Trong bối cảnh thị trường tiêu dùng toàn cầu ngày càng khắt khe về truy xuất nguồn gốc, trách nhiệm xã hội và tiêu chuẩn môi trường, chứng chỉ ASC (Aquaculture Stewardship Council) đã trở thành tấm “visa vàng” cho các doanh nghiệp nuôi trồng thủy sản muốn bước vào chuỗi giá trị toàn cầu. Không chỉ là minh chứng cho hoạt động nuôi trồng bền vững, ASC còn là một lợi thế cạnh tranh rõ rệt giúp nâng tầm thương hiệu Việt Nam trên bản đồ xuất khẩu thủy sản thế giới.

Chứng chỉ ASC là gì

ASC (Aquaculture Stewardship Council) là một tổ chức phi lợi nhuận quốc tế được thành lập vào năm 2010 nhằm xây dựng tiêu chuẩn quốc tế cho nghề nuôi trồng thủy sản có trách nhiệm. Chứng chỉ ASC được cấp cho các cơ sở nuôi đáp ứng đầy đủ các tiêu chí khắt khe về:

• Tác động môi trường thấp (giảm thiểu ô nhiễm nguồn nước, quản lý chất thải)

• Phúc lợi động vật (không sử dụng hóa chất cấm, mật độ nuôi phù hợp)

• Trách nhiệm xã hội (đảm bảo quyền lợi người lao động, quan hệ cộng đồng minh bạch)

• Truy xuất nguồn gốc rõ ràng

ASC là một trong những chứng chỉ uy tín nhất trong ngành thủy sản toàn cầu. Chứng nhận này được chấp nhận rộng rãi tại các thị trường cao cấp như EU, Mỹ, Nhật Bản và Hàn Quốc.

Vì sao chứng chỉ ASC là “cánh cửa” vào chuỗi giá trị toàn cầu

Đáp ứng tiêu chuẩn nhập khẩu quốc tế

Nhiều quốc gia hiện đã đưa chứng chỉ bền vững vào tiêu chí bắt buộc khi nhập khẩu thủy sản. Điều này nhằm kiểm soát chặt chẽ về môi trường và trách nhiệm xã hội. Các thị trường như EU, Mỹ hay Canada yêu cầu sản phẩm phải có nguồn gốc rõ ràng, quy trình nuôi không gây ô nhiễm và đảm bảo quyền lợi người lao động. Hiện nay, ASC đáp ứng đầy đủ các yêu cầu này. Sở hữu chứng chỉ này, doanh nghiệp sẽ vượt qua hàng rào kỹ thuật một cách hợp pháp và thuận lợi.

Tăng giá trị sản phẩm & khả năng đàm phán

Sản phẩm có chứng chỉ ASC thường được định giá cao hơn 10 – 30% so với hàng thông thường, đặc biệt với tôm, cá tra và cá rô phi. Điều này giúp doanh nghiệp gia tăng biên lợi nhuận mà không cần mở rộng quy mô sản xuất.

Bên cạnh đó, uy tín từ chứng chỉ ASC tạo lợi thế lớn khi đàm phán hợp đồng dài hạn với các nhà phân phối và siêu thị quốc tế. Từ đó, điều này giúp thiết lập mối quan hệ ổn định, bền vững. Nhờ vậy, các doanh nghiệp cũng có thể giảm thiểu rủi ro thương mại.

Gia nhập chuỗi cung ứng toàn cầu

Nhiều chuỗi nhà hàng và siêu thị lớn như IKEA, Walmart, Carrefour hay Whole Foods chỉ nhập thủy sản có chứng chỉ ASC hoặc tương đương. Doanh nghiệp đạt chứng nhận ASC sẽ dễ dàng tiếp cận các đối tác tầm cỡ. Đây là cơ hội để không chỉ bán được hàng mà còn nâng tầm vị thế và mở rộng thị phần.

