Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng phức tạp, Việt Nam là một trong những quốc gia chịu thiệt hại nặng nề nhất do thiên tai. Nhằm nâng cao năng lực dự báo, cảnh báo và quản lý rủi ro, Chính phủ đã ban hành Nghị định 66/2021/NĐ-CP – một bước tiến quan trọng trong việc hoàn thiện khung pháp lý về phòng chống thiên tai, đặc biệt trong lĩnh vực quan trắc và cảnh báo sớm.
Nghị định 66/2021/NĐ-CP được ban hành ngày 6/7/2021 và có hiệu lực từ 20/8/2021. Văn bản này quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Phòng, chống thiên tai sửa đổi năm 2020. Nghị định này tập trung vào các nội dung:
Quản lý, vận hành, khai thác hệ thống quan trắc, giám sát thiên tai.
Cơ chế phối hợp trong cảnh báo, dự báo thiên tai.
Quy định về các loại hình thiên tai cần theo dõi, cảnh báo.
Quy định chi tiết về báo cáo, chia sẻ dữ liệu thiên tai giữa các cơ quan chức năng và địa phương.
Nghị định nhấn mạnh vai trò của công nghệ, tự động hóa và dữ liệu thời gian thực trong quan trắc. Đây là yếu tố then chốt để nâng cao năng lực ứng phó sớm và hiệu quả.
Một nội dung cốt lõi của Nghị định 66/2021/NĐ-CP là yêu cầu rõ trách nhiệm. Tổ chức, cá nhân liên quan đến hoạt động dự báo và cảnh báo thiên tai phải thực hiện đầy đủ theo quy định:
Thiết lập mạng lưới quan trắc khí tượng thủy văn, động đất, sóng thần, trượt lở đất, xâm nhập mặn, ngập úng…
Vận hành theo quy trình kỹ thuật được phê duyệt.
Đảm bảo dữ liệu được truyền tải tự động, liên tục, chính xác về các trung tâm điều phối quốc gia.
Đặc biệt, nghị định đưa ra hướng dẫn cụ thể về:
Tần suất đo đạc, quy trình kiểm định thiết bị.
Chuẩn định dạng dữ liệu truyền dẫn (XML, CSV, API).
Yêu cầu đồng bộ về bản đồ nền, tọa độ địa lý, và mô hình số độ cao (DEM) trong hệ thống GIS phục vụ cảnh báo.
Các dự án hạ tầng như đường cao tốc, hồ chứa, khu đô thị lớn bắt buộc phải lắp đặt hệ thống quan trắc. Yêu cầu này được quy định rõ trong Nghị định 66/2021/NĐ-CP.
Một điểm nhấn quan trọng của Nghị định 66/2021/NĐ-CP là quy định bắt buộc chia sẻ dữ liệu giữa các cơ quan có liên quan. Dữ liệu này gồm:
Lượng mưa, mực nước sông, thủy triều, dòng chảy.
Nhiệt độ, độ ẩm, áp suất khí quyển.
Trượt lở đất, sóng thần, động đất.
Hình ảnh vệ tinh, radar, cảm biến đo mưa, camera giám sát lũ.
Dữ liệu cần được thu thập liên tục, đồng bộ và lưu giữ ít nhất 5 năm. Đây là cơ sở quan trọng cho các hoạt động dự báo, cảnh báo và quản lý thiên tai.
Lập bản đồ nguy cơ thiên tai.
Phát tín hiệu cảnh báo cho người dân.
Cập nhật thông tin trực tuyến qua web/app đến chính quyền địa phương.
Việc bắt buộc chia sẻ dữ liệu là bước đi chiến lược. Nó giúp phá bỏ “bức tường thông tin” giữa các ngành. Đây chính là điểm yếu từng tồn tại trong các sự cố thiên tai trước đây.
Nghị định 66/2021/NĐ-CP cũng khuyến khích ứng dụng công nghệ hiện đại vào quan trắc và cảnh báo. Trong đó có:
Hệ thống cảm biến tự động đo mực nước, mưa, địa chấn.
Công nghệ AI để phân tích mô hình lũ quét, sạt lở.
Ứng dụng Big Data và viễn thám để dự báo theo kịch bản.
Thiết bị truyền tín hiệu cảnh báo bằng loa tự động, sóng vô tuyến, sóng di động…
Sự tích hợp giữa cảm biến, dữ liệu và nền tảng cảnh báo giúp nâng cao khả năng phản ứng nhanh trước thiên tai. Nhờ đó, thiệt hại về người và tài sản được giảm thiểu đáng kể.
