Việc kiểm soát nước dằn tàu không còn là vấn đề tự nguyện mà đã trở thành yêu cầu pháp lý nghiêm ngặt trên toàn cầu. Đối với các chủ tàu và đơn vị vận hành, việc nắm vững tiêu chuẩn xả thải nước dằn tàu là yếu tố sống còn để tránh các khoản phạt khổng lồ và bảo vệ hệ sinh thái biển.

Nước dằn tàu là gì và tại sao cần tiêu chuẩn xả thải nước dằn tàu?

Nước dằn tàu là nước biển được bơm vào các két chứa để điều chỉnh trọng tâm, độ mớn nước và đảm bảo tính ổn định cấu trúc cho tàu khi không chở hàng hoặc chở ít hàng. Tuy nhiên, trong dòng nước này chứa đựng hàng ngàn loài sinh vật ngoại lai (vi khuẩn, vi tảo, động vật thân mềm…). Khi tàu xả nước dằn tại một cảng cách xa hàng ngàn dặm, các sinh vật này có thể trở thành loài xâm lấn, phá hủy chuỗi thức ăn địa phương. Do đó, các tiêu chuẩn xả thải ra đời nhằm thiết lập “màng lọc” an toàn cho đại dương.

Công ước quốc tế BWM 2004 – Khung pháp lý nền tảng của tiêu chuẩn xả thải nước dằn tàu

Công ước quốc tế về kiểm soát và quản lý nước dằn và cặn nước dằn của tàu năm 2004 (BWM 2004) là văn bản quan trọng nhất. Theo lộ trình cập nhật đến năm 2026, các tàu phải chuyển đổi hoàn toàn từ việc thay nước đơn thuần sang xử lý bằng công nghệ.

Tiêu chuẩn xả thải nước dằn tàu D-1: Thay nước dằn tàu (Ballast Water Exchange)

Đây là tiêu chuẩn tạm thời dành cho các tàu đời cũ. Quy định yêu cầu:

• Thay nước tại khu vực cách bờ ít nhất 200 hải lý.

• Độ sâu mực nước tối thiểu là 200 mét.

• Hiệu suất trao đổi nước phải đạt ít nhất 95% thể tích.

Tiêu chuẩn xả thải nước dằn tàu D-2: Tiêu chuẩn hiệu quả quản lý (Ballast Water Performance)

Đây là tiêu chuẩn khắt khe hơn, yêu cầu tàu phải lắp đặt Hệ thống quản lý nước dằn (BWMS). Tiêu chuẩn D-2 quy định số lượng vi sinh vật tối đa được phép tồn tại trong nước xả thải:

• Nhóm vi sinh vật có kích thước >50µm: Giới hạn xả thải cho phép là <10 sinh vật sống trên mỗi m³.

• Nhóm vi sinh vật có kích thước 10µm ≤ x < 50µm: Giới hạn xả thải cho phép là <10 sinh vật sống trên mỗi ml.

• Vi khuẩn Vibrio cholerae (phẩy khuẩn tả): Giới hạn xả thải cho phép là < 1 đơn vị hình thành khuẩn lạc (CFU) trên 100 ml.

• Vi khuẩn Escherichia coli (E. coli): Giới hạn xả thải cho phép là < 250 CFU trên 100 ml.

• Vi khuẩn đường ruột (Intestinal Enterococci): Giới hạn xả thải cho phép là < 100 CFU trên 100 ml.

>> Xem thêm: Tìm Hiểu Về D1 Và D2 Trong Tiêu Chuẩn Nước Dằn Tàu

Quy định của Việt Nam về tiêu chuẩn xả thải nước dằn tàu

Là một quốc gia biển, Việt Nam đã nội hóa các quy định quốc tế thông qua các thông tư của Bộ Giao thông vận tải và Bộ Tài nguyên và Môi trường.

Tiêu chuẩn QCVN về nước thải hàng hải

Tại Việt Nam, các tàu hoạt động trong vùng nước cảng biển phải tuân thủ nghiêm ngặt các chỉ số về hóa lý (độ pH, hàm lượng Clo dư nếu có sử dụng hóa chất xử lý) và chỉ số vi sinh vật tương đương với tiêu chuẩn D-2 của IMO.

Hồ sơ quản lý bắt buộc

Mọi tàu khi cập cảng Việt Nam cần xuất trình:

• Kế hoạch quản lý nước dằn (Ballast Water Management Plan): Được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt.

