Ngành thủy sản toàn cầu phải đối mặt với áp lực từ môi trường, ô nhiễm, kháng sinh và nhu cầu ngày càng cao của người tiêu dùng về thực phẩm sạch, an toàn. Mô hình nuôi trồng hải sản hữu cơ xuất hiện như giải pháp cân bằng giữa hiệu quả kinh tế và trách nhiệm sinh thái.
Việc áp dụng đúng quy trình nuôi trồng hải sản hữu cơ không chỉ nâng cao giá trị sản phẩm. Nó còn mở cánh cửa xuất khẩu vào các thị trường khắt khe. Ví dụ như EU, Nhật Bản, Hoa Kỳ. Trong bài viết này, LASI sẽ phân tích chi tiết từng bước trong quy trình nuôi trồng hải sản hữu cơ chuẩn quốc tế và những lưu ý đặc thù khi áp dụng tại Việt Nam.
Trước tiên, bạn cần hiểu những khung tiêu chuẩn mà mô hình hữu cơ phải tuân theo:
| Tiêu chuẩn / tổ chức | Đối tượng áp dụng / đặc điểm nổi bật |
|---|---|
| IFOAM (Liên minh Nông nghiệp Hữu cơ Quốc tế) |
Đã xây dựng Draft Standards for Organic Aquaculture từ năm 2000, làm tiền đề cho các tiêu chuẩn quốc gia và vùng. |
| EU (Quy định (EC) 834/2007 & 889/2008, bổ sung 710/2009) |
Quy định sản xuất, tiếp thị và kiểm soát sản phẩm hữu cơ. Chúng bao gồm cả nuôi trồng thủy sản và tảo biển. |
| Naturland |
Áp dụng tiêu chuẩn hữu cơ cho nuôi cá, nhuyễn thể, tôm, yêu cầu cao về môi trường và sự bền vững. |
| Soil Association (UK) |
Cơ quan chứng nhận hữu cơ có uy tín, thực hiện kiểm tra và cấp phép theo quy định EU/UK. |
| ASC (Aquaculture Stewardship Council) |
Nhấn mạnh “nuôi có trách nhiệm”, giảm ảnh hưởng xấu đến môi trường và cộng đồng; gồm chuẩn trang trại và chuỗi hành trình (CoC). |
Ở Việt Nam, tiêu chuẩn quốc gia cho tôm hữu cơ là TCVN 11041-8:2018 (Phần 8: Tôm hữu cơ). Tiêu chuẩn này yêu cầu về nước, xử lý tôm, thu hoạch, vận chuyển, không dùng hóa chất trước/during/after thu hoạch. Ngoài ra, quy phạm thực hành nuôi trồng thủy sản hữu cơ do Tổng cục Thủy sản (Việt Nam) ban hành cũng đưa ra các nguyên tắc cơ bản và yêu cầu bắt buộc cho mô hình nuôi hữu cơ tại Việt Nam.
>> Xem thêm: Khám Phá Xu Hướng Nuôi Trồng Thủy Sản Bền Vững Tại Việt Nam 2025
Bước đầu tiên đóng vai trò nền tảng chính là khâu chọn giống và chuẩn bị hệ thống nuôi. Giai đoạn này quyết định chất lượng, khả năng thích nghi và hiệu quả toàn bộ quá trình nuôi sau này.
Hãy chọn giống chất lượng cao, có lịch sử sinh trưởng tốt và khả năng kháng bệnh tự nhiên. Ta cần tránh giống đã xử lý hóa chất, kháng sinh, GMO. Những cá thể có sức khỏe tốt giúp giảm nhu cầu can thiệp y tế.
Những tiêu chí cần thiết khi chuẩn bị môi trường nuôi:
Hệ thống ao, bè, lồng, bể phải đảm bảo độ sâu, lưu thông nước, điều kiện oxy, ánh sáng thích hợp.
Thiết kế hệ thống lọc sinh học, hệ thống trao đổi nước. Việc này để giữ chất lượng và ổn định hóa học.
Ta phải có khoảng đệm tự nhiên xung quanh ao nuôi. Điều này để giảm tác động từ môi trường bên ngoài.
