Biến đổi khí hậu, ô nhiễm và khan hiếm nước ngọt đang đặt ngành thủy sản trước bài toán kép: tăng sản lượng nhưng vẫn phải bảo vệ môi trường và đảm bảo sinh kế. Trong bối cảnh đó, nuôi trồng thủy sản đa tầng nổi lên như một giải pháp toàn diện. Mô hình này tối ưu không gian mặt nước, phân tầng theo độ sâu để nuôi nhiều loài phù hợp. Nhờ vậy môi trường nước thủy sản giảm chất thải và tăng hiệu quả sinh học, mở ra hướng phát triển bền vững cho thủy sản Việt Nam.
Nuôi trồng thủy sản đa tầng hay còn được gọi là IMTA (Integrated Multi-Trophic Aquaculture). Đây là phương pháp kết hợp nhiều loài sinh vật trong cùng hệ thống nuôi. Mỗi loài sống ở tầng sinh thái khác nhau và có mối liên kết hỗ trợ lẫn nhau. Mô hình này tạo nên một chu trình sinh học khép kín, giúp tối ưu nguồn dinh dưỡng và giảm thiểu chất thải.
Ví dụ, cá được nuôi ở tầng mặt. Thức ăn thừa và chất thải từ cá trở thành nguồn dinh dưỡng cho nhuyễn thể hoặc rong biển ở tầng dưới. Nhờ đó, chất thải được xử lý tự nhiên, nước sạch hơn, hiệu suất sản xuất tăng và hệ sinh thái vùng nuôi trở nên đa dạng hơn.
Khác với mô hình đơn loài chỉ sử dụng một tầng sinh thái, IMTA tận dụng cả ba lớp: mặt, giữa và đáy. Cách tiếp cận này giúp tăng sản lượng trên cùng một diện tích. Đây là lợi thế lớn trong bối cảnh quỹ đất nuôi trồng ngày càng hạn chế và chi phí mặt bằng liên tục gia tăng.
Chất thải hữu cơ trong nuôi trồng thủy sản là một trong những nguyên nhân chính gây ô nhiễm nước. Trong mô hình đa tầng, các loài như rong tảo, động vật lọc nước hoặc vi sinh vật sẽ hấp thụ và phân giải chất thải này. Đây là một cách giúp làm sạch môi trường nước tự nhiên.
Điều này không chỉ giảm thiểu tác động xấu tới nguồn nước mặt và ngầm mà còn giảm đáng kể nhu cầu thay nước thường xuyên. Từ đó, doanh nghiệp cũng như người nông dân tiết kiệm đáng kể chi phí vận hành.
Nuôi trồng thủy sản đa tầng đồng nghĩa với việc có nhiều loài cùng sinh trưởng và phát triển. Điều này tạo ra nguồn thu nhập từ nhiều dòng sản phẩm như cá, tôm, cua, sò, rong biển… Việc này giúp giảm rủi ro thị trường, đa dạng hóa đầu ra và tăng khả năng thích nghi trước biến động giá cả.
Trong hệ thống đa tầng, một phần thức ăn dư thừa được loài này tận dụng từ loài kia. Ví dụ, phân cá trở thành thức ăn cho nhuyễn thể, rong biển; thức ăn rơi vãi xuống đáy sẽ được giáp xác đáy tiêu hóa. Nhờ đó, chi phí thức ăn giảm đáng kể. Bên cạnh đó, hệ sinh thái cân bằng còn giúp hạn chế mầm bệnh và giảm phụ thuộc vào thuốc kháng sinh, hóa chất.
Tại Việt Nam, các tỉnh ven biển như Khánh Hòa, Quảng Ninh, Cà Mau và Kiên Giang đã bắt đầu thử nghiệm mô hình nuôi thủy sản đa tầng. Việc này diễn ra ở biển, đầm phá và cả vùng nước lợ.
Một số mô hình tiêu biểu gồm: nuôi cá biển kết hợp rong sụn và nhuyễn thể ở vịnh Nha Trang; nuôi cá rô phi – rau thủy canh tại đồng bằng sông Cửu Long; nuôi tôm sú – cua – cá đối trong rừng ngập mặn Cà Mau. Các mô hình này đều hướng tới hiệu quả sinh thái và bền vững lâu dài.