Khẳng định uy tín thương hiệu

Logo ASC trên bao bì giúp người tiêu dùng quốc tế dễ dàng nhận biết sản phẩm có trách nhiệm với môi trường và xã hội. Đây là lợi thế lớn trong xây dựng thương hiệu gắn với giá trị bền vững. Đặc biệt, yếu tố này ngày càng được người tiêu dùng trẻ toàn cầu ưu tiên lựa chọn.

Quá trình đạt chứng chỉ ASC

Đánh giá sơ bộ & tư vấn kỹ thuật

Doanh nghiệp cần khảo sát hiện trạng vùng nuôi để xác định những điểm chưa đạt tiêu chuẩn ASC. Đây là bước đầu quan trọng trước khi cải thiện. Giai đoạn này thường cần đơn vị tư vấn hỗ trợ lập kế hoạch chi tiết.

Cải tiến vùng nuôi theo tiêu chuẩn

Doanh nghiệp cần thực hiện nhiều hạng mục:

• Cải thiện hạ tầng ao nuôi, hệ thống xử lý nước thải

• Thiết lập quy trình ghi chép và truy xuất nguồn gốc

• Đào tạo người lao động về quyền lợi và an toàn

• Thiết lập cơ chế tiếp nhận phản hồi từ cộng đồng xung quanh

Đây là giai đoạn tốn nhiều thời gian nhất trong toàn bộ quy trình. Thời gian thực hiện có thể kéo dài từ vài tháng đến hơn một năm, tùy theo quy mô và mức độ đầu tư.

>> Xem thêm: Tối Ưu Hệ Thống Nuôi Trồng Với Đo Oxy Hòa Tan Thời Gian Thực

Đánh giá bên thứ ba & cấp chứng chỉ

Sau khi hoàn tất cải tiến, doanh nghiệp sẽ mời tổ chức chứng nhận được công nhận bởi ASC thực hiện đánh giá. Nếu đạt yêu cầu, chứng chỉ sẽ có hiệu lực trong 3 năm, kèm theo các cuộc đánh giá giám sát hàng năm để đảm bảo duy trì chất lượng.

Xu hướng đánh giá theo tiêu chuẩn chứng chỉ ASC tại Việt Nam

Việt Nam là một trong những quốc gia dẫn đầu về xuất khẩu cá tra, tôm và thủy sản nuôi trồng. Nhu cầu thị trường ngày càng yêu cầu sản phẩm đạt chứng chỉ bền vững. Vì vậy, nhiều vùng nuôi và doanh nghiệp đang tích cực hướng đến đạt chuẩn ASC.

Một số số liệu đáng chú ý:

• Tính đến năm 2025, Việt Nam đã có hơn 350 vùng nuôi đạt chứng chỉ ASC, tập trung chủ yếu ở Đồng bằng sông Cửu Long.

• Nhiều thương hiệu lớn như Minh Phú, Vĩnh Hoàn, C.P. Việt Nam… đã triển khai chuỗi nuôi – chế biến – xuất khẩu theo chuẩn ASC từ sớm.

• ASC hiện cũng là một trong những tiêu chí đánh giá vùng nuôi bền vững trong chiến lược phát triển của Bộ NN&PTNT đến năm 2030.

Giải pháp nhằm đạt được chứng chỉ ASC

Để mở rộng diện tích vùng nuôi đạt chứng chỉ ASC tại Việt Nam, cần triển khai đồng bộ nhiều nhóm giải pháp. Trong đó, công nghệ và sự phối hợp chặt chẽ giữa các bên đóng vai trò then chốt.

