Hướng đến mục tiêu phát triển bền vững, Việt Nam đang triển khai thí điểm mô hình cảng xanh từ năm 2023, làm nền tảng để áp dụng bắt buộc các tiêu chí môi trường trong hoạt động cảng biển từ sau năm 2030.

Mô hình cảng xanh – Hướng đi bền vững cho cảng biển Việt Nam

Trên cơ sở phê duyệt của Bộ Giao thông vận tải, mới đây Cục Hàng hải Việt Nam đã ra Quyết định số 710/QĐ-CHHVN Ban hành Kế hoạch thực hiện đề án phát triển cảng xanh tại Việt Nam. Theo quyết định này, trong giai đoạn 2021 – 2025 sẽ nghiên cứu đề xuất cơ chế, chính sách hỗ trợ các doanh nghiệp để thực hiện tiến trình phát triển cảng xanh. Nghiên cứu, ứng dụng và chuyển giao công nghệ sạch, thân thiện với môi trường trong hoạt động khai thác cảng biển. Sau đó, giai đoạn 2025 – 2030, xây dựng và ban hành tiêu chuẩn kỹ thuật quốc gia về tiêu chí cảng xanh. Công tác triển khai áp dụng tự nguyện tiêu chí cảng xanh ở Việt Nam, tiến tới đề xuất xây dựng, ban hành quy định áp dụng bắt buộc tiêu chí cảng xanh cho hệ thống cảng biển Việt Nam. Dự kiến đến sau năm 2030, tiêu chí cảng xanh trong quy hoạch, đầu tư xây dựng và kinh doanh khai thác cảng biển tại Việt Nam được áp dụng bắt buộc.

Mô hình cảng xanh, đại diện cho mô hình phát triển cảng bền vững, không chỉ đáp ứng nhu cầu của môi trường mà còn làm tăng lợi ích kinh tế của cảng, sẽ được thí điểm từ năm 2023 trước khi nhân rộng, áp dụng tiêu chí bắt buộc từ sau năm 2030. Theo đó, phát triển hệ thống cảng biển Việt Nam theo hướng bền vững, trong đó, bảo vệ môi trường được xem xét như một bộ phận cấu thành không tách rời của quá trình đầu tư xây dựng, kinh doanh khai thác cảng biển. Phát triển hệ thống cảng biển Việt Nam trên cơ sở ưu tiên phòng ngừa ô nhiễm, sự cố, rủi ro môi trường. Tăng cường năng lực ứng phó với biến đổi khí hậu, sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả. Kiểm soát tác nhân gây ô nhiễm, giảm thiểu phát sinh chất thải, khí thải. Từ đó, hướng tới nền kinh tế xanh và nâng cao hình ảnh cảng biển Việt Nam trên trường quốc tế.

>> Xem thêm: Chứng Chỉ MSC – Lời Cam Kết Cho Một Đại Dương Bền Vững

Cảng xanh đáp ứng 6 tiêu chí

Tại Việt Nam, mô hình cảng xanh sẽ được triển khai dựa trên 6 nhóm tiêu chí cụ thể, tập trung chủ yếu vào các cảng tổng hợp và cảng container. Các nhóm tiêu chí bao gồm:

• Nhận thức về cảng xanh (tối đa 5 điểm)
• Sử dụng tài nguyên (tối đa 15 điểm)
• Quản lý chất lượng môi trường (tối đa 50 điểm)
• Sử dụng năng lượng (tối đa 15 điểm)
• Ứng dụng công nghệ thông tin (tối đa 5 điểm)
• Giảm phát thải, ứng phó với biến đổi khí hậu và nước biển dâng (tối đa 10 điểm)

Để được công nhận là cảng xanh, một cảng biển cần đạt tối thiểu 60% tổng số điểm, tương đương ít nhất 60/100 điểm, kèm theo tài liệu chứng minh việc thực hiện đầy đủ các tiêu chí.

