Trong bối cảnh kinh tế thế giới biến động, xuất khẩu thủy sản nước ta vẫn giữ được đà tăng trưởng với nhiều tín hiệu tích cực. Ngành không chỉ mở rộng thị trường mà còn nâng cấp chuỗi giá trị, đổi mới sản xuất và hiện đại hóa chế biến. Thương hiệu quốc gia cũng dần được định hình rõ nét hơn. Tất cả đang góp phần nâng tầm vị thế thủy sản Việt trên bản đồ xuất khẩu toàn cầu.

Xuất khẩu thủy sản – Trụ cột chiến lược của nền kinh tế

Hơn hai thập kỷ qua, thủy sản Việt Nam đã phát triển mạnh mẽ. Từ ngành phục vụ tiêu dùng nội địa, nay đã vươn lên thành một trụ cột xuất khẩu của quốc gia. Hiện nay, thủy sản đứng thứ ba trong nhóm ngành xuất khẩu lớn nhất, chỉ sau điện tử và dệt may.

Năm 2024, dù đối mặt với nhiều thách thức toàn cầu như lạm phát, xung đột thương mại, dịch bệnh và biến đổi khí hậu, kim ngạch xuất khẩu vẫn đạt gần 9,2 tỷ USD. Kết quả này khẳng định sức bật và khả năng thích nghi của ngành. Ngoài các thị trường lớn như Mỹ, EU, Nhật Bản và Trung Quốc, ngành thủy sản Việt Nam đang mở rộng thêm nhiều điểm sáng mới.

Những thị trường xuất khẩu thủy sản mới giàu tiềm năng đang được mở rộng

Trung Đông – “Cơn khát” thủy sản chất lượng

Trung Đông là thị trường tiềm năng cho thủy sản Việt Nam nhờ nhu cầu lớn và phụ thuộc gần như hoàn toàn vào nhập khẩu do khí hậu sa mạc. Cá tra phi lê, tôm đông lạnh và mực của Việt Nam được ưa chuộng nhờ giá cạnh tranh, dễ chế biến và phù hợp với khẩu vị người Hồi giáo. Đây là nhóm tiêu dùng chú trọng an toàn và sự tiện lợi.

Doanh nghiệp Việt đã và đang đầu tư dây chuyền đạt chuẩn Halal. Điều này giúp sản phẩm dễ dàng tiếp cận các hệ thống bán lẻ trong khu vực hơn. Việc tham gia các hội chợ quốc tế như Gulfood và MIHAS cũng mở ra nhiều cơ hội kết nối trực tiếp. Nhờ định hướng đúng đắn, Trung Đông đang trở thành mắt xích quan trọng trong chiến lược mở rộng thị trường xuất khẩu thủy sản Việt.

Châu Phi – Thị trường “đói” protein động vật

Châu Phi tuy chưa tạo ra giá trị đơn hàng lớn, nhưng đang dần trở thành thị trường tiềm năng cho thủy sản Việt Nam. Khu vực này có dân số hơn 1,4 tỷ người, phần lớn là người trẻ. Đô thị hóa diễn ra nhanh, kéo theo nhu cầu tiêu dùng hải sản tăng mạnh. Nhiều quốc gia như Ai Cập, Ghana, Nigeria và Nam Phi phải nhập khẩu để bù đắp thiếu hụt nguồn cung nội địa.

Cá tra phi lê, cá khô và mực của Việt Nam được ưa chuộng nhờ giá hợp lý, dễ bảo quản, chế biến. Thủy sản Việt còn có lợi thế về đóng gói, cấp đông và giao hàng ổn định. Doanh nghiệp cần tận dụng kênh phân phối bản địa và các chính sách hỗ trợ thương mại để mở rộng thị phần. Nếu có chiến lược đúng, châu Phi sẽ là điểm đến tăng trưởng thực chất trong tương lai gần.

Nam Mỹ – Tín hiệu tích cực từ Brazil, Chile

Brazil, Chile, Peru và Colombia đang trở thành thị trường xuất khẩu tiềm năng cho thủy sản Việt Nam. Nhu cầu tiêu dùng lớn, trong khi khai thác nội địa giảm, khiến nhiều nước Nam Mỹ tăng nhập khẩu từ châu Á.

Tôm, mực và cá tra của Việt Nam được ưa chuộng. Điều này có được nhờ giá hợp lý, chất lượng ổn định và dễ chế biến. Cá tra đặc biệt phù hợp với hệ thống nhà hàng, bán lẻ và bếp ăn công nghiệp.

Các FTA với MERCOSUR giúp cắt giảm thuế và đơn giản hóa thủ tục. Kết hợp với tâm lý tiêu dùng cởi mở, Nam Mỹ đang trở thành cơ hội tăng trưởng bền vững cho thủy sản Việt.

Xu hướng sản phẩm xuất khẩu thủy sản

Tăng trưởng mạnh ở nhóm sản phẩm giá trị gia tăng

Xu hướng tiêu dùng toàn cầu nghiêng về sản phẩm tiện lợi, an toàn, có truy xuất nguồn gốc, khiến thủy sản chế biến sâu ngày càng được ưa chuộng. Tại châu Âu và Nhật Bản, nhu cầu nhóm sản phẩm này đang tăng trưởng ổn định.

Nhiều doanh nghiệp như Vĩnh Hoàn, Minh Phú và Sao Ta đã nhanh chóng đầu tư vào công nghệ chế biến hiện đại. Họ sử dụng dây chuyền IQF và đóng gói cao cấp để nâng tầm sản phẩm. Nhờ đó, thủy sản Việt Nam dần tiếp cận phân khúc tiêu dùng cao cấp, thay vì chỉ xuất khẩu nguyên liệu thô như trước..

