Trong nuôi trồng thủy sản, oxy hòa tan (DO – Dissolved Oxygen) được xem là “yếu tố sống còn” quyết định đến sức khỏe, tốc độ sinh trưởng và năng suất của thủy sản. Một hệ sinh thái ao nuôi chỉ thực sự ổn định khi hàm lượng oxy hòa tan được duy trì ở mức phù hợp, giúp tôm cá hô hấp tốt, hạn chế dịch bệnh và tối ưu hóa quá trình chuyển hóa dinh dưỡng. Ngược lại, tình trạng thiếu oxy không chỉ làm giảm khả năng hấp thụ thức ăn, gây stress mà còn có thể dẫn đến thiệt hại nặng nề cho người nuôi. Vì vậy, việc hiểu rõ vai trò và các yếu tố ảnh hưởng đến oxy hòa tan là nền tảng quan trọng để quản lý ao nuôi hiệu quả và phát triển bền vững trong ngành thủy sản.
Oxy hòa tan (DO – Dissolved Oxygen) là lượng khí oxy tồn tại ở dạng phân tử và hòa tan trong nước. Đây là yếu tố thiết yếu cho sự sống của các loài thủy sinh như tôm, cá, sinh vật phù du, tảo và nhiều vi sinh vật có lợi khác. DO đóng vai trò quan trọng trong quá trình hô hấp, trao đổi chất và duy trì cân bằng sinh thái trong thủy vực.
Chỉ số oxy hòa tan thường được đo bằng đơn vị mg/L (miligam oxy trong mỗi lít nước). Mức DO trong ao nuôi có thể thay đổi theo nhiều yếu tố như nhiệt độ, độ mặn, mật độ thả nuôi, sự phát triển của tảo và hoạt động quang hợp – hô hấp trong hệ sinh thái ao. Trong nuôi trồng thủy sản, đặc biệt là nuôi tôm, việc duy trì DO ở mức thích hợp không chỉ đảm bảo sức khỏe đàn tôm mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất và hiệu quả kinh tế của vụ nuôi.
>> Xem thêm: Nhập Khẩu Tôm Việt: Tôm Việt Giữ Lợi Thế Ở Phân Khúc Giá Trị Cao Tại EU
DO là “nguồn thở” cho tôm và là chỉ tiêu then chốt ảnh hưởng đến hô hấp, vi sinh, cân bằng hóa – sinh học, hiệu suất ăn và chi phí sản xuất. Kiểm soát DO ổn định là nền tảng để nuôi tôm an toàn sinh học và hiệu quả.
Oxy hòa tan (DO) chính là nguồn sống trực tiếp cho tôm trong suốt quá trình nuôi. Tôm hô hấp bằng mang, vì vậy nồng độ DO trong nước quyết định khả năng trao đổi khí và duy trì hoạt động sinh lý của chúng. Khi DO ổn định ở mức tối ưu, tôm hô hấp bình thường, phát triển đều đặn và có sức đề kháng tốt. Ngược lại, nếu DO giảm xuống dưới ngưỡng an toàn, tôm sẽ bị stress, giảm ăn, chậm lớn, dễ nhiễm bệnh và trong trường hợp nghiêm trọng có thể gây chết hàng loạt. Nghiên cứu thực tế cho thấy mức DO khoảng 5–7 mg/L là thích hợp nhất, dưới 3 mg/L tôm bắt đầu bị ảnh hưởng, còn dưới 1–2 mg/L là mức nguy hiểm.
Một trong những vai trò quan trọng khác của DO là giúp duy trì sự cân bằng hệ vi sinh vật trong ao nuôi. Các vi khuẩn hiếu khí cần oxy để phân hủy chất hữu cơ, thức ăn thừa và phân tôm, từ đó hạn chế sự tích tụ chất bẩn dưới đáy ao. Khi DO đầy đủ, quá trình phân hủy diễn ra hiệu quả, giảm thiểu sự hình thành khí độc như amoniac (NH₃), nitrit (NO₂⁻) hay hydrogen sulfide (H₂S). Ngược lại, khi DO thấp, môi trường dễ chuyển sang kỵ khí, các khí độc tích tụ nhiều hơn, làm tăng nguy cơ bùng phát dịch bệnh và gây hại cho sức khỏe tôm.
