêm: Giải Pháp Hiệu Quả Để Giảm Thiểu Dấu Chân Carbon Cho Doanh Nghiệp
Việt Nam hiện là một trong những quốc gia có kim ngạch xuất khẩu lớn vào thị trường EU. Mặc dù hiện nay không phải tất cả các mặt hàng xuất khẩu đều thuộc phạm vi điều chỉnh của CBAM, nhưng danh mục này hoàn toàn có thể được mở rộng trong tương lai. Do đó, doanh nghiệp Việt Nam cần chủ động chuẩn bị để giảm thiểu rủi ro.
Nếu chưa kiểm soát tốt lượng phát thải trong quá trình sản xuất, doanh nghiệp sẽ phải chịu thêm chi phí mua chứng chỉ CBAM. Đặc biệt, các ngành có cường độ phát thải cao như thép, xi măng, nhôm, phân bón và một số lĩnh vực công nghiệp khác sẽ chịu tác động lớn nhất. Điều này có thể làm tăng giá thành sản phẩm và ảnh hưởng đến lợi thế cạnh tranh tại thị trường EU.
Một trong những yêu cầu quan trọng của CBAM là doanh nghiệp phải xây dựng hệ thống theo dõi và báo cáo lượng phát thải khí nhà kính trong toàn bộ quá trình sản xuất. Nếu dữ liệu không đầy đủ, không chính xác hoặc thiếu minh bạch, doanh nghiệp có thể gặp khó khăn trong quá trình xuất khẩu, thậm chí đối mặt với các rủi ro về pháp lý hoặc bị từ chối nhập khẩu.
Trong bối cảnh các doanh nghiệp trên thế giới đang đẩy mạnh chuyển đổi xanh, những đơn vị chậm thích ứng với CBAM sẽ dễ bị thay thế bởi các nhà cung cấp có lượng phát thải thấp hơn. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến doanh thu mà còn tác động trực tiếp đến vị thế của doanh nghiệp trên thị trường quốc tế.
>> Xem thêm: Tiêu Chuẩn ESG Trong Nông Nghiệp Bền Vững
CBAM không đơn thuần là một chính sách thương mại của EU mà còn phản ánh xu hướng chuyển đổi sang nền kinh tế carbon thấp trên phạm vi toàn cầu. Đối với doanh nghiệp Việt Nam, việc chủ động kiểm kê khí nhà kính, minh bạch dữ liệu phát thải và đầu tư vào công nghệ xanh sẽ là yếu tố quyết định để duy trì năng lực cạnh tranh trong giai đoạn mới.
Trong bối cảnh các yêu cầu về phát triển bền vững ngày càng khắt khe, thích ứng sớm với CBAM không chỉ giúp doanh nghiệp đáp ứng quy định của thị trường EU mà còn tạo nền tảng cho tăng trưởng dài hạn, nâng cao giá trị thương hiệu và mở rộng cơ hội xuất khẩu trong tương lai.
CÔNG TY CỔ PHẦN VẬT TƯ KHOA HỌC KỸ THUẬT – LASI
Bài viết liên quan
Trong quá trình phát triển một dự án điện gió, quan trắc gió Metmast là bước quan trọng để thu thập dữ liệu phục vụ đánh giá tài nguyên gió và tính toán tiềm năng phát điện. Những thông số như tốc độ gió, hướng gió, độ nhiễu loạn, độ cắt gió, nhiệt độ, áp […]
Sự phát triển nhanh chóng của các dự án điện gió ngoài khơi đang đặt ra yêu cầu ngày càng cao về đo lường và đánh giá tài nguyên gió. Khác với khu vực trên đất liền, môi trường ngoài khơi có điều kiện phức tạp với gió mạnh, sóng lớn, dòng chảy và thời […]
Trong quá trình phát triển dự án điện gió, khảo sát gió bằng Lidar đang trở thành một phương pháp quan trắc ngày càng được quan tâm nhờ khả năng thu thập dữ liệu gió ở nhiều độ cao mà không cần xây dựng các trụ đo gió cao truyền thống. Dữ liệu từ hệ […]
Trong quá trình vận hành hệ thống điện mặt trời, bám bụi trên bề mặt tấm pin là một trong những yếu tố có thể làm suy giảm hiệu suất phát điện. Bụi đất, cát, phấn hoa và các hạt vật chất trong không khí có thể tích tụ theo thời gian, làm giảm lượng […]
Sạt lở đất là một trong những dạng thiên tai có diễn biến phức tạp, thường xảy ra đột ngột và có thể gây thiệt hại lớn về người, tài sản cũng như hạ tầng giao thông. Đặc biệt tại các khu vực miền núi, ven sông, vùng có địa hình dốc hoặc thường xuyên […]
Trong ngành sản xuất và kinh doanh thủy sản giống, chất lượng con giống không chỉ phụ thuộc vào quá trình ương nuôi mà còn chịu ảnh hưởng trực tiếp bởi khâu đóng gói và vận chuyển. Đặc biệt với tôm giống, việc kiểm soát lượng nước, oxy, mật độ tôm và độ kín của […]
Ngành nuôi trồng thủy sản đang bước vào giai đoạn chuyển đổi mạnh mẽ từ mô hình nuôi ven bờ sang nuôi biển xa bờ. Xu hướng này không chỉ giúp giảm áp lực lên các vùng nuôi truyền thống mà còn mở ra cơ hội khai thác hiệu quả nguồn tài nguyên biển rộng […]
Trong quá trình phát triển các dự án điện mặt trời, việc đánh giá chính xác tài nguyên năng lượng mặt trời là cơ sở quan trọng để xác định tiềm năng khai thác, lựa chọn công nghệ và dự báo hiệu suất vận hành. Không chỉ cần biết một khu vực có nhiều nắng, […]
Dịch bệnh và biến động chất lượng nước ngày càng trở thành thách thức lớn đối với ngành nuôi tôm, việc tìm kiếm những mô hình nuôi bền vững, kiểm soát tốt môi trường và giảm rủi ro cho tôm ngày càng được quan tâm. Mô hình Aquamimicry nuôi tôm hiệu quả là một hướng […]
Carbon xanh ven biển là lượng carbon được hấp thụ, lưu trữ và tích tụ trong các hệ sinh thái ven biển như rừng ngập mặn, đầm lầy nước mặn và thảm cỏ biển. Đây là những hệ sinh thái có khả năng hấp thụ CO₂ từ khí quyển, đồng thời lưu giữ carbon trong […]
Hiện nay, biến đổi khí hậu, suy giảm tài nguyên thiên nhiên và yêu cầu ngày càng cao từ thị trường quốc tế, ESG trong nông nghiệp đang trở thành xu hướng tất yếu đối với các doanh nghiệp và hợp tác xã. Không còn đơn thuần là một bộ tiêu chí đánh giá phát […]
Biến đổi khí hậu ngày càng nghiêm trọng, việc cắt giảm phát thải khí nhà kính và tăng cường khả năng hấp thụ carbon đang trở thành mục tiêu ưu tiên của nhiều quốc gia. Bên cạnh rừng trên cạn, các hệ sinh thái ven biển như rừng ngập mặn, thảm cỏ biển và đầm […]