Thời gian chuyển đổi: trước khi mô hình được công nhận hữu cơ, trang trại phải vận hành theo nguyên tắc hữu cơ trong một khoảng thời gian chuyển đổi (thường từ 12–24 tháng). Ta cần để đất/sediment, vi sinh vật, nước chuyển đổi về trạng thái “không ảnh hưởng từ hóa chất”.
Giai đoạn này bao gồm 4 bước cơ bản như sau:
Thức ăn hữu cơ / sinh học: Thức ăn phải có nguồn gốc tự nhiên. Chúng không được chứa hormone, kháng sinh hay thành phần biến đổi gen. Ta có thể bổ sung tảo, men vi sinh hoặc thảo mộc để tăng sức đề kháng và hỗ trợ tiêu hóa. Nguồn cá meal, cá dầu nếu dùng cần đến từ khai thác bền vững.
Mật độ và quản lý sinh học: Giảm mật độ nuôi để hạn chế stress và bệnh tật. Bố trí thả giống theo từng lứa, tránh chồng tuổi. Kết hợp nuôi đa loài như cá – rong – nhuyễn thể. Điều này giúp tận dụng dinh dưỡng và duy trì cân bằng sinh thái.
Kiểm soát môi trường nước và quản lý chất thải: Theo dõi thường xuyên pH, oxy, amoniac, nitrit và chất hữu cơ. Duy trì chất lượng nước bằng hệ thống lọc sinh học, ao lắng hoặc biofloc. Trước khi xả ra môi trường, nước phải được xử lý đạt chuẩn.
Quản lý bệnh và chăm sóc sức khỏe: Ưu tiên phòng bệnh bằng vệ sinh ao nuôi và kiểm tra định kỳ. Khi cần, hãy sử dụng chế phẩm sinh học, vaccine hoặc thảo dược. Tiêu chuẩn hữu cơ nghiêm cấm kháng sinh, hóa chất tổng hợp. Điều này nhằm đảm bảo vật nuôi phát triển tự nhiên và khỏe mạnh.
Thao tác bắt, thu hoạch phải nhẹ nhàng để giảm stress, tổn thương cơ thể. Tôm/cá không được dùng hóa chất trước, trong hoặc sau thu hoạch.
Vận chuyển và bảo quản phải đảm bảo an toàn sinh học, không làm mất trạng thái hữu cơ.
Phân biệt rõ lô sản phẩm hữu cơ với sản phẩm bình thường. Điều này để không bị “lẫn lộn” và làm mất trạng thái hữu cơ.
Ghi chép chi tiết từng bước: nhập giống, thức ăn, kiểm tra chất lượng nước, điều kiện nuôi, xử lý bệnh, thu hoạch, vận chuyển.
Hệ thống truy xuất nguồn gốc là yếu tố không thể thiếu trong tiêu chuẩn quốc tế như ASC CoC.
Đánh giá nội bộ để kiểm tra tuân thủ quy trình.
Mời bên thứ ba độc lập (tổ chức chứng nhận hữu cơ) đến kiểm tra, đánh giá thực tế trên trang trại theo tiêu chuẩn đã chọn. Nếu đạt, cấp chứng chỉ hữu cơ.
>> Xem thêm: Giải Pháp Nuôi Trồng Thủy Sản Đột Phá Cho Thời Đại Mới
Mô hình nuôi trồng hải sản hữu cơ không chỉ mang lại giá trị kinh tế cao. Nó còn thể hiện cam kết sâu sắc với phát triển bền vững. Để triển khai hiệu quả tại Việt Nam, doanh nghiệp cần có đối tác đồng hành hiểu rõ quy trình và tiêu chuẩn kỹ thuật.
LASI tự hào là đơn vị tiên phong hỗ trợ tư vấn, chuyển giao công nghệ và đào tạo kỹ thuật trong lĩnh vực nuôi trồng hải sản hữu cơ. Với đội ngũ chuyên gia am hiểu thực tế và kinh nghiệm quốc tế, LASI giúp các trang trại, hợp tác xã và doanh nghiệp nâng cao năng lực sản xuất. Việc này hướng đến chứng nhận hữu cơ toàn cầu và phát triển bền vững cho ngành thủy sản Việt.
