Trong bối cảnh biến đổi khí hậu, ô nhiễm môi trường và yêu cầu ngày càng khắt khe từ thị trường xuất khẩu, mô hình nuôi tôm thân thiện môi trường đang trở thành xu hướng tất yếu của ngành thủy sản Việt Nam. Không chỉ giúp giảm thiểu tác động tiêu cực đến hệ sinh thái, các mô hình này còn mang lại hiệu quả kinh tế bền vững, nâng cao chất lượng sản phẩm và gia tăng khả năng cạnh tranh trên thị trường quốc tế.

Bài viết dưới đây, LASI sẽ giúp bạn hiểu rõ lợi ích, các phương pháp phổ biến và tiềm năng phát triển của mô hình nuôi tôm theo hướng thân thiện môi trường tại Việt Nam.

Lợi ích của phương pháp nuôi tôm thân thiện với môi trường

Nuôi tôm thân thiện với môi trường không đơn thuần là xu hướng, mà còn là giải pháp dài hạn giúp cân bằng giữa lợi ích kinh tế và bảo vệ hệ sinh thái.

Bảo vệ hệ sinh thái

Một trong những lợi ích quan trọng nhất của mô hình này là giảm thiểu tác động đến môi trường tự nhiên. Việc hạn chế sử dụng hóa chất, kháng sinh và giảm xả thải giúp bảo vệ nguồn nước, đất và đặc biệt là hệ sinh thái rừng ngập mặn. Nhờ đó, đa dạng sinh học được duy trì, môi trường nuôi ổn định hơn và ít xảy ra biến động bất lợi.

Giảm chi phí sản xuất

Các mô hình thân thiện môi trường thường tối ưu việc sử dụng tài nguyên như nước, thức ăn và năng lượng. Ví dụ, sử dụng vi sinh hoặc hệ thống tuần hoàn nước giúp giảm chi phí thay nước và xử lý môi trường. Ngoài ra, việc tận dụng nguồn thức ăn tự nhiên cũng giúp giảm chi phí đầu vào đáng kể.

Tăng giá trị thương mại

Trong bối cảnh người tiêu dùng toàn cầu ngày càng quan tâm đến yếu tố bền vững, tôm nuôi theo mô hình thân thiện môi trường có lợi thế lớn. Sản phẩm dễ dàng đạt các chứng nhận quốc tế như ASC, BAP, từ đó nâng cao giá bán và mở rộng thị trường xuất khẩu, đặc biệt tại EU, Mỹ và Nhật Bản.

Hạn chế dịch bệnh

Môi trường nuôi sạch và ổn định giúp tôm phát triển khỏe mạnh, tăng sức đề kháng tự nhiên. Nhờ đó, giảm nguy cơ bùng phát dịch bệnh, hạn chế việc sử dụng thuốc và hóa chất, đồng thời nâng cao tỷ lệ sống của tôm.

>> Xem thêm: Những Yếu Tố Giúp Tăng Năng Suất Nuôi Tôm Bền Vững

Các phương pháp nuôi tôm thân thiện với môi trường

Hiện nay, nhiều mô hình nuôi tôm thân thiện môi trường đã được triển khai tại Việt Nam và mang lại hiệu quả tích cực.

Nuôi tôm rừng (mô hình tôm – rừng ngập mặn)

Đây là mô hình kết hợp giữa nuôi tôm và bảo vệ rừng ngập mặn, trong đó diện tích rừng chiếm ít nhất 50%. Tôm được nuôi trong môi trường tự nhiên, ít sử dụng thức ăn công nghiệp và hóa chất. Nhờ đó, hệ sinh thái được bảo tồn, đồng thời tạo ra sản phẩm sạch, có giá trị cao. Tại Cà Mau, mô hình này đạt năng suất khoảng 250-300 kg/ha/năm, đồng thời giúp phục hồi và phát triển rừng ngập mặn.

Hệ thống nuôi tôm tuần hoàn nước

Mô hình này sử dụng ao lắng, ao lọc và hệ thống xử lý vi sinh để tái sử dụng nước trong suốt quá trình nuôi. Nhờ đó, giảm phụ thuộc vào nguồn nước bên ngoài và hạn chế xả thải ra môi trường. Theo thực tế, mô hình này có thể giảm đến 40% lượng nước sử dụng mà vẫn duy trì năng suất ổn định.

