Các quốc gia và doanh nghiệp đang hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng 0 (Net Zero), việc đo lường và quản lý phát thải khí nhà kính ngày càng trở nên quan trọng. Một trong những khái niệm nền tảng được sử dụng trong kiểm kê khí nhà kính, tín chỉ carbon và các chương trình giảm phát thải là đường cơ sở (Baseline).
Vậy đường cơ sở là gì? Tại sao đây được xem là yếu tố quyết định trong việc đánh giá hiệu quả của các dự án carbon? Bài viết dưới đây LASI sẽ giúp bạn hiểu rõ vai trò của đường cơ sở, phương pháp xây dựng và ứng dụng trong các chương trình carbon hiện nay.
Đường cơ sở (Baseline) là mức phát thải khí nhà kính hoặc khả năng hấp thụ carbon được xác định tại một thời điểm hoặc theo một kịch bản giả định trước khi các biện pháp giảm phát thải được triển khai. Nói cách khác, đường cơ sở đóng vai trò như điểm tham chiếu để so sánh giữa tình trạng “không có dự án” và “có dự án”. Khoảng chênh lệch giữa hai trạng thái này chính là cơ sở để tính toán lượng khí nhà kính được cắt giảm hoặc lượng carbon được hấp thụ bổ sung. Trong lĩnh vực carbon, đường cơ sở càng được xây dựng chính xác thì kết quả đánh giá hiệu quả giảm phát thải càng đáng tin cậy.
Tùy theo mục đích sử dụng, baseline có thể được hiểu theo nhiều cách khác nhau.
Đây là mức phát thải carbon hiện tại của một doanh nghiệp, tổ chức, ngành hoặc quốc gia trước khi áp dụng các giải pháp giảm phát thải. Baseline carbon thường được sử dụng để đánh giá tiến độ thực hiện các mục tiêu giảm phát thải theo từng giai đoạn, đồng thời là căn cứ xây dựng chiến lược Net Zero và phát triển bền vững.
Trong các dự án giảm phát thải, baseline thể hiện lượng phát thải dự kiến sẽ xảy ra nếu dự án không được triển khai. Sau khi dự án đi vào hoạt động, lượng phát thải thực tế sẽ được so sánh với đường cơ sở để xác định lượng phát thải được cắt giảm, từ đó tính toán tín chỉ carbon.
Đây là mức phát thải hoặc điều kiện môi trường ban đầu của một khu vực trước khi thực hiện dự án. Việc xác định baseline môi trường giúp đánh giá mức độ tác động của dự án đến hệ sinh thái và hỗ trợ quá trình giám sát môi trường trong dài hạn.
Vai trò quan trọng nhất của baseline là làm căn cứ xác định lượng khí nhà kính được giảm sau khi áp dụng các giải pháp can thiệp. Nếu không có baseline, sẽ rất khó xác định liệu mức giảm phát thải đến từ dự án hay chỉ là sự biến động tự nhiên của hoạt động sản xuất hoặc môi trường.
Trong các chương trình tín chỉ carbon, lượng carbon được giao dịch chính là phần chênh lệch giữa phát thải theo đường cơ sở và phát thải thực tế sau khi triển khai dự án. Điều này giúp đảm bảo tín chỉ carbon phản ánh đúng giá trị giảm phát thải và đáp ứng yêu cầu minh bạch của các tổ chức chứng nhận quốc tế.
Thông qua việc xây dựng đường cơ sở, doanh nghiệp có thể xác định những nguồn phát thải lớn nhất trong hoạt động sản xuất. Từ đó, đơn vị dễ dàng xây dựng lộ trình giảm phát thải, ưu tiên các giải pháp mang lại hiệu quả cao và tối ưu chi phí đầu tư.
Nhiều tiêu chuẩn và chương trình quốc tế yêu cầu doanh nghiệp phải xác định baseline trước khi thực hiện báo cáo phát thải khí nhà kính. Đây cũng là cơ sở để theo dõi tiến độ thực hiện các mục tiêu môi trường và đáp ứng yêu cầu của cơ quan quản lý cũng như các nhà đầu tư.
Trong các chương trình REDD+, đường cơ sở được sử dụng để xác định lượng CO₂ giảm phát thải hoặc tăng hấp thụ thông qua việc giảm mất rừng và suy thoái rừng. Từ kết quả này, dự án có thể tính toán số lượng tín chỉ carbon đủ điều kiện giao dịch. Một số chương trình còn áp dụng mức phát thải tham chiếu (REL) nhằm phản ánh sát hơn các yếu tố biến động trong tương lai.
Theo Thông tư 17/2022/TT-BTNMT, đường phát thải cơ sở là mức phát thải giả định của từng lĩnh vực theo kịch bản phát triển thông thường (BAU). Việc xây dựng baseline bao gồm xác định kịch bản BAU và tính toán lượng phát thải theo từng năm. Baseline được cập nhật định kỳ hai năm một lần và là căn cứ đánh giá kết quả giảm nhẹ phát thải khí nhà kính của từng lĩnh vực.
Trong cơ chế Điều 6 của Thỏa thuận Paris, baseline là yếu tố quan trọng để xác định các kết quả giảm nhẹ phát thải được chuyển giao quốc tế (ITMO). Các dự án phải chứng minh lượng giảm phát thải là có thật, được kiểm chứng và mang tính bổ sung. Đồng thời, hệ thống Đo đạc – Báo cáo – Thẩm định (MRV) phải phù hợp với các quy định quốc gia và quốc tế nhằm đảm bảo tính minh bạch và độ tin cậy của kết quả.
