Các quốc gia và doanh nghiệp đang hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng 0 (Net Zero), việc đo lường và quản lý phát thải khí nhà kính ngày càng trở nên quan trọng. Một trong những khái niệm nền tảng được sử dụng trong kiểm kê khí nhà kính, tín chỉ carbon và các chương trình giảm phát thải là đường cơ sở (Baseline).
Vậy đường cơ sở là gì? Tại sao đây được xem là yếu tố quyết định trong việc đánh giá hiệu quả của các dự án carbon? Bài viết dưới đây LASI sẽ giúp bạn hiểu rõ vai trò của đường cơ sở, phương pháp xây dựng và ứng dụng trong các chương trình carbon hiện nay.

Đường cơ sở (Baseline) là mức phát thải khí nhà kính hoặc khả năng hấp thụ carbon được xác định tại một thời điểm hoặc theo một kịch bản giả định trước khi các biện pháp giảm phát thải được triển khai. Nói cách khác, đường cơ sở đóng vai trò như điểm tham chiếu để so sánh giữa tình trạng “không có dự án” và “có dự án”. Khoảng chênh lệch giữa hai trạng thái này chính là cơ sở để tính toán lượng khí nhà kính được cắt giảm hoặc lượng carbon được hấp thụ bổ sung. Trong lĩnh vực carbon, đường cơ sở càng được xây dựng chính xác thì kết quả đánh giá hiệu quả giảm phát thải càng đáng tin cậy.
Tùy theo mục đích sử dụng, baseline có thể được hiểu theo nhiều cách khác nhau.
Đây là mức phát thải carbon hiện tại của một doanh nghiệp, tổ chức, ngành hoặc quốc gia trước khi áp dụng các giải pháp giảm phát thải. Baseline carbon thường được sử dụng để đánh giá tiến độ thực hiện các mục tiêu giảm phát thải theo từng giai đoạn, đồng thời là căn cứ xây dựng chiến lược Net Zero và phát triển bền vững.
Trong các dự án giảm phát thải, baseline thể hiện lượng phát thải dự kiến sẽ xảy ra nếu dự án không được triển khai. Sau khi dự án đi vào hoạt động, lượng phát thải thực tế sẽ được so sánh với đường cơ sở để xác định lượng phát thải được cắt giảm, từ đó tính toán tín chỉ carbon.
Đây là mức phát thải hoặc điều kiện môi trường ban đầu của một khu vực trước khi thực hiện dự án. Việc xác định baseline môi trường giúp đánh giá mức độ tác động của dự án đến hệ sinh thái và hỗ trợ quá trình giám sát môi trường trong dài hạn.
Vai trò quan trọng nhất của baseline là làm căn cứ xác định lượng khí nhà kính được giảm sau khi áp dụng các giải pháp can thiệp. Nếu không có baseline, sẽ rất khó xác định liệu mức giảm phát thải đến từ dự án hay chỉ là sự biến động tự nhiên của hoạt động sản xuất hoặc môi trường.
Trong các chương trình tín chỉ carbon, lượng carbon được giao dịch chính là phần chênh lệch giữa phát thải theo đường cơ sở và phát thải thực tế sau khi triển khai dự án. Điều này giúp đảm bảo tín chỉ carbon phản ánh đúng giá trị giảm phát thải và đáp ứng yêu cầu minh bạch của các tổ chức chứng nhận quốc tế.
Thông qua việc xây dựng đường cơ sở, doanh nghiệp có thể xác định những nguồn phát thải lớn nhất trong hoạt động sản xuất. Từ đó, đơn vị dễ dàng xây dựng lộ trình giảm phát thải, ưu tiên các giải pháp mang lại hiệu quả cao và tối ưu chi phí đầu tư.

Nhiều tiêu chuẩn và chương trình quốc tế yêu cầu doanh nghiệp phải xác định baseline trước khi thực hiện báo cáo phát thải khí nhà kính. Đây cũng là cơ sở để theo dõi tiến độ thực hiện các mục tiêu môi trường và đáp ứng yêu cầu của cơ quan quản lý cũng như các nhà đầu tư.
Trong các chương trình REDD+, đường cơ sở được sử dụng để xác định lượng CO₂ giảm phát thải hoặc tăng hấp thụ thông qua việc giảm mất rừng và suy thoái rừng. Từ kết quả này, dự án có thể tính toán số lượng tín chỉ carbon đủ điều kiện giao dịch. Một số chương trình còn áp dụng mức phát thải tham chiếu (REL) nhằm phản ánh sát hơn các yếu tố biến động trong tương lai.