DO còn có tác động gián tiếp đến cân bằng hóa học trong ao nuôi. Nồng độ oxy hòa tan biến động theo chu kỳ ngày và đêm, ảnh hưởng đến quá trình quang hợp, hô hấp của tảo và vi sinh vật, từ đó làm thay đổi pH trong nước. Việc duy trì DO ở mức ổn định giúp hạn chế sự dao động mạnh của pH, giảm sốc môi trường cho tôm. Đồng thời, DO cao còn liên quan đến chỉ số ORP (oxi hóa – khử) dương hơn. Tức là môi trường nước ít có khả năng hình thành các hợp chất độc tính trong điều kiện kỵ khí. Từ đó giữ chất lượng nước ổn định và an toàn hơn cho tôm nuôi.
DO cũng có ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng ăn và hiệu quả sử dụng thức ăn của tôm. Khi oxy trong ao đủ, tôm ăn khỏe, tiêu hóa tốt và chuyển hóa thức ăn thành năng lượng phát triển, giúp hệ số chuyển đổi thức ăn (FCR) giảm, từ đó tiết kiệm chi phí đáng kể cho người nuôi. Thực tế cho thấy, nếu DO thấp, tôm sẽ giảm bắt mồi, thậm chí bỏ ăn, đồng thời phải tiêu hao nhiều năng lượng để hô hấp, dẫn đến tăng trưởng chậm, thời gian nuôi kéo dài và chi phí sản xuất tăng cao.
Bên cạnh tác động đến tăng trưởng, DO còn đóng vai trò như một yếu tố bảo vệ sức khỏe cho đàn tôm. Khi oxy hòa tan đầy đủ, hệ miễn dịch của tôm được củng cố, giúp chúng chống chịu tốt hơn trước các tác nhân gây bệnh. Ngược lại, khi DO giảm đột ngột do thời tiết, bùng phát tảo hoặc ô nhiễm hữu cơ, tôm dễ rơi vào trạng thái stress, tạo điều kiện thuận lợi cho mầm bệnh xâm nhập. Do đó, việc quản lý DO ổn định không chỉ góp phần nâng cao tỷ lệ sống mà còn giúp người nuôi hạn chế thiệt hại kinh tế do dịch bệnh gây ra.
>> Xem thêm: Oxy Hòa Tan – Yếu Tố Quan Trọng Cho Một Vụ Tôm Thành Công
Oxy hòa tan giữ vai trò then chốt trong hệ sinh thái ao nuôi thủy sản. Việc quản lý và duy trì nồng độ DO ở mức tối ưu là điều kiện tiên quyết để đảm bảo năng suất, giảm rủi ro dịch bệnh và nâng cao hiệu quả kinh tế. Trong bối cảnh nuôi trồng thủy sản ngày càng hướng đến thâm canh và bền vững, đầu tư vào hệ thống giám sát, sục khí và kiểm soát oxy hòa tan sẽ là giải pháp thiết thực giúp người nuôi đạt được sản lượng cao, đồng thời bảo vệ môi trường và phát triển lâu dài.