Nuôi trồng thủy sản đa tầng mang lại nhiều lợi ích về sinh thái và kinh tế. Tuy nhiên, trong quá trình triển khai thực tế, mô hình này vẫn gặp không ít thách thức. Điển hình như:
Kết hợp nhiều loài trong cùng hệ sinh thái đòi hỏi hiểu rõ về tập tính, mật độ và khả năng tương tác của chúng. Nếu phân tầng không hợp lý, các loài sẽ cạnh tranh oxy, thức ăn và không gian sống. Sự mất cân bằng này có thể gây suy giảm năng suất và làm tăng nguy cơ bùng phát dịch bệnh.
Quản lý nồng độ oxy hòa tan (DO) là yếu tố then chốt trong mô hình IMTA. Khác với nuôi đơn loài, mô hình này gồm nhiều loài sinh vật sống ở các tầng khác nhau như mặt, giữa và đáy. Mỗi loài có nhu cầu oxy riêng và phản ứng khác nhau với biến động DO theo thời gian.
Khi DO giảm đột ngột, nhất là vào ban đêm hoặc sau những ngày nắng nóng, nhiều loài dễ bị stress, chậm lớn hoặc chết hàng loạt. Thiệt hại không chỉ dừng ở kinh tế mà còn ảnh hưởng đến toàn bộ hệ sinh thái ao nuôi.
Tình trạng càng nghiêm trọng hơn nếu chất thải hữu cơ tích tụ ở tầng đáy. DO tại đây có thể giảm mạnh, gây nguy hiểm cho các loài như tôm, cua, trai, nghêu. Nếu không có hệ thống đo DO chính xác và theo dõi liên tục, người nuôi khó phát hiện sớm và đưa ra giải pháp kịp thời.
>> Xem thêm: Nuôi Trồng Tôm Giống Và Những Điều Cần Biết
Nhiều hộ nuôi trồng thủy sản hiện nay vẫn quản lý chất lượng nước thủ công, dựa vào cảm quan hoặc đo đạc rời rạc. Điều này khiến việc ra quyết định thiếu chính xác và thường chậm trễ.
Để mô hình nuôi đa tầng hoạt động hiệu quả, cần có giải pháp công nghệ đo DO thông minh. Hệ thống phải cung cấp dữ liệu theo thời gian thực, cảnh báo khi DO vượt ngưỡng và hỗ trợ điều chỉnh sục khí, thay nước kịp thời.
Trước thách thức kiểm soát chất lượng nước và biến động DO, LASI cung cấp hệ thống đo và giám sát chuyên sâu cho nuôi thủy sản đa tầng. Đây là bước đột phá giúp người nuôi quản lý môi trường chính xác và chủ động. Thiết bị được tích hợp với ứng dụng giám sát từ xa, hiển thị dữ liệu theo thời gian thực và cảnh báo khi thông số vượt ngưỡng. Việc này đã và đang hỗ trợ người nuôi xử lý kịp thời, dù ở bất cứ đâu.
Ngoài DO, hệ thống của LASI còn đo được pH, độ mặn, độ đục và nhiệt độ nước. Những thông số này giúp người nuôi có cái nhìn tổng thể về môi trường ao. Điều này đặc biệt quan trọng trong các mô hình nuôi ghép nhiều loài. LASI không chỉ cung cấp thiết bị mà còn là đối tác công nghệ, đồng hành cùng người nuôi trong hành trình phát triển thủy sản thông minh, hiệu quả và bền vững.
>> Xem thêm: Giải Pháp Nuôi Trồng Thủy Sản Đột Phá Cho Thời Đại Mới
Nuôi trồng thủy sản đa tầng giúp tăng hiệu quả sản xuất và góp phần bảo vệ môi trường sống. Đây là lời giải toàn diện cho bài toán kinh tế, sinh thái và xã hội trong ngành thủy sản. Thị trường quốc tế ngày càng siết chặt yêu cầu về phát triển bền vững. Vì thế, nuôi trồng đa tầng trở thành hướng đi tất yếu.
Đồng hành cùng xu hướng hiện đại, LASI cung cấp giải pháp thông minh, hiệu quả. Nhờ vậy, người nuôi quản lý ao một cách chính xác và bền vững hơn mỗi ngày. Liên hệ ngay LASI vì một tương lai thủy sản xanh!
