Hiện nay, nuôi trồng thủy sản bền vững không còn là lựa chọn mà đã trở thành định hướng bắt buộc đối với ngành thủy sản Việt Nam. Đây là con đường giúp duy trì tăng trưởng dài hạn, đảm bảo an ninh thực phẩm, bảo vệ môi trường và nâng cao sức cạnh tranh của sản phẩm thủy sản trên toàn cầu.
Việt Nam hiện là một trong những quốc gia xuất khẩu thủy sản hàng đầu thế giới, với các sản phẩm chủ lực như tôm, cá tra, cá ngừ. Tuy nhiên, để giữ vững vị thế này, ngành thủy sản cần chuyển đổi mạnh mẽ từ mô hình sản xuất truyền thống sang mô hình phát triển bền vững, dựa trên công nghệ, quy hoạch khoa học và quản trị chuỗi giá trị hiệu quả.
Về giống, cần tập trung nghiên cứu và sản xuất giống thủy sản sạch bệnh, có tốc độ tăng trưởng cao, khả năng thích nghi tốt với môi trường biến đổi. Đặc biệt, Việt Nam cần ưu tiên chọn tạo giống tôm thẻ chân trắng và tôm sú – hai đối tượng nuôi chủ lực nhưng hiện vẫn phụ thuộc lớn vào nguồn nhập khẩu hoặc khai thác tự nhiên. Theo thực tế, tới 84,8% tôm thẻ chân trắng bố mẹ vẫn phải nhập khẩu, trong khi 83% tôm sú bố mẹ đến từ nguồn tự nhiên.
Để đảm bảo chất lượng đầu vào, việc phát triển các trại sản xuất giống quy mô lớn là cần thiết, hướng đến mục tiêu 100% giống tôm và cá tra được kiểm dịch trước khi đưa vào nuôi.
Về thức ăn, xu hướng mới là giảm phụ thuộc vào bột cá và nguồn cá tạp, thay bằng các nguyên liệu bền vững như protein từ tảo hoặc côn trùng. Đây không chỉ là giải pháp giảm chi phí mà còn góp phần cắt giảm dấu chân carbon, phù hợp với tiêu chuẩn quốc tế về sản xuất xanh.
Để đạt mục tiêu nuôi trồng thủy sản bền vững, việc quy hoạch lại vùng nuôi là bước đi chiến lược.
Sản xuất nhỏ lẻ, thiếu liên kết đang khiến hiệu quả đầu tư thấp và khó kiểm soát môi trường. Do đó, cần tổ chức lại sản xuất theo quy mô lớn, có sự đầu tư đồng bộ về hạ tầng cấp – thoát nước, xử lý chất thải và hệ thống kiểm soát môi trường. Các khu nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao trong thủy sản cần được phát triển mạnh, tạo điều kiện cho doanh nghiệp và hộ nuôi tiếp cận công nghệ tiên tiến.
Song song đó, Việt Nam cần đẩy mạnh nuôi biển hiện đại. Mục tiêu đến năm 2030 là xây dựng các khu nuôi biển công nghiệp tại các tỉnh ven biển có điều kiện phù hợp, đạt diện tích 300.000 ha với sản lượng 1,45 triệu tấn.
Bên cạnh mô hình công nghiệp, các mô hình nuôi sinh thái và hữu cơ như tôm – lúa, tôm – rừng ngập mặn cũng cần được mở rộng. Đây là hướng đi vừa bảo tồn hệ sinh thái tự nhiên, vừa đáp ứng nhu cầu tiêu dùng xanh trên thế giới.
Trước hết, cần áp dụng các phương pháp giảm thiểu tác động môi trường như hệ thống tuần hoàn nước (RAS), công nghệ Biofloc để tái sử dụng nước và hạn chế xả thải. Các biện pháp an toàn sinh học phải được tăng cường nhằm kiểm soát dịch bệnh, giảm phụ thuộc vào kháng sinh và hóa chất. Đây là điều kiện tiên quyết để đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế như ASC, BAP và GlobalGAP.