Hệ thống tuần hoàn trong nuôi trồng thủy sản (RAS)

Sử dụng công nghệ vi sinh

Công nghệ vi sinh là một trong những giải pháp quan trọng trong nuôi tôm bền vững. Việc bổ sung vi sinh vật có lợi giúp phân hủy chất hữu cơ, cải thiện chất lượng nước và hạn chế vi khuẩn gây bệnh. Thực tế cho thấy, mô hình này có thể giảm đến 60% tỷ lệ tôm chết do bệnh, đồng thời giúp môi trường ao nuôi ổn định hơn.

Sử dụng thức ăn tự nhiên hoặc thay thế sinh học

Trong các mô hình nuôi quảng canh hoặc bán thâm canh, việc sử dụng thức ăn tự nhiên như tảo, sinh vật phù du hoặc thức ăn sinh học đang được khuyến khích. Giải pháp này không chỉ giúp giảm chi phí đến 20% mà còn cải thiện sức khỏe và tỷ lệ sống của tôm. Đây cũng là hướng đi phù hợp với xu hướng nuôi tôm sạch, không kháng sinh.

Nuôi tôm trên bạt hoặc ao lót màng HDPE

Ao lót bạt hoặc màng HDPE giúp ngăn chặn sự thẩm thấu chất độc ra môi trường xung quanh, đồng thời dễ dàng kiểm soát chất lượng nước. Kết hợp với hệ thống sục khí và xử lý nước, mô hình này giúp giảm tới 50% nguy cơ dịch bệnh và đạt năng suất cao, khoảng 10–12 tấn/ha/năm. Đây là mô hình phù hợp với nuôi thâm canh và siêu thâm canh hiện đại.

Các phương pháp này có mang lại năng suất cao không?

Thực tế cho thấy, các mô hình này không chỉ giúp bảo vệ môi trường mà còn mang lại hiệu quả kinh tế rõ rệt. Nhờ kiểm soát tốt môi trường nước, giảm thiểu dịch bệnh và tối ưu dinh dưỡng, tỷ lệ sống của tôm được cải thiện đáng kể. Điều này giúp ổn định sản lượng và giảm rủi ro trong quá trình nuôi.

Dù chi phí đầu tư ban đầu có thể cao (đặc biệt với các mô hình công nghệ như HDPE hay tuần hoàn nước), nhưng về lâu dài, người nuôi sẽ tiết kiệm được chi phí vận hành, giảm thiệt hại và tăng lợi nhuận.

Ngoài ra, sản phẩm tôm sạch, đạt tiêu chuẩn quốc tế thường có giá bán cao hơn từ 10-25% so với tôm nuôi truyền thống. Đây là lợi thế lớn trong bối cảnh thị trường xuất khẩu ngày càng ưu tiên sản phẩm bền vững.

>> Xem thêm: Mô Hình Nuôi Tôm Công Nghệ Cao Tại Việt Nam

Kết luận

Mô hình nuôi tôm thân thiện môi trường không chỉ là giải pháp bảo vệ hệ sinh thái mà còn là hướng đi chiến lược giúp ngành tôm Việt Nam phát triển bền vững. Với những lợi ích rõ rệt về kinh tế, môi trường và xã hội, các mô hình như tôm – rừng, vi sinh, tuần hoàn nước hay ao lót bạt HDPE đang ngày càng được nhân rộng.

Trong tương lai, khi yêu cầu về phát thải và tiêu chuẩn môi trường ngày càng khắt khe, việc chuyển đổi sang nuôi tôm thân thiện môi trường sẽ không còn là lựa chọn, mà là điều kiện bắt buộc để ngành tôm Việt Nam giữ vững vị thế trên thị trường toàn cầu.

CÔNG TY CỔ PHẦN VẬT TƯ KHOA HỌC KỸ THUẬT – LASI

• Trụ sở: LASI Building, 345 Kim Mã, Giảng Võ, Hà Nội
• VP Hà Nội: Lô 1-M1, Khu đô thị mới Yên Hòa, Yên Hòa, Hà Nội
• VP Cần Thơ: 01 Đường B16, KDC 91B, Tân An, Cần Thơ
• Hotline: 0988 279 911 – (84-24) 3771 2880
• Email: Info@lasi.com.vn