CÔNG TY CỔ PHẦN VẬT TƯ KHOA HỌC KỸ THUẬT LASI
Bài viết liên quan
Nuôi biển đang trở thành một trong những lĩnh vực có tốc độ phát triển nhanh của ngành thủy sản nhờ nhu cầu tiêu thụ thủy sản chất lượng cao ngày càng tăng và xu hướng chuyển dịch từ khai thác sang nuôi trồng bền vững. Cùng với sự phát triển đó, các trang trại […]
Nuôi biển đang trở thành một trong những lĩnh vực trọng điểm của ngành thủy sản Việt Nam. Theo Chiến lược phát triển thủy sản Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, nuôi biển được định hướng phát triển theo hướng công nghiệp, ứng dụng công nghệ cao và mở rộng ra […]
Biến đổi khí hậu đang trở thành một trong những thách thức lớn nhất của toàn cầu, trong đó phát thải khí nhà kính từ các hoạt động sản xuất nông nghiệp là một trong những nguồn phát thải quan trọng cần được kiểm soát. Tại Việt Nam, nông nghiệp vừa là ngành kinh tế […]
Nông nghiệp là một trong những ngành kinh tế mũi nhọn của Việt Nam, đóng góp quan trọng vào tăng trưởng kinh tế và kim ngạch xuất khẩu. Theo số liệu của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, năm 2024, kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản của Việt Nam đạt trên 62 tỷ […]
Trong nuôi trồng thủy sản hiện đại, chất lượng nước là yếu tố quyết định đến tốc độ sinh trưởng, tỷ lệ sống và năng suất của vật nuôi. Trong đó, tảo và phiêu sinh động vật đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì cân bằng hệ sinh thái ao nuôi, đồng thời […]
Ngành thủy sản toàn cầu hướng đến phát triển bền vững và mục tiêu phát thải ròng bằng “0” (Net Zero), truy xuất nguồn gốc carbon ao nuôi đang trở thành xu hướng tất yếu, đặc biệt đối với ngành nuôi tôm. Không chỉ dừng lại ở việc truy xuất nguồn gốc sản phẩm, doanh […]
Lũ quét là một trong những loại hình thiên tai nguy hiểm nhất tại Việt Nam, đặc biệt ở các tỉnh miền núi, trung du và khu vực ven sông suối. Đặc điểm của lũ quét là xuất hiện đột ngột, tốc độ dòng chảy lớn và thời gian hình thành rất ngắn, khiến người […]
Biến đổi khí hậu ngày càng diễn biến phức tạp, nhiệt độ tăng cao, thời tiết khô hạn kéo dài cùng các hiện tượng thời tiết cực đoan xuất hiện với tần suất lớn hơn, nguy cơ cháy rừng đang trở thành một trong những thách thức nghiêm trọng đối với nhiều quốc gia, trong […]
Hiện nay, các quy định về bảo vệ môi trường ngày càng được siết chặt, việc giám sát chất lượng nước thải không chỉ là yêu cầu bắt buộc đối với nhiều doanh nghiệp mà còn là giải pháp quan trọng để kiểm soát ô nhiễm và phát triển bền vững. Thay vì thực hiện […]
Nguồn nước mặt như sông, hồ, kênh, rạch và hồ chứa đóng vai trò đặc biệt quan trọng đối với sinh hoạt, sản xuất nông nghiệp, công nghiệp cũng như duy trì hệ sinh thái tự nhiên. Tuy nhiên, quá trình đô thị hóa, phát triển công nghiệp và biến đổi khí hậu đang khiến […]
Ngành thủy sản đang đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế Việt Nam với kim ngạch xuất khẩu hàng chục tỷ USD mỗi năm. Tuy nhiên, với sự tăng trưởng đó là áp lực ngày càng lớn về giảm phát thải khí nhà kính và đáp ứng các tiêu chuẩn môi trường của […]
Trong các dự án điện gió, chất lượng dữ liệu gió quyết định trực tiếp đến hiệu quả đầu tư và khả năng khai thác của toàn bộ nhà máy. Trước khi lựa chọn vị trí xây dựng, chủ đầu tư cần thu thập đầy đủ các thông số như tốc độ gió, hướng gió, […]