Tiếp theo, công nghệ tự động hóa cần được tích hợp vào toàn bộ quy trình sản xuất:
Những giải pháp này không chỉ giúp tăng năng suất mà còn giảm chi phí, nâng cao khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu và hạn chế thiệt hại do dịch bệnh.
>> Xem thêm: Ứng Dụng Công Nghệ Cao Trong Chuyển Đổi Ngành Tôm Việt Nam
Cần đẩy mạnh chế biến sâu, tập trung vào các dòng sản phẩm tiện lợi như: Ready-to-Cook (sẵn sàng để nấu); Ready-to-Eat (sẵn sàng để ăn). Ví dụ như tôm hấp, cá tra tẩm gia vị, cá ngừ đóng hộp.
Đây là xu hướng tiêu dùng hiện đại, giúp doanh nghiệp thâm nhập sâu hơn vào chuỗi bán lẻ quốc tế, đồng thời nâng giá trị xuất khẩu trên mỗi đơn vị sản phẩm.
Ngành thủy sản cần tối ưu hóa tài nguyên bằng cách tái sử dụng phụ phẩm và giảm thiểu chất thải. Các phụ phẩm như đầu, xương, da cá hay vỏ tôm có thể được chế biến thành chitin, collagen, gelatin, dầu cá – những sản phẩm có giá trị kinh tế cao. Nguyên tắc “tối ưu hóa đầu vào và tối đa hóa đầu ra” sẽ giúp gia tăng giá trị chuỗi sản xuất thay vì chỉ tập trung vào sản phẩm thô.
Bên cạnh đó, việc mở rộng diện tích đạt chứng nhận quốc tế như ASC, BAP, GlobalGAP là yêu cầu bắt buộc nếu muốn thâm nhập sâu vào các thị trường khó tính như EU, Mỹ, Nhật Bản. Chứng nhận không chỉ là “giấy thông hành” cho xuất khẩu mà còn nâng cao uy tín thương hiệu quốc gia cho sản phẩm thủy sản Việt Nam.
Việt Nam cần xây dựng thương hiệu quốc gia mạnh cho các sản phẩm chủ lực, chẳng hạn như “Cá tra Việt Nam”, đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp đăng ký bảo hộ thương hiệu tại nước ngoài. Việc đo lường dấu chân carbon và cấp Nhãn Carbon cho sản phẩm xuất khẩu cũng là xu hướng tất yếu, giúp hàng thủy sản Việt Nam đáp ứng yêu cầu ngày càng cao về phát triển xanh.
Bên cạnh việc củng cố thị trường truyền thống như Mỹ, EU, Nhật Bản và Trung Quốc, cần mở rộng sang các thị trường mới tiềm năng. Song song đó, thị trường nội địa cần được xem là dư địa chiến lược để giảm phụ thuộc vào xuất khẩu.
Về quản lý, cần ứng dụng công nghệ số để giám sát chuỗi cung ứng, hoàn thiện cơ sở dữ liệu quốc gia về thủy sản và triển khai hệ thống truy xuất nguồn gốc điện tử từ trang trại đến bàn ăn. Đây là yếu tố quan trọng để minh bạch hóa thông tin và tăng niềm tin của người tiêu dùng.
>> Xem thêm: Nâng Cao Năng Suất Với Công Nghệ Nuôi Tôm Hiện Đại
Nuôi trồng thủy sản bền vững là hướng đi tất yếu để ngành thủy sản Việt Nam phát triển lâu dài trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu và yêu cầu môi trường ngày càng cao. Chỉ khi xây dựng được chuỗi giá trị bền vững, minh bạch và hiệu quả, thủy sản Việt Nam mới có thể giữ vững vị thế trên bản đồ xuất khẩu thế giới, đồng thời tạo ra giá trị kinh tế – xã hội – môi trường hài hòa cho tương lai.