Tuy nhiên, việc hiện thực hóa các tiêu chuẩn cảng xanh tại Việt Nam vẫn còn đối mặt với nhiều thách thức. Một trong những rào cản lớn là nguồn vốn đầu tư cho cơ sở hạ tầng bảo vệ môi trường và hệ thống phòng ngừa, ứng phó sự cố trong hoạt động hàng hải còn hạn chế. Bên cạnh đó, việc chuyển đổi sang sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả cũng gặp khó khăn khi nhiều doanh nghiệp chưa đủ nguồn lực tài chính hoặc không dễ dàng tiếp cận các khoản vay tín dụng xanh. Chính sách hỗ trợ doanh nghiệp đầu tư cải tiến công nghệ theo hướng thân thiện với môi trường và tiết kiệm năng lượng hiện vẫn còn thiếu và chưa thực sự hiệu quả.

Mô hình cảng lớn nhất cả nước

Trong hành trình hướng tới phát triển cảng xanh và logistics bền vững, một số cảng biển tại Việt Nam đã chủ động chuyển mình, trong đó Cảng Tân Cảng Cát Lái là hình mẫu tiêu biểu. Đây là cảng đầu tiên của Việt Nam được Hội đồng mạng lưới dịch vụ cảng APEC vinh danh là “Cảng xanh” và hiện là cảng container lớn nhất cả nước, sở hữu hạ tầng hiện đại với 160 ha bãi, 2.040 m cầu tàu cùng hệ thống thiết bị xếp dỡ và công nghệ quản lý tiên tiến, thuộc Top 20 cảng container hàng đầu thế giới.

Để hiện thực hóa mục tiêu “xanh hóa”, Tân Cảng Cát Lái đã áp dụng loạt giải pháp đồng bộ: thay thế thiết bị nâng hạ chạy dầu diesel bằng thiết bị điện, giúp tiết kiệm 1,5 – 2 triệu USD chi phí nhiên liệu mỗi năm; tăng cường vận tải thủy với khả năng chuyên chở 3.000 TEU mỗi chuyến, giảm tương đương 2.000 lượt xe container. Đồng thời, cảng đẩy mạnh chuyển đổi số với hệ thống chứng từ điện tử, rút ngắn thời gian xe chờ tại cổng từ 13 phút còn 6 phút, cắt giảm 30.000 – 50.000 tờ giấy/ngày.

Ngay từ đầu, toàn bộ hệ thống cẩu bờ, cẩu bãi đều được vận hành bằng điện, góp phần giảm thiểu khí thải CO₂ đáng kể. Cảng cũng triển khai lắp đèn LED tiết kiệm điện, sử dụng năng lượng tái tạo và tận dụng điện dư từ cẩu bờ cho các hoạt động văn phòng. Hạ tầng kỹ thuật cũng được cải thiện như đầu tư hệ thống lọc sóng ổn định điện lưới, trồng cây xanh dọc các tuyến đường nội bộ nhằm tạo cảnh quan và lọc bụi.

Không chỉ chú trọng công nghệ, cảng còn nỗ lực giảm tiếng ồn, bụi, bức xạ và xây dựng hệ thống xử lý nước thải, thu gom – tái chế rác thải rắn và rác thải nguy hại. Việc nâng cao năng suất giải phóng tàu không chỉ giúp khách hàng tiết kiệm chi phí mà còn giảm thiểu đáng kể tác động đến môi trường

>> Xem thêm: Quan Trắc Đường Cao Tốc Theo Quy Chuẩn Việt Nam Và Quốc Tế

Kết luận

Trong bối cảnh Việt Nam đặt mục tiêu phát triển cảng xanh trở thành tiêu chuẩn bắt buộc sau năm 2030, kinh nghiệm từ các mô hình cảng tiên tiến sẽ là nền tảng quan trọng để nhân rộng, thúc đẩy quá trình chuyển đổi xanh trên toàn hệ thống cảng biển quốc gia. Đây không chỉ là bước tiến về công nghệ, mà còn là cam kết mạnh mẽ đối với tương lai bền vững và thân thiện với môi trường.

CÔNG TY CỔ PHẦN VẬT TƯ KHOA HỌC KỸ THUẬT – LASI 

• Trụ sở: LASI Building, 345 Kim Mã, Giảng Võ, Hà Nội
• Văn phòng: 62 Nguyễn Khang, Yên Hòa, Hà Nội
• Hotline: 091515 5656 – (84-24) 3771 2880
• Email: Info@lasi.com.vn