Biến đổi khí hậu đang trở thành thách thức lớn nhất của thế kỷ 21, mà nguyên nhân chính xuất phát từ sự gia tăng nồng độ khí nhà kính trong khí quyển. Những loại khí như CO₂, CH₄ hay N₂O được thải ra từ nhiều hoạt động của con người, từ sản xuất công nghiệp, nông nghiệp, giao thông vận tải cho đến sinh hoạt hàng ngày. Để có giải pháp cắt giảm và hướng tới mục tiêu phát triển bền vững, chúng ta cần tìm hiểu rõ các nguồn phát thải khí nhà kính, từ đó xây dựng chiến lược kiểm soát và chuyển đổi phù hợp.
Ngành điện bao gồm các hoạt động sản xuất, truyền tải và phân phối điện năng. Đây là một trong những lĩnh vực phát thải khí nhà kính lớn nhất hiện nay. Trong đó, carbon dioxide (CO₂) chiếm tỷ trọng chủ yếu, phát sinh từ quá trình đốt cháy nhiên liệu hóa thạch như than đá, dầu mỏ và khí tự nhiên để tạo ra điện. Bên cạnh đó, một lượng nhỏ methane (CH₄) và nitrous oxide (N₂O) cũng được sinh ra trong quá trình này. Ngoài ra, mặc dù chiếm chưa đến 1% tổng lượng phát thải, lưu huỳnh hexafluoride (SF₆) – một loại khí cách điện được sử dụng trong các thiết bị truyền tải và phân phối – vẫn là nguồn phát thải cần chú ý bởi khả năng gây hiệu ứng nhà kính mạnh gấp nhiều lần so với CO₂.
Ngành giao thông vận tải bao gồm các hoạt động di chuyển người và hàng hóa bằng nhiều phương tiện như ô tô, xe tải, tàu hỏa, tàu thủy, máy bay và các hình thức vận tải khác. Đây là một trong những lĩnh vực phát thải khí nhà kính lớn, chủ yếu dưới dạng carbon dioxide (CO₂), được tạo ra từ quá trình đốt cháy nhiên liệu hóa thạch (xăng, dầu diesel) trong động cơ đốt trong.
Các nguồn phát thải lớn nhất trong giao thông vận tải đến từ: xe du lịch; xe tải hạng trung và hạng nặng; xe tải hạng nhẹ (bao gồm SUV, xe bán tải, xe tải nhỏ). Ba nhóm phương tiện này chiếm hơn một nửa tổng lượng phát thải trong toàn bộ lĩnh vực giao thông vận tải. Phần còn lại đến từ các phương thức khác như hàng không thương mại, vận tải đường biển, tàu hỏa, đường ống và hoạt động sử dụng chất bôi trơn.
Ngoài CO₂, một lượng nhỏ methane (CH₄) và nitrous oxide (N₂O) cũng được sinh ra trong quá trình đốt cháy nhiên liệu. Bên cạnh đó, hydrofluorocarbon (HFC) – phát thải từ hệ thống điều hòa không khí trên các phương tiện và phương tiện vận tải lạnh – tuy chiếm tỷ trọng thấp nhưng cũng góp phần gia tăng hiệu ứng nhà kính do khả năng giữ nhiệt mạnh gấp nhiều lần CO₂.
>> Xem thêm: Hệ Thống Quan Trắc Khí Nhà Kính Eddy Covariance
Ngành công nghiệp là lĩnh vực sản xuất hàng hóa và nguyên liệu thô phục vụ đời sống hằng ngày, đồng thời cũng là một trong những nguồn phát thải khí nhà kính (KNK) lớn. Phát thải từ công nghiệp có thể được chia thành hai nhóm chính: khí thải trực tiếp và khí thải gián tiếp.
Khí thải trực tiếp là lượng khí thải được tạo ra ngay tại cơ sở sản xuất. Nguồn phát thải bao gồm:
– Quá trình đốt nhiên liệu (chủ yếu là nhiên liệu hóa thạch) để cung cấp năng lượng và nhiệt cho sản xuất.
– Các phản ứng hóa học công nghiệp, ví dụ trong sản xuất xi măng, sắt thép, hóa chất.
– Rò rỉ khí từ thiết bị và quy trình công nghiệp: phần lớn khí thải trực tiếp đến từ việc đốt nhiên liệu, trong khi khoảng một phần ba còn lại liên quan đến rò rỉ từ hệ thống dầu khí, sử dụng nhiên liệu trong sản xuất (như sản phẩm dầu mỏ dùng để sản xuất nhựa), cũng như các phản ứng hóa học đặc thù.