CÔNG TY CỔ PHẦN VẬT TƯ KHOA HỌC KỸ THUẬT – LASI
Bài viết liên quan
Ngành thủy sản ngày càng chịu áp lực về môi trường, dịch bệnh và yêu cầu chất lượng từ thị trường quốc tế, vì vậy mô hình nuôi tôm công nghệ cao đang trở thành xu hướng tất yếu tại Việt Nam. Không chỉ giúp nâng cao năng suất, mô hình này còn góp phần […]
Áp lực dân số và nhu cầu thực phẩm ngày càng tăng, việc ứng dụng công nghệ vào sản xuất nông nghiệp đang trở thành xu hướng tất yếu. Các mô hình nông nghiệp thông minh không chỉ giúp tối ưu năng suất mà còn hướng đến phát triển bền vững, giảm thiểu tác động […]
Biến đổi khí hậu ngày càng nghiêm trọng và áp lực giảm phát thải không ngừng gia tăng, việc tìm hiểu năng lượng sạch là những loại năng lượng nào đang trở thành mối quan tâm hàng đầu của cả doanh nghiệp lẫn xã hội. Không chỉ là giải pháp thay thế cho các nguồn […]
Ngành thủy sản toàn cầu ngày càng cạnh tranh và chịu áp lực lớn từ các tiêu chuẩn môi trường, việc tăng năng suất nuôi tôm bền vững không chỉ là mục tiêu mà đã trở thành yêu cầu tất yếu đối với Việt Nam. Khi các thị trường xuất khẩu ngày càng siết chặt […]
Biến đổi khí hậu ngày càng nghiêm trọng và áp lực giảm phát thải khí nhà kính gia tăng trên toàn cầu, chuyển dịch năng lượng đã trở thành xu hướng tất yếu mà mọi quốc gia đều phải theo đuổi. Không chỉ đơn thuần là sự thay đổi nguồn năng lượng, đây còn là […]
Trong những năm gần đây, công nghệ nuôi tôm đang trở thành xu hướng tất yếu trong ngành thủy sản Việt Nam. Trước áp lực từ biến đổi khí hậu, dịch bệnh, chi phí sản xuất tăng cao và yêu cầu khắt khe từ thị trường xuất khẩu, việc chuyển đổi từ mô hình nuôi […]
Trong những năm gần đây, biến đổi khí hậu đang diễn biến ngày càng nghiêm trọng, tác động trực tiếp đến sản xuất và đời sống, đặc biệt là lĩnh vực nông nghiệp. Trước thực tế đó, Việt Nam đã thể hiện cam kết mạnh mẽ tại Hội nghị COP26 với mục tiêu đạt phát […]
Trong những năm gần đây, chuyển đổi ngành tôm tại Việt Nam đang diễn ra mạnh mẽ, tập trung vào việc ứng dụng công nghệ cao nhằm nâng cao năng suất, giảm chi phí và tăng khả năng cạnh tranh. Nếu trước đây nuôi tôm chủ yếu dựa vào kinh nghiệm và điều kiện tự […]
Thị trường xuất khẩu lớn ngày càng siết chặt các tiêu chuẩn môi trường, cuộc đua carbon trong ngành thủy sản đang trở thành xu hướng tất yếu trên toàn cầu. Nhiều quốc gia đã triển khai hệ thống đo lường dấu chân carbon và áp dụng tem carbon cho sản phẩm thủy hải sản […]
Biến đổi khí hậu ngày càng nghiêm trọng và nhu cầu năng lượng toàn cầu không ngừng gia tăng, các quốc gia đang đẩy mạnh quá trình chuyển đổi sang những nguồn năng lượng sạch và bền vững. Trong đó, mô hình năng lượng tái tạo đang trở thành xu hướng quan trọng trong chiến […]
Trong nuôi trồng thủy sản, đặc biệt là nuôi tôm thâm canh và bán thâm canh, ổn định oxy hòa tan (DO – Dissolved Oxygen) là một trong những yếu tố quan trọng quyết định năng suất, tốc độ sinh trưởng và tỷ lệ sống của vật nuôi. Khi hàm lượng oxy trong nước biến […]
Hiện nay, điện gió ngoài khơi đang trở thành một trong những lĩnh vực đầu tư đầy tiềm năng tại nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam. Tuy nhiên, để một dự án điện gió ngoài khơi đạt hiệu quả kinh tế và vận hành ổn định trong dài hạn, việc đánh giá chính […]