Nâng cao nhận thức về giá trị lâu dài của chứng chỉ ASC

Nhiều hộ nuôi vẫn xem chứng chỉ ASC là thủ tục tốn kém, không thấy được giá trị dài hạn. Điều này khiến họ ngần ngại đầu tư theo chuẩn. Vì vậy, cần tăng cường truyền thông, tập huấn và chia sẻ mô hình thành công để nâng cao nhận thức:

• Tác động tích cực đến môi trường và cộng đồng

• Khả năng mở rộng thị trường và tăng giá trị sản phẩm

• Cơ hội liên kết với doanh nghiệp chế biến, xuất khẩu lớn

Xây dựng chuỗi liên kết bền vững

Để vượt qua rào cản chi phí và quản lý, cần thiết lập mô hình liên kết giữa hộ nuôi – doanh nghiệp chế biến – nhà xuất khẩu. Khi đó, các bên có thể:

• Cùng đầu tư hạ tầng, chia sẻ nguồn lực kỹ thuật

• Đồng thuận trong tiêu chuẩn sản xuất và truy xuất nguồn gốc

• Hưởng lợi chung từ việc nâng giá trị sản phẩm

Phát triển đội ngũ chuyên môn nội địa

Hiện nay, lực lượng tư vấn và đánh giá viên ASC tại Việt Nam vẫn còn hạn chế, phụ thuộc nhiều vào chuyên gia nước ngoài. Để đẩy nhanh quá trình chuyển đổi, cần:

• Tăng cường đào tạo trong nước cho cán bộ kỹ thuật

• Kết nối với các chương trình đào tạo quốc tế

• Khuyến khích các viện, trường tham gia vào quá trình chứng nhận

Ứng dụng công nghệ số và truy xuất thông minh

Một trong những thách thức lớn khi theo đuổi chứng chỉ ASC là việc quản lý hồ sơ, giám sát vùng nuôi và đảm bảo truy xuất xuyên suốt chuỗi cung ứng. Giải pháp công nghệ đóng vai trò cực kỳ quan trọng trong khâu này.

LASI cung cấp nhiều giải pháp công nghệ cao hỗ trợ vùng nuôi đạt chuẩn ASC hiệu quả. Các giải pháp bao gồm:

• Hệ thống quan trắc tự động: Đo đạc chất lượng nước, quản lý môi trường nuôi theo thời gian thực

• Phần mềm truy xuất nguồn gốc: Tích hợp, quản lý trên ứng dụng thông minh đồng bộ dữ liệu. Điều này giúp người nuôi quản lý dễ dàng mọi lúc, mọi nơi.

• Nền tảng phân tích dữ liệu & cảnh báo sớm: Hỗ trợ ra quyết định nhanh, giảm rủi ro trong quá trình nuôi

Nhờ tích hợp đồng bộ thiết bị, nền tảng phân tích và hệ thống cảnh báo, các giải pháp từ LASI giúp đơn giản hóa quy trình tuân thủ ASC. Từ đó, doanh nghiệp dễ dàng nâng cao tính minh bạch và tăng sức cạnh tranh trên thị trường quốc tế.

>> Xem thêm: Quan Trắc NH4 – Chìa Khóa Đảm Bảo Năng Suất Và An Toàn Sinh Học

Kết luận

Trong kỷ nguyên phát triển bền vững, chứng chỉ ASC là chiến lược giúp thủy sản Việt vươn xa toàn cầu. Đây là hướng đi tất yếu nếu các doanh nghiệp muốn cạnh tranh bằng chất lượng. Đầu tư cho ASC là đầu tư cho thương hiệu, giá trị và vị thế quốc tế. LASI sẵn sàng đồng hành cùng bạn với các giải pháp công nghệ cao, hỗ trợ đạt chuẩn ASC hiệu quả và minh bạch. Liên hệ ngay để được tư vấn kịp thời và kỹ lưỡng!

CÔNG TY CỔ PHẦN VẬT TƯ KHOA HỌC KỸ THUẬT – LASI 

• Trụ sở: LASI Building, 345 Kim Mã, Giảng Võ, Hà Nội

• Văn phòng: 62 Nguyễn Khang, Yên Hòa, Hà Nội

• Hotline: 0988 279 911 – (84-24) 3771 2880

• Email: Info@lasi.com.vn