Các quốc gia hiện nay đang đẩy mạnh mục tiêu trung hòa carbon và phát triển kinh tế xanh, các quy định liên quan đến phát thải khí nhà kính ngày càng trở nên chặt chẽ. Đối với các doanh nghiệp xuất khẩu vào thị trường châu Âu, CBAM đang là một trong những chính sách quan trọng cần đặc biệt quan tâm. Vậy CBAM là gì, cơ chế này được triển khai như thế nào và sẽ tác động ra sao đến doanh nghiệp Việt Nam? Hãy cùng LASI tìm hiểu chi tiết trong bài viết dưới đây.
CBAM (Carbon Border Adjustment Mechanism) hay Cơ chế Điều chỉnh Biên giới Carbon là chính sách của Liên minh châu Âu (EU) nhằm áp dụng mức giá carbon đối với hàng hóa nhập khẩu vào thị trường EU dựa trên lượng khí nhà kính phát sinh trong quá trình sản xuất.
Mục tiêu của CBAM là tạo ra sự cạnh tranh công bằng giữa hàng hóa sản xuất trong EU và hàng hóa nhập khẩu. Đồng thời, cơ chế này cũng góp phần ngăn chặn hiện tượng “rò rỉ carbon” khi các doanh nghiệp chuyển hoạt động sản xuất sang những quốc gia có quy định về phát thải ít nghiêm ngặt hơn để giảm chi phí carbon. Thông qua CBAM, EU kỳ vọng khuyến khích các quốc gia và doanh nghiệp trên toàn thế giới đầu tư vào công nghệ sạch, giảm phát thải khí nhà kính và thúc đẩy quá trình chuyển đổi sang nền kinh tế phát thải thấp.
EU triển khai CBAM theo từng giai đoạn nhằm tạo điều kiện để doanh nghiệp thích ứng trước khi áp dụng đầy đủ nghĩa vụ tài chính.
Từ ngày 01/10/2023, CBAM chính thức bước vào giai đoạn chuyển tiếp. Trong thời gian này, các nhà nhập khẩu vào EU phải thực hiện báo cáo lượng phát thải carbon của hàng hóa nhưng chưa phải nộp chi phí carbon.
Ngày 31/01/2024, các doanh nghiệp lần đầu tiên nộp báo cáo phát thải cho quý IV năm 2023. Đây được xem là giai đoạn thử nghiệm để doanh nghiệp làm quen với việc thu thập dữ liệu, tính toán lượng phát thải và hoàn thiện quy trình báo cáo theo yêu cầu của EU.
Từ ngày 01/01/2026, CBAM chính thức bước vào giai đoạn vận hành. Lúc này, doanh nghiệp nhập khẩu hàng hóa vào EU phải mua chứng chỉ CBAM tương ứng với lượng phát thải carbon của sản phẩm. Giá chứng chỉ được xác định dựa trên thị trường mua bán phát thải của EU (EU ETS).
Trong giai đoạn này, EU đồng thời cắt giảm dần lượng hạn ngạch phát thải miễn phí:
Lộ trình này cho phép doanh nghiệp có thời gian đầu tư công nghệ và xây dựng hệ thống quản lý phát thải trước khi phải chịu toàn bộ chi phí carbon.
>> Xem thêm: Giải Pháp Hiệu Quả Để Giảm Thiểu Dấu Chân Carbon Cho Doanh Nghiệp
Việt Nam hiện là một trong những quốc gia có kim ngạch xuất khẩu lớn vào thị trường EU. Mặc dù hiện nay không phải tất cả các mặt hàng xuất khẩu đều thuộc phạm vi điều chỉnh của CBAM, nhưng danh mục này hoàn toàn có thể được mở rộng trong tương lai. Do đó, doanh nghiệp Việt Nam cần chủ động chuẩn bị để giảm thiểu rủi ro.
Nếu chưa kiểm soát tốt lượng phát thải trong quá trình sản xuất, doanh nghiệp sẽ phải chịu thêm chi phí mua chứng chỉ CBAM. Đặc biệt, các ngành có cường độ phát thải cao như thép, xi măng, nhôm, phân bón và một số lĩnh vực công nghiệp khác sẽ chịu tác động lớn nhất. Điều này có thể làm tăng giá thành sản phẩm và ảnh hưởng đến lợi thế cạnh tranh tại thị trường EU.
Một trong những yêu cầu quan trọng của CBAM là doanh nghiệp phải xây dựng hệ thống theo dõi và báo cáo lượng phát thải khí nhà kính trong toàn bộ quá trình sản xuất. Nếu dữ liệu không đầy đủ, không chính xác hoặc thiếu minh bạch, doanh nghiệp có thể gặp khó khăn trong quá trình xuất khẩu, thậm chí đối mặt với các rủi ro về pháp lý hoặc bị từ chối nhập khẩu.
Trong bối cảnh các doanh nghiệp trên thế giới đang đẩy mạnh chuyển đổi xanh, những đơn vị chậm thích ứng với CBAM sẽ dễ bị thay thế bởi các nhà cung cấp có lượng phát thải thấp hơn. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến doanh thu mà còn tác động trực tiếp đến vị thế của doanh nghiệp trên thị trường quốc tế.