Theo Thông tư 17/2022/TT-BTNMT, đường phát thải cơ sở là mức phát thải giả định của từng lĩnh vực theo kịch bản phát triển thông thường (BAU). Việc xây dựng baseline bao gồm xác định kịch bản BAU và tính toán lượng phát thải theo từng năm. Baseline được cập nhật định kỳ hai năm một lần và là căn cứ đánh giá kết quả giảm nhẹ phát thải khí nhà kính của từng lĩnh vực.
Trong cơ chế Điều 6 của Thỏa thuận Paris, baseline là yếu tố quan trọng để xác định các kết quả giảm nhẹ phát thải được chuyển giao quốc tế (ITMO). Các dự án phải chứng minh lượng giảm phát thải là có thật, được kiểm chứng và mang tính bổ sung. Đồng thời, hệ thống Đo đạc – Báo cáo – Thẩm định (MRV) phải phù hợp với các quy định quốc gia và quốc tế nhằm đảm bảo tính minh bạch và độ tin cậy của kết quả.
Đường cơ sở là nền tảng quan trọng trong mọi dự án carbon, từ kiểm kê khí nhà kính, xây dựng tín chỉ carbon đến đánh giá hiệu quả giảm phát thải. Một đường cơ sở được xây dựng chính xác sẽ giúp doanh nghiệp đo lường đúng kết quả đạt được, đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế và nâng cao tính minh bạch trong quản lý phát thải.
Thị trường carbon ngày càng phát triển, việc đầu tư xây dựng đường cơ sở cùng hệ thống MRV bài bản sẽ là bước đi quan trọng giúp doanh nghiệp giảm thiểu rủi ro, tối ưu chiến lược giảm phát thải và gia tăng lợi thế cạnh tranh trên hành trình phát triển bền vững.
CÔNG TY CỔ PHẦN VẬT TƯ KHOA HỌC KỸ THUẬT – LASI
Bài viết liên quan
Nông nghiệp hiện đại đang chuyển dần từ phương thức canh tác dựa chủ yếu vào kinh nghiệm sang mô hình sản xuất ứng dụng công nghệ và dữ liệu. Trong đó, nông nghiệp chính xác là hướng tiếp cận giúp người sản xuất hiểu rõ điều kiện đất đai, thời tiết và nhu cầu […]
Dữ liệu số trong nông nghiệp đang trở thành nền tảng quan trọng trong quá trình hiện đại hóa sản xuất. Dữ liệu về đất đai, thời tiết, nguồn nước, tình trạng cây trồng, vật nuôi và thị trường được thu thập, lưu trữ và phân tích bằng công nghệ số, giúp người sản xuất […]
Các nguồn năng lượng không thể tái tạo là những nguồn tài nguyên có trữ lượng hữu hạn, được hình thành qua các quá trình tự nhiên trong thời gian địa chất rất dài và không thể phục hồi trong khoảng thời gian khai thác, sử dụng của con người. Hiện nay, các nguồn năng […]
Các nguồn năng lượng có thể tái tạo là những nguồn năng lượng được bổ sung liên tục thông qua các quá trình tự nhiên, chẳng hạn như ánh sáng mặt trời, gió, dòng chảy của nước, nhiệt trong lòng đất và vật chất hữu cơ. Khác với than đá, dầu mỏ hay khí tự […]
Chuyển đổi số trong nông nghiệp là quá trình ứng dụng công nghệ số vào các hoạt động sản xuất, quản lý, chế biến, phân phối và tiêu thụ nông sản nhằm nâng cao hiệu quả và hỗ trợ ra quyết định dựa trên dữ liệu. Quá trình này kết hợp các công nghệ như […]
Ngành nông nghiệp đang từng bước chuyển mình nhờ sự phát triển của khoa học và công nghệ. Những phương thức sản xuất truyền thống dần được kết hợp với các giải pháp hiện đại nhằm nâng cao năng suất, tiết kiệm tài nguyên và tối ưu quy trình canh tác. Trong xu hướng đó, […]
Nhu cầu sử dụng điện ngày càng tăng và xu hướng chuyển dịch năng lượng xanh trở thành ưu tiên toàn cầu, nguồn năng lượng tái tạo ở Việt Nam đang đóng vai trò quan trọng trong chiến lược phát triển kinh tế bền vững. Với lợi thế về khí hậu nhiệt đới, đường bờ […]
Canh tác lúa là một trong những nguồn phát thải khí nhà kính đáng chú ý trong lĩnh vực nông nghiệp, đặc biệt do khí mê-tan (CH₄) phát sinh từ ruộng lúa ngập nước kéo dài. Vì vậy, việc giảm phát thải khí nhà kính trong canh tác lúa đang trở thành định hướng quan […]
Khai thác IUU là hoạt động khai thác thủy sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định, có thể gây suy giảm nguồn lợi hải sản, ảnh hưởng đến hệ sinh thái biển và làm gia tăng rủi ro đối với hoạt động xuất khẩu thủy sản. Tại Việt Nam, công […]
Đại dương hấp thụ một phần đáng kể lượng CO₂ phát thải vào khí quyển, qua đó góp phần điều hòa khí hậu toàn cầu. Tuy nhiên, quá trình này cũng làm biến đổi hóa học hệ cacbonat của nước biển, dẫn đến hiện tượng axit hoá đại dương. Sự suy giảm pH và độ […]
Trong lĩnh vực nuôi trồng thủy sản, đặc biệt là sản xuất và vận chuyển tôm giống, quy trình đóng gói đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ chất lượng con giống. Máy đóng tôm giống là giải pháp công nghệ giúp tự động hóa công đoạn đóng gói, tối ưu năng suất […]
Giám sát chuỗi lạnh là quá trình theo dõi, ghi nhận và quản lý các điều kiện môi trường, đặc biệt là nhiệt độ, trong suốt quá trình bảo quản, vận chuyển và phân phối các sản phẩm nhạy cảm với nhiệt độ. Trong lĩnh vực y tế và dược phẩm, giải pháp này đóng […]