CÔNG TY CỔ PHẦN VẬT TƯ KHOA HỌC KỸ THUẬT LASI
Trụ sở: LASI Building, 345 Kim Mã, Ngọc Khánh, Ba Đình, Hà Nội
Văn phòng: 62 Nguyễn Khang, Yên Hòa, Cầu Giấy, Hà Nội
Hotline: 0988 279 911 – (84-24) 3771 2880
Email: Info@lasi.com.vn
Bài viết liên quan
[English caption below] Nhằm mang đến góc nhìn toàn diện về công nghệ #đo_quang_hợp hiện đại trong nghiên cứu nông nghiệp, sinh thái và môi trường, LASI tổ chức chuỗi Seminar với nhiều nội dung chuyên sâu, tạo cơ hội để các nhà khoa học, giảng viên, nghiên cứu viên và doanh nghiệp cùng trao […]
Nuôi biển đang trở thành một trong những lĩnh vực có tốc độ phát triển nhanh của ngành thủy sản nhờ nhu cầu tiêu thụ thủy sản chất lượng cao ngày càng tăng và xu hướng chuyển dịch từ khai thác sang nuôi trồng bền vững. Cùng với sự phát triển đó, các trang trại […]
Nuôi biển đang trở thành một trong những lĩnh vực trọng điểm của ngành thủy sản Việt Nam. Theo Chiến lược phát triển thủy sản Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, nuôi biển được định hướng phát triển theo hướng công nghiệp, ứng dụng công nghệ cao và mở rộng ra […]
Biến đổi khí hậu đang trở thành một trong những thách thức lớn nhất của toàn cầu, trong đó phát thải khí nhà kính từ các hoạt động sản xuất nông nghiệp là một trong những nguồn phát thải quan trọng cần được kiểm soát. Tại Việt Nam, nông nghiệp vừa là ngành kinh tế […]
Nông nghiệp là một trong những ngành kinh tế mũi nhọn của Việt Nam, đóng góp quan trọng vào tăng trưởng kinh tế và kim ngạch xuất khẩu. Theo số liệu của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, năm 2024, kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản của Việt Nam đạt trên 62 tỷ […]
Trong nuôi trồng thủy sản hiện đại, chất lượng nước là yếu tố quyết định đến tốc độ sinh trưởng, tỷ lệ sống và năng suất của vật nuôi. Trong đó, tảo và phiêu sinh động vật đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì cân bằng hệ sinh thái ao nuôi, đồng thời […]
Ngành thủy sản toàn cầu hướng đến phát triển bền vững và mục tiêu phát thải ròng bằng “0” (Net Zero), truy xuất nguồn gốc carbon ao nuôi đang trở thành xu hướng tất yếu, đặc biệt đối với ngành nuôi tôm. Không chỉ dừng lại ở việc truy xuất nguồn gốc sản phẩm, doanh […]
Lũ quét là một trong những loại hình thiên tai nguy hiểm nhất tại Việt Nam, đặc biệt ở các tỉnh miền núi, trung du và khu vực ven sông suối. Đặc điểm của lũ quét là xuất hiện đột ngột, tốc độ dòng chảy lớn và thời gian hình thành rất ngắn, khiến người […]
Biến đổi khí hậu ngày càng diễn biến phức tạp, nhiệt độ tăng cao, thời tiết khô hạn kéo dài cùng các hiện tượng thời tiết cực đoan xuất hiện với tần suất lớn hơn, nguy cơ cháy rừng đang trở thành một trong những thách thức nghiêm trọng đối với nhiều quốc gia, trong […]
Hiện nay, các quy định về bảo vệ môi trường ngày càng được siết chặt, việc giám sát chất lượng nước thải không chỉ là yêu cầu bắt buộc đối với nhiều doanh nghiệp mà còn là giải pháp quan trọng để kiểm soát ô nhiễm và phát triển bền vững. Thay vì thực hiện […]
Nguồn nước mặt như sông, hồ, kênh, rạch và hồ chứa đóng vai trò đặc biệt quan trọng đối với sinh hoạt, sản xuất nông nghiệp, công nghiệp cũng như duy trì hệ sinh thái tự nhiên. Tuy nhiên, quá trình đô thị hóa, phát triển công nghiệp và biến đổi khí hậu đang khiến […]
Ngành thủy sản đang đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế Việt Nam với kim ngạch xuất khẩu hàng chục tỷ USD mỗi năm. Tuy nhiên, với sự tăng trưởng đó là áp lực ngày càng lớn về giảm phát thải khí nhà kính và đáp ứng các tiêu chuẩn môi trường của […]