Bùng nổ nhóm sản phẩm thân thiện môi trường

Thủy sản nuôi theo hướng hữu cơ, đạt chuẩn ASC, BAP, GlobalG.A.P. đang ngày càng được ưa chuộng. Đặc biệt, các sản phẩm “xanh” ít phát thải carbon, không kháng sinh, không chất bảo quản, đáp ứng đúng xu hướng tiêu dùng bền vững. Nhờ đó, chúng dần chiếm được lòng tin từ các nhà bán lẻ lớn như Walmart, Costco hay Carrefour.

Việt Nam đang đẩy mạnh mô hình nuôi tôm – lúa, cá tra tuần hoàn khép kín, tôm sinh thái dưới tán rừng ngập mặn… Đây là xu thế tất yếu và là lợi thế cạnh tranh dài hạn cho xuất khẩu thủy sản Việt.

Công nghệ hóa – Chìa khóa nâng tầm chuỗi giá trị xuất khẩu thủy sản

Minh bạch hóa chuỗi giá trị trong xuất khẩu thủy sản nhờ công nghệ số

Từ vùng nuôi đến bàn ăn, hành trình thủy sản Việt ngày càng minh bạch nhờ công nghệ số. Doanh nghiệp đã áp dụng mã QR truy xuất nguồn gốc, tích hợp dữ liệu về giống, thức ăn, môi trường ao nuôi… cập nhật theo thời gian thực. Điều này giúp kiểm soát rủi ro và tăng niềm tin từ đối tác.

IoT cho phép giám sát liên tục các chỉ số nước, phát hiện sớm bất thường. AI hỗ trợ phân tích dữ liệu, tối ưu lượng thức ăn và thời điểm thu hoạch. Blockchain bảo mật dữ liệu chuỗi cung ứng, đảm bảo không thể chỉnh sửa – yếu tố quan trọng với thị trường EU, Mỹ.

Ngoài vùng nuôi, công nghệ còn hỗ trợ phân loại, bảo quản lạnh và theo dõi lô hàng. Số hóa toàn chuỗi giúp doanh nghiệp chủ động kiểm soát, từ đó nâng cao năng lực cạnh tranh trên thị trường toàn cầu.

Tự động hóa chế biến giúp nâng cao năng suất và chất lượng

Trong các nhà máy chế biến hiện đại, tự động hóa đang dần thay thế lao động thủ công. Nhiều doanh nghiệp đã đầu tư vào robot phân loại, máy cắt tự động, máy sấy băng tải và công nghệ cấp đông siêu tốc IQF.

Robot giúp phân loại nguyên liệu nhanh, chính xác và đồng đều. Đây là yếu tố quan trọng khi phục vụ các thị trường khó tính.

Máy sấy và cấp đông hiện đại giữ được độ tươi, cấu trúc và giá trị dinh dưỡng. Đồng thời, chúng rút ngắn thời gian chế biến, giảm hao hụt và tiết kiệm năng lượng.

Tự động hóa giúp nâng cao chất lượng sản phẩm, ổn định sản lượng và giảm chi phí sản xuất. Nhờ đó, doanh nghiệp đáp ứng tốt các đơn hàng lớn và tiêu chuẩn kỹ thuật khắt khe. Đây chính là lợi thế cạnh tranh bền vững cho thủy sản Việt trên thị trường toàn cầu.

Chính sách và hiệp định thương mại – Bệ phóng mới cho xuất khẩu

Tận dụng lợi thế từ các hiệp định thương mại tự do (FTA)

Việt Nam là một trong số ít quốc gia ký nhiều FTA thế hệ mới như EVFTA, CPTPP, UKVFTA. Nhờ đó, thủy sản xuất khẩu được hưởng ưu đãi thuế quan đáng kể. Nhờ đó, doanh nghiệp có thể tiếp cận sâu hơn vào các thị trường cao cấp. Đây là những thị trường có yêu cầu nghiêm ngặt về chất lượng và an toàn thực phẩm.

Chính phủ hỗ trợ mạnh mẽ 

Những năm gần đây, Nhà nước đã triển khai đồng bộ nhiều chính sách hỗ trợ cho ngành thủy sản. Trong đó có tín dụng xanh, thiết bị nuôi trồng hiện đại và hạ tầng kho lạnh. Cảng cá và hệ thống kiểm dịch cũng được đầu tư bài bản hơn. Những yếu tố này giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh và tối ưu chi phí xuất khẩu.

Kết luận 

Việt Nam đang chuyển mình mạnh mẽ trong xuất khẩu thủy sản với định hướng hiện đại và bền vững. Ngành cần tập trung mở rộng thị trường, nâng giá trị sản phẩm, ứng dụng công nghệ và tận dụng ưu đãi từ các FTA mới. Cơ hội nhiều nhưng thách thức cũng lớn. Vì vậy, doanh nghiệp cần đổi mới tư duy, đầu tư bài bản và hướng đến phát triển bền vững để vững vàng hội nhập.

LASI tự hào đồng hành cùng ngành thủy sản với các giải pháp truyền thông chiến lược. Chúng tôi giúp doanh nghiệp nâng tầm thương hiệu và xây dựng hình ảnh chuyên nghiệp. Từ đó, tạo lợi thế cạnh tranh và chinh phục thị trường toàn cầu một cách bền vững.

CÔNG TY CỔ PHẦN VẬT TƯ KHOA HỌC KỸ THUẬT – LASI 

• Trụ sở: LASI Building, 345 Kim Mã, Giảng Võ, Hà Nội

• Văn phòng: 62 Nguyễn Khang, Yên Hòa, Hà Nội

• Hotline: 0988 279 911 – (84-24) 3771 2880

• Email: Info@lasi.com.vn