• Nhật ký nước dằn (Ballast Water Record Book): Ghi chép chi tiết quá trình xả thải. Bao gồm thời gian, vị trí, khối lượng nước bơm vào/xả ra.

• Giấy chứng nhận quốc tế về quản lý nước dằn.

Các công nghệ xử lý nước dằn phổ biến hiện nay

Để đáp ứng tiêu chuẩn D-2, các tàu hiện nay thường áp dụng một hoặc kết hợp nhiều công nghệ sau:

Xử lý bằng tia cực tím (UV)

Phương pháp này sử dụng đèn UV cường độ cao để phá hủy cấu trúc DNA của vi sinh vật. Từ đó khiến chúng không thể sinh sản. Ưu điểm là không sử dụng hóa chất, an toàn cho vỏ tàu. Tuy nhiên, hiệu quả sẽ kém hơn trong vùng nước quá đục.

Khử trùng bằng điện phân (Electrolysis)

Nước biển đi qua các điện cực tạo ra các chất oxy hóa mạnh (như Hypochlorite) để tiêu diệt sinh vật. Đây là phương pháp hiệu quả cho các tàu có lưu lượng nước dằn lớn. Trong đó bao gồm tàu chở hàng rời, tàu dầu.

Lọc cơ học (Filtration)

Thường là bước tiền xử lý để loại bỏ các sinh vật có kích thước lớn và trầm tích trước khi đưa vào hệ thống xử lý chính bằng UV hoặc hóa chất.

Những thách thức và sai lầm thường gặp khi thực hiện tiêu chuẩn xả thải nước dằn tàu

Dù quy định đã rõ ràng, nhiều chủ tàu vẫn gặp khó khăn trong quá trình vận hành thực tế:

• Hệ thống BWMS bị lỗi: Do bảo dưỡng kém hoặc vận hành sai quy trình, dẫn đến nước xả ra không đạt chuẩn D-2.

• Ghi chép nhật ký không khớp: Sự sai lệch giữa tọa độ thực tế trên AIS và nhật ký giấy có thể khiến tàu bị tạm giữ.

• Nước quá đục: Ở các cảng sông (như khu vực Hải Phòng, TP.HCM), độ đục cao khiến hệ thống lọc bị tắc nghẽn liên tục.

Lời khuyên tối ưu cho chủ tàu và thuyền viên

Để đảm bảo tuân thủ tiêu chuẩn xả thải nước dằn tàu một cách bền vững, doanh nghiệp cần lưu ý:

• Đào tạo thuyền viên: Đảm bảo sĩ quan máy nắm vững quy trình vận hành hệ thống BWMS và cách xử lý sự cố.

• Bảo trì định kỳ: Thay thế lõi lọc và kiểm tra cảm biến định kỳ theo khuyến cáo của nhà sản xuất.

• Lấy mẫu kiểm tra độc lập: Chủ tàu nên chủ động lấy mẫu nước xả thải để xét nghiệm định kỳ tại các phòng Lab đạt chuẩn, nhằm đối chứng với kết quả kiểm tra của cảng vụ.

>> Xem thêm: Xả Thải Trên Biển: Mối Đe Dọa Sinh Tồn Của Đại Dương

Kết luận

Tuân thủ tiêu chuẩn xả thải nước dằn tàu không chỉ là nghĩa vụ pháp lý mà còn là trách nhiệm với môi trường toàn cầu. Với việc các quy định của IMO ngày càng được thắt chặt vào năm 2026, việc đầu tư vào công nghệ xử lý hiện đại và quy trình quản lý khoa học chính là chìa khóa để ngành hàng hải phát triển bền vững.

Bạn đang tìm kiếm giải pháp tư vấn lắp đặt hệ thống BWMS hoặc cần hướng dẫn hồ sơ pháp lý về nước dằn? Hãy liên hệ với LASI để được hỗ trợ từ các chuyên gia hàng đầu ngay hôm nay!

CÔNG TY CỔ PHẦN VẬT TƯ KHOA HỌC KỸ THUẬT – LASI

• Trụ sở: LASI Building, 345 Kim Mã, Giảng Võ, Hà Nội
• VP Hà Nội: Lô 1-M1, Khu đô thị mới Yên Hòa, Yên Hòa, Hà Nội
• VP Cần Thơ: 01 Đường B16, KDC 91B, Tân An, Cần Thơ
• Hotline: 0988 279 911 – (84-24) 3771 2880
• Email: Info@lasi.com.vn