CÔNG TY CỔ PHẦN VẬT TƯ KHOA HỌC KỸ THUẬT – LASI
Bài viết liên quan
Trong quá trình phát triển và vận hành dự án điện gió, dự báo sản lượng điện gió là một trong những yếu tố quan trọng giúp chủ đầu tư đánh giá hiệu quả khai thác tài nguyên, tối ưu vận hành và giảm thiểu rủi ro tài chính. Để xây dựng các mô hình […]
Ngành nông nghiệp đang chuyển dịch mạnh mẽ sang mô hình sản xuất xanh, tiết kiệm tài nguyên và giảm phát thải, cảm biến AWD đang trở thành một công cụ quan trọng trong việc triển khai kỹ thuật tưới ngập khô xen kẽ. Công nghệ này giúp người sản xuất theo dõi chính xác […]
Trong sản xuất lúa hiện nay, quản lý nước không chỉ ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất mà còn liên quan đến chi phí sản xuất, khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu và mục tiêu giảm phát thải khí nhà kính. Đặc biệt tại Đồng bằng sông Cửu Long, tình trạng […]
Ngày 21 – 23/8/2026, tại Đà Nẵng – Trong khuôn khổ Hội thảo Khoa học Ứng dụng GIS Toàn quốc 2026 diễn ra tại Trường Đại học Sư phạm – Đại học Đà Nẵng, Công ty Cổ phần Vật tư Khoa học Kỹ thuật – LASI đã tham dự và đóng góp tại nhiều hoạt […]
Trong quá trình phát triển một dự án điện gió, đánh giá tài nguyên gió là bước quan trọng giúp nhà đầu tư xác định tiềm năng của khu vực, lựa chọn vị trí phù hợp và dự báo sản lượng điện. Dữ liệu gió càng chính xác, doanh nghiệp càng có cơ sở để […]
Trong quá trình vận hành nhà máy điện mặt trời, dữ liệu thời tiết có vai trò quan trọng trong việc đánh giá hiệu suất hệ thống, phân tích sản lượng điện và chủ động lên kế hoạch bảo trì. Những yếu tố như bức xạ mặt trời, nhiệt độ, độ ẩm, tốc độ gió, […]
Trong quá trình phát triển điện gió, đặc biệt là điện gió ngoài khơi, việc đánh giá chính xác tiềm năng gió là một trong những bước quan trọng trước khi triển khai dự án. Dữ liệu về tốc độ gió, hướng gió và các điều kiện khí tượng hải văn giúp nhà đầu tư […]
Trong nuôi trồng thủy sản hiện đại, việc giảm chi phí thức ăn, hạn chế thay nước và kiểm soát chất lượng môi trường ao nuôi đang trở thành những yếu tố được đặc biệt quan tâm. Từ yêu cầu đó, nhiều mô hình nuôi ứng dụng công nghệ sinh học đã được nghiên cứu […]
Biến đổi khí hậu ngày càng tác động rõ rệt đến sản xuất nông nghiệp, việc quan trắc thủy văn đóng vai trò quan trọng trong quản lý nguồn nước, dự báo rủi ro và nâng cao hiệu quả canh tác. Các dữ liệu về mực nước, vận tốc dòng chảy, lượng mưa, độ mặn… […]
Biến đổi khí hậu ngày càng diễn biến phức tạp, các hiện tượng như lũ lụt, hạn hán và biến động dòng chảy xuất hiện với tần suất khó dự đoán hơn. Vì vậy, việc theo dõi mực nước và lưu lượng dòng chảy liên tục đóng vai trò quan trọng trong quản lý tài […]
Hấp thụ carbon rừng đang trở thành một trong những giải pháp quan trọng trong chiến lược giảm phát thải khí nhà kính và ứng phó với biến đổi khí hậu. Không chỉ có vai trò hấp thụ và lưu trữ CO₂, rừng còn mang lại nhiều giá trị về đa dạng sinh học, sinh […]
Ngành năng lượng tái tạo ngày càng phát triển, việc đánh giá chính xác tài nguyên gió đóng vai trò quan trọng trong quá trình quy hoạch, khảo sát và đầu tư dự án điện gió. Lidar WindCube là giải pháp đo gió hiện đại, cho phép thu thập dữ liệu khí tượng ở nhiều […]