Khí thải gián tiếp là lượng khí thải phát sinh bên ngoài khuôn viên nhà máy, chủ yếu đến từ quá trình đốt nhiên liệu hóa thạch tại các nhà máy điện để sản xuất điện năng, sau đó được cung cấp cho các cơ sở công nghiệp nhằm vận hành máy móc, tòa nhà và dây chuyền sản xuất.
Khu vực dân cư và thương mại bao gồm các hộ gia đình và cơ sở kinh doanh dịch vụ (không tính đến hoạt động nông nghiệp hay công nghiệp). Đây cũng là một trong những nguồn phát thải khí nhà kính đáng kể, xuất phát từ cả khí thải trực tiếp và khí thải gián tiếp.
Khí thải trực tiếp từ các hoạt động hàng ngày trong sinh hoạt và kinh doanh tạo ra phát thải thông qua:
– Đốt nhiên liệu hóa thạch như khí tự nhiên, dầu mỏ để sưởi ấm và nấu nướng, thải ra CO₂, CH₄ và N₂O. Riêng khí tự nhiên chiếm tới 80% lượng phát thải CO₂ trực tiếp từ nhiên liệu hóa thạch trong lĩnh vực này (số liệu năm 2019).
– Quản lý chất thải rắn: rác hữu cơ tại bãi chôn lấp phân hủy và sinh ra CH₄.
– Xử lý nước thải: các nhà máy xử lý nước thải và hệ thống khí sinh học phát sinh CH₄ và N₂O do quá trình phân hủy kỵ khí.
– Rò rỉ khí flo (HFCs) từ thiết bị điều hòa không khí, tủ lạnh trong hộ gia đình và doanh nghiệp, thường xảy ra trong bảo dưỡng hoặc khi thiết bị bị hỏng.
Khí thải gián tiếp được tạo ra từ quá trình sản xuất điện tại các nhà máy điện sử dụng nhiên liệu hóa thạch, sau đó cung cấp cho khu vực thương mại và dân cư để phục vụ chiếu sáng, vận hành thiết bị điện tử, điều hòa, hệ thống sưởi, làm lạnh…
Ngành nông nghiệp là một trong những nguồn phát thải khí nhà kính quan trọng, góp phần đáng kể vào biến đổi khí hậu toàn cầu. Các hoạt động sản xuất cây trồng và chăn nuôi tạo ra nhiều loại khí thải, trong đó chủ yếu là nitơ oxit (N₂O), metan (CH₄) và một phần carbon dioxide (CO₂). Cụ thể, việc quản lý đất nông nghiệp như bón phân, trồng cây cố định đạm, thoát nước đất hữu cơ hay tưới tiêu thường dẫn đến phát thải N₂O, chiếm hơn một nửa tổng lượng khí thải của toàn ngành.
Trong chăn nuôi, đặc biệt là gia súc nhai lại, quá trình lên men đường ruột tạo ra một lượng lớn khí CH₄, chiếm hơn 25% tổng phát thải. Ngoài ra, quá trình quản lý và xử lý phân chuồng cũng thải ra đáng kể CH₄ và N₂O, chiếm khoảng 12% phát thải nông nghiệp. Bên cạnh đó, các nguồn nhỏ hơn bao gồm CO₂ từ việc bón vôi và urê, CH₄ từ trồng lúa nước, cũng như CH₄ và N₂O từ việc đốt tàn dư cây trồng. Nhìn chung, phát thải trong nông nghiệp có tính đa dạng, phức tạp và gắn liền với cả sản xuất cây trồng lẫn chăn nuôi, đòi hỏi những giải pháp tổng hợp để quản lý và giảm thiểu hiệu quả.