Với đơn vị thi công, đầu tư hạ tầng hoặc quản lý khu công nghiệp, khu dân cư, việc tuân thủ Nghị định 66/2021/NĐ-CP là bắt buộc. Đây cũng là yếu tố sống còn khi đối mặt với thiên tai. Doanh nghiệp cần:
Lắp đặt hệ thống quan trắc môi trường – thời tiết – địa chất theo đúng quy chuẩn.
Kết nối dữ liệu về trung tâm dự báo thiên tai quốc gia.
Có kế hoạch ứng phó sự cố thiên tai tại chỗ.
Đào tạo cán bộ vận hành hệ thống cảnh báo sớm.
Doanh nghiệp xuất khẩu sang châu Âu, Nhật Bản, Hàn Quốc đối mặt với yêu cầu khắt khe về an toàn chuỗi cung ứng. Trong đó, khả năng giám sát rủi ro thiên tai tại cơ sở sản xuất là yếu tố bắt buộc. Đây cũng là điều kiện để đáp ứng tiêu chuẩn ESG quốc tế. Nhiều đơn vị đã chọn LASI làm đối tác triển khai hệ thống quan trắc đạt chuẩn. Chúng tôi cung cấp giải pháp quan trắc toàn diện, tích hợp cảm biến tự động, phân tích dữ liệu và cảnh báo sớm, đáp ứng đầy đủ Nghị định 66 và các tiêu chuẩn quốc tế.
Nghị định 66/2021/NĐ-CP đã tạo ra một khuôn khổ pháp lý bài bản. Tuy nhiên, quá trình triển khai thực tế vẫn gặp nhiều rào cản về kỹ thuật, hạ tầng và nguồn lực.
Hạ tầng quan trắc lạc hậu: Nhiều hệ thống đo mưa, mực nước, địa chấn đã cũ, thiết bị không đồng bộ và thiếu khả năng truyền dữ liệu tự động. Nhiều trạm vẫn ghi tay, không đáp ứng yêu cầu thời gian thực.
Thiếu nhân lực kỹ thuật: Vận hành hệ thống hiện đại cần kiến thức liên ngành như IoT, AI, viễn thám. Tuy nhiên, cán bộ cơ sở chưa được đào tạo bài bản để đáp ứng yêu cầu này.
Dữ liệu phân tán, khó chia sẻ: Các cơ quan thường quản lý dữ liệu riêng lẻ, thiếu nền tảng dùng chung. Điều này gây chồng chéo và hạn chế hiệu quả cảnh báo sớm.
Để Nghị định 66/2021/NĐ-CP phát huy hiệu quả, chúng ta cần thay đổi cách tiếp cận. Thay vì phản ứng sau thiên tai, phải chủ động phòng ngừa bằng công nghệ và dữ liệu.. Một số hướng đi then chốt bao gồm:
Xã hội hóa đầu tư quan trắc – cảnh báo sớm: Các địa phương cần khuyến khích doanh nghiệp tham gia đầu tư hoặc thuê dịch vụ quan trắc tự động. Mô hình đối tác công – tư (PPP) giúp tiết kiệm ngân sách và thúc đẩy ứng dụng công nghệ mới.
Tăng cường hợp tác và chuyển giao công nghệ: Học hỏi từ Nhật Bản, Hàn Quốc, Đức là hướng đi cần thiết. Đây đều là các quốc gia có hệ thống cảnh báo sớm hàng đầu. Việc tiếp cận công nghệ cảm biến, trạm đo tự động và AI sẽ giúp nâng cao năng lực dự báo thiên tai..
Đào tạo nhân lực liên ngành: Vận hành hệ thống hiện đại cần kỹ năng CNTT và kiến thức về môi trường, địa chất, thủy văn. Do đó, cần phát triển chương trình đào tạo chuyên sâu, thực hành và cập nhật công nghệ thường xuyên.
Nghị định 66/2021/NĐ-CP không chỉ là một văn bản pháp lý. Đây còn là nền tảng để xây dựng hệ thống phòng chống thiên tai chủ động, hiện đại và liên thông.