>> Xem thêm: Tiêu Chuẩn ESG Trong Nông Nghiệp Bền Vững
CBAM không đơn thuần là một chính sách thương mại của EU mà còn phản ánh xu hướng chuyển đổi sang nền kinh tế carbon thấp trên phạm vi toàn cầu. Đối với doanh nghiệp Việt Nam, việc chủ động kiểm kê khí nhà kính, minh bạch dữ liệu phát thải và đầu tư vào công nghệ xanh sẽ là yếu tố quyết định để duy trì năng lực cạnh tranh trong giai đoạn mới.
Trong bối cảnh các yêu cầu về phát triển bền vững ngày càng khắt khe, thích ứng sớm với CBAM không chỉ giúp doanh nghiệp đáp ứng quy định của thị trường EU mà còn tạo nền tảng cho tăng trưởng dài hạn, nâng cao giá trị thương hiệu và mở rộng cơ hội xuất khẩu trong tương lai.
CÔNG TY CỔ PHẦN VẬT TƯ KHOA HỌC KỸ THUẬT – LASI
Bài viết liên quan
Chi phí sản xuất nông nghiệp ngày càng tăng, nguồn nước tưới ngày càng khan hiếm và yêu cầu về chất lượng nông sản ngày càng cao, nhiều nhà vườn đang chuyển sang các giải pháp tưới hiện đại nhằm tối ưu hiệu quả canh tác. Trong số đó, tưới nhỏ giọt cây ăn trái […]
Trong những năm gần đây, xu hướng phát triển bền vững và giảm phát thải khí nhà kính đã trở thành yêu cầu bắt buộc trong thương mại quốc tế. Đặc biệt, Liên minh châu Âu (EU) đã triển khai cơ chế CBAM (Carbon Border Adjustment Mechanism) nhằm kiểm soát lượng phát thải carbon của […]
Ngành năng lượng tái tạo phát triển mạnh mẽ, việc đánh giá chính xác tiềm năng gió là bước đầu tiên quyết định sự thành công của một dự án điện gió. Trước đây, các chủ đầu tư thường phải xây dựng cột đo gió cao từ 80 – 150 m để thu thập dữ […]
Nước là yếu tố quyết định năng suất và chất lượng cây trồng. Tuy nhiên, biến đổi khí hậu, hạn hán kéo dài và nguồn nước tưới ngày càng khan hiếm đang đặt ra nhiều thách thức cho ngành nông nghiệp. Vì vậy, tiết kiệm nước không chỉ giúp giảm chi phí sản xuất mà […]
Nông nghiệp đang bước vào giai đoạn chuyển đổi mạnh mẽ dưới tác động của công nghệ số, biến đổi khí hậu và yêu cầu ngày càng cao về chất lượng nông sản. Các phương pháp canh tác truyền thống dựa nhiều vào kinh nghiệm đang dần bộc lộ những hạn chế về năng suất, […]
Chuyển dịch năng lượng toàn cầu và mục tiêu phát triển năng lượng tái tạo ngày càng được đẩy mạnh, điện gió đang trở thành một trong những nguồn năng lượng chiến lược tại nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam. Tuy nhiên, sự thành công của một dự án điện gió không chỉ […]
Trước khi một dự án điện gió được đầu tư xây dựng, việc đánh giá chính xác tiềm năng gió tại khu vực dự kiến triển khai là yêu cầu bắt buộc. Đây là cơ sở quan trọng để tính toán sản lượng điện, lựa chọn công nghệ phù hợp và đánh giá hiệu quả […]
Ngành nông nghiệp đang phải đối mặt với nhiều thách thức như biến đổi khí hậu, suy giảm tài nguyên, dịch bệnh và nhu cầu lương thực ngày càng gia tăng, việc ứng dụng các công nghệ tiên tiến đã trở thành xu hướng tất yếu. Trong đó, công nghệ sinh học được xem là […]
Dân số thế giới không ngừng gia tăng, nhu cầu về lương thực, thực phẩm ngày càng lớn trong khi tài nguyên đất, nước và môi trường đang chịu nhiều áp lực, ngành nông nghiệp cần những giải pháp đột phá để phát triển hiệu quả và bền vững hơn. Một trong những xu hướng […]
Phát triển bền vững và mục tiêu phát thải ròng bằng 0 (Net Zero), việc giảm thiểu dấu chân carbon đang trở thành ưu tiên hàng đầu của nhiều doanh nghiệp trên toàn thế giới. Không chỉ giúp giảm tác động đến môi trường, việc kiểm soát lượng khí nhà kính phát sinh trong quá […]
Biến đổi khí hậu đang trở thành thách thức toàn cầu, tín chỉ carbon được xem là một công cụ quan trọng giúp giảm phát thải khí nhà kính và thúc đẩy phát triển kinh tế xanh. Đặc biệt, rừng đóng vai trò như một “bể chứa carbon” tự nhiên khổng lồ, có khả năng […]
Dân số ngày càng gia tăng, nhu cầu lương thực thực phẩm không ngừng tăng cao và biến đổi khí hậu diễn biến phức tạp, ngành nông nghiệp đang đứng trước yêu cầu phải đổi mới để phát triển lâu dài. Thay vì chỉ tập trung vào sản lượng, nhiều quốc gia hiện nay hướng […]