>> Xem thêm: Các Biện Pháp Giảm Phát Thải Khí Nhà Kính Phổ Biến Hiện Nay
Hiểu rõ đặc điểm các nguồn phát thải khí nhà kính không chỉ giúp đưa ra các giải pháp quản lý, giám sát phù hợp mà còn là cơ sở quan trọng để xây dựng lộ trình giảm phát thải hiệu quả. Chỉ khi có sự phối hợp đồng bộ giữa các lĩnh vực và áp dụng công nghệ, chính sách xanh, chúng ta mới có thể từng bước giảm thiểu tác động tiêu cực, hướng đến mục tiêu phát triển bền vững và bảo vệ hành tinh trước thách thức biến đổi khí hậu
CÔNG TY CỔ PHẦN VẬT TƯ KHOA HỌC KỸ THUẬT – LASI
Bài viết liên quan
Trong bối cảnh toàn cầu đang hướng tới phát triển bền vững, “thủy sản xanh” không còn là một xu hướng nhất thời mà đã trở thành tiêu chuẩn bắt buộc trong chuỗi cung ứng quốc tế. Các thị trường lớn như EU, Mỹ, Nhật Bản ngày càng siết chặt yêu cầu về môi trường, […]
Hiện nay, việc giảm phát thải trong ao nuôi đang trở thành một trong những yêu cầu cấp thiết đối với ngành nuôi trồng thủy sản. Không chỉ dừng lại ở trách nhiệm môi trường, giảm phát thải còn giúp tối ưu chi phí, nâng cao hiệu quả sản xuất và mở rộng cơ hội […]
Trong nuôi trồng thủy sản, đặc biệt là nuôi tôm, việc lựa chọn tôm giống tốt là yếu tố then chốt quyết định đến hơn 50% sự thành công của cả vụ nuôi. Một đàn tôm giống khỏe mạnh không chỉ giúp tăng tỷ lệ sống, giảm rủi ro dịch bệnh mà còn tối ưu […]
Trong bối cảnh biến đổi khí hậu, chi phí sản xuất gia tăng và yêu cầu thị trường ngày càng khắt khe, nông nghiệp thông minh đang trở thành xu hướng tất yếu của ngành nông nghiệp hiện đại. Không chỉ dừng lại ở việc ứng dụng công nghệ, mô hình này còn giúp người […]
Trong bối cảnh biến đổi khí hậu, dân số gia tăng và yêu cầu ngày càng cao về chất lượng nông sản, mô hình nông nghiệp thông minh đang trở thành xu hướng tất yếu tại Việt Nam. Không chỉ giúp nâng cao năng suất, mô hình này còn góp phần tối ưu tài nguyên, […]
Việc thúc đẩy chuyển đổi năng lượng tái tạo không chỉ xuất phát từ áp lực bên ngoài như cam kết giảm phát thải khí nhà kính hay các tiêu chuẩn môi trường quốc tế, mà còn đến từ chính nhu cầu phát triển bền vững trong nước. Việt Nam sở hữu nhiều điều kiện […]
Trong nhiều năm qua, tôm xuất khẩu luôn là một trong những ngành hàng chiến lược của ngành thủy sản Việt Nam. Không chỉ đóng góp lớn vào kim ngạch xuất khẩu nông nghiệp, tôm còn giúp Việt Nam khẳng định vị thế trên thị trường thủy sản toàn cầu. Trong bối cảnh nhu cầu […]
Trong những năm gần đây, ngành thủy sản toàn cầu đang bước vào giai đoạn chuyển đổi mạnh mẽ nhờ sự phát triển của khoa học công nghệ. Việc ứng dụng công nghệ thông minh trong nuôi trồng thủy sản không chỉ giúp tối ưu hóa quy trình sản xuất mà còn mang lại những […]
Nhiều quốc gia trên thế giới đã ban hành các chính sách kiểm soát phát thải khí nhà kính nhằm hướng tới mục tiêu phát triển bền vững. Việt Nam cũng không nằm ngoài xu hướng này khi từng bước xây dựng khung pháp lý cho thị trường carbon trong nước. Chính vì vậy, việc […]
Trong bối cảnh biến đổi khí hậu đang trở thành thách thức toàn cầu, các quốc gia và doanh nghiệp ngày càng chịu áp lực phải giảm phát thải khí nhà kính. Những cam kết quốc tế về môi trường, đặc biệt là mục tiêu Net Zero vào năm 2050, đã khiến nhiều doanh nghiệp […]
Nuôi trồng thủy sản đang trở thành một trong những ngành kinh tế quan trọng tại Việt Nam, đặc biệt trong lĩnh vực nuôi tôm và cá thương phẩm. Tuy nhiên, để đạt được năng suất cao và đảm bảo sự phát triển bền vững của mô hình nuôi, việc khảo sát môi trường nước […]
Biến đổi khí hậu ngày càng ảnh hưởng mạnh mẽ đến môi trường và hoạt động sản xuất, việc giảm phát thải khí nhà kính đã trở thành mục tiêu quan trọng của nhiều quốc gia. Trong lĩnh vực nông nghiệp, khái niệm nông nghiệp carbon thấp đang dần trở thành xu hướng tất yếu […]