Dữ liệu đang trở thành vũ khí trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng phức tạp. Việc đầu tư vào hệ thống quan trắc – cảnh báo sớm vì thế không còn là lựa chọn mà là trách nhiệm và chiến lược sống còn. LASI sẵn sàng đồng hành cùng bạn với các giải pháp quan trắc đạt chuẩn, tích hợp công nghệ thông minh và hỗ trợ kỹ thuật toàn diện.
Bài viết liên quan
Nuôi biển đang trở thành một trong những lĩnh vực có tốc độ phát triển nhanh của ngành thủy sản nhờ nhu cầu tiêu thụ thủy sản chất lượng cao ngày càng tăng và xu hướng chuyển dịch từ khai thác sang nuôi trồng bền vững. Cùng với sự phát triển đó, các trang trại […]
Nuôi biển đang trở thành một trong những lĩnh vực trọng điểm của ngành thủy sản Việt Nam. Theo Chiến lược phát triển thủy sản Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, nuôi biển được định hướng phát triển theo hướng công nghiệp, ứng dụng công nghệ cao và mở rộng ra […]
Biến đổi khí hậu đang trở thành một trong những thách thức lớn nhất của toàn cầu, trong đó phát thải khí nhà kính từ các hoạt động sản xuất nông nghiệp là một trong những nguồn phát thải quan trọng cần được kiểm soát. Tại Việt Nam, nông nghiệp vừa là ngành kinh tế […]
Nông nghiệp là một trong những ngành kinh tế mũi nhọn của Việt Nam, đóng góp quan trọng vào tăng trưởng kinh tế và kim ngạch xuất khẩu. Theo số liệu của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, năm 2024, kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản của Việt Nam đạt trên 62 tỷ […]
Trong nuôi trồng thủy sản hiện đại, chất lượng nước là yếu tố quyết định đến tốc độ sinh trưởng, tỷ lệ sống và năng suất của vật nuôi. Trong đó, tảo và phiêu sinh động vật đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì cân bằng hệ sinh thái ao nuôi, đồng thời […]
Ngành thủy sản toàn cầu hướng đến phát triển bền vững và mục tiêu phát thải ròng bằng “0” (Net Zero), truy xuất nguồn gốc carbon ao nuôi đang trở thành xu hướng tất yếu, đặc biệt đối với ngành nuôi tôm. Không chỉ dừng lại ở việc truy xuất nguồn gốc sản phẩm, doanh […]
Lũ quét là một trong những loại hình thiên tai nguy hiểm nhất tại Việt Nam, đặc biệt ở các tỉnh miền núi, trung du và khu vực ven sông suối. Đặc điểm của lũ quét là xuất hiện đột ngột, tốc độ dòng chảy lớn và thời gian hình thành rất ngắn, khiến người […]
Biến đổi khí hậu ngày càng diễn biến phức tạp, nhiệt độ tăng cao, thời tiết khô hạn kéo dài cùng các hiện tượng thời tiết cực đoan xuất hiện với tần suất lớn hơn, nguy cơ cháy rừng đang trở thành một trong những thách thức nghiêm trọng đối với nhiều quốc gia, trong […]
Hiện nay, các quy định về bảo vệ môi trường ngày càng được siết chặt, việc giám sát chất lượng nước thải không chỉ là yêu cầu bắt buộc đối với nhiều doanh nghiệp mà còn là giải pháp quan trọng để kiểm soát ô nhiễm và phát triển bền vững. Thay vì thực hiện […]
Nguồn nước mặt như sông, hồ, kênh, rạch và hồ chứa đóng vai trò đặc biệt quan trọng đối với sinh hoạt, sản xuất nông nghiệp, công nghiệp cũng như duy trì hệ sinh thái tự nhiên. Tuy nhiên, quá trình đô thị hóa, phát triển công nghiệp và biến đổi khí hậu đang khiến […]
Ngành thủy sản đang đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế Việt Nam với kim ngạch xuất khẩu hàng chục tỷ USD mỗi năm. Tuy nhiên, với sự tăng trưởng đó là áp lực ngày càng lớn về giảm phát thải khí nhà kính và đáp ứng các tiêu chuẩn môi trường của […]
Trong các dự án điện gió, chất lượng dữ liệu gió quyết định trực tiếp đến hiệu quả đầu tư và khả năng khai thác của toàn bộ nhà máy. Trước khi lựa chọn vị trí xây dựng, chủ đầu tư cần thu thập đầy đủ các thông số như tốc độ gió, hướng gió, […]