Đường cơ sở là nền tảng quan trọng trong mọi dự án carbon, từ kiểm kê khí nhà kính, xây dựng tín chỉ carbon đến đánh giá hiệu quả giảm phát thải. Một đường cơ sở được xây dựng chính xác sẽ giúp doanh nghiệp đo lường đúng kết quả đạt được, đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế và nâng cao tính minh bạch trong quản lý phát thải.
Thị trường carbon ngày càng phát triển, việc đầu tư xây dựng đường cơ sở cùng hệ thống MRV bài bản sẽ là bước đi quan trọng giúp doanh nghiệp giảm thiểu rủi ro, tối ưu chiến lược giảm phát thải và gia tăng lợi thế cạnh tranh trên hành trình phát triển bền vững.
CÔNG TY CỔ PHẦN VẬT TƯ KHOA HỌC KỸ THUẬT – LASI
Bài viết liên quan
Trong ngành sản xuất và kinh doanh thủy sản giống, chất lượng con giống không chỉ phụ thuộc vào quá trình ương nuôi mà còn chịu ảnh hưởng trực tiếp bởi khâu đóng gói và vận chuyển. Đặc biệt với tôm giống, việc kiểm soát lượng nước, oxy, mật độ tôm và độ kín của […]
Ngành nuôi trồng thủy sản đang bước vào giai đoạn chuyển đổi mạnh mẽ từ mô hình nuôi ven bờ sang nuôi biển xa bờ. Xu hướng này không chỉ giúp giảm áp lực lên các vùng nuôi truyền thống mà còn mở ra cơ hội khai thác hiệu quả nguồn tài nguyên biển rộng […]
Trong quá trình phát triển các dự án điện mặt trời, việc đánh giá chính xác tài nguyên năng lượng mặt trời là cơ sở quan trọng để xác định tiềm năng khai thác, lựa chọn công nghệ và dự báo hiệu suất vận hành. Không chỉ cần biết một khu vực có nhiều nắng, […]
Dịch bệnh và biến động chất lượng nước ngày càng trở thành thách thức lớn đối với ngành nuôi tôm, việc tìm kiếm những mô hình nuôi bền vững, kiểm soát tốt môi trường và giảm rủi ro cho tôm ngày càng được quan tâm. Mô hình Aquamimicry nuôi tôm hiệu quả là một hướng […]
Carbon xanh ven biển là lượng carbon được hấp thụ, lưu trữ và tích tụ trong các hệ sinh thái ven biển như rừng ngập mặn, đầm lầy nước mặn và thảm cỏ biển. Đây là những hệ sinh thái có khả năng hấp thụ CO₂ từ khí quyển, đồng thời lưu giữ carbon trong […]
Hiện nay, biến đổi khí hậu, suy giảm tài nguyên thiên nhiên và yêu cầu ngày càng cao từ thị trường quốc tế, ESG trong nông nghiệp đang trở thành xu hướng tất yếu đối với các doanh nghiệp và hợp tác xã. Không còn đơn thuần là một bộ tiêu chí đánh giá phát […]
Biến đổi khí hậu ngày càng nghiêm trọng, việc cắt giảm phát thải khí nhà kính và tăng cường khả năng hấp thụ carbon đang trở thành mục tiêu ưu tiên của nhiều quốc gia. Bên cạnh rừng trên cạn, các hệ sinh thái ven biển như rừng ngập mặn, thảm cỏ biển và đầm […]
Biến đổi khí hậu ngày càng diễn biến phức tạp, hạn hán kéo dài và nguồn nước tưới ngày càng khan hiếm, tổn thất nước vùng trồng đang trở thành bài toán lớn đối với ngành nông nghiệp. Việc thất thoát nước không chỉ làm gia tăng chi phí sản xuất mà còn ảnh hưởng […]
Trong bối cảnh phát triển bền vững trở thành xu hướng toàn cầu, tiêu chuẩn ESG không còn là khái niệm dành riêng cho các tập đoàn đa quốc gia mà đang trở thành tiêu chí quan trọng đối với mọi doanh nghiệp. Nhà đầu tư, khách hàng, đối tác và các tổ chức tài […]
Biến đổi khí hậu ngày càng nghiêm trọng, bảo vệ rừng không chỉ giúp duy trì đa dạng sinh học mà còn đóng vai trò quan trọng trong việc hấp thụ và lưu trữ carbon. Chính vì vậy, REDD+ được cộng đồng quốc tế xem là một trong những cơ chế quan trọng nhằm giảm […]
AWD (Alternate Wetting and Drying) hay kỹ thuật tưới ngập khô xen kẽ là phương pháp quản lý nước trong canh tác lúa được Viện Nghiên cứu Lúa Quốc tế (IRRI) khuyến nghị nhằm tiết kiệm nước, giảm phát thải khí nhà kính và vẫn đảm bảo năng suất cây trồng. Thay vì duy trì […]
Biến đổi khí hậu ngày càng nghiêm trọng, phát thải khí nhà kính đang trở thành một trong những vấn đề được các quốc gia, doanh nghiệp và cộng đồng trên toàn thế giới đặc biệt quan tâm. Việc gia tăng lượng khí nhà kính trong khí quyển không chỉ làm Trái đất nóng lên […]
