Trong bối cảnh biến đổi khí hậu, ô nhiễm môi trường và giá vật tư ngày càng tăng. Người nuôi trồng thủy sản đang phải đối mặt với nhiều thách thức: chất lượng nước kém, dịch bệnh bùng phát, năng suất không ổn định, và chi phí sản xuất cao.
Để giải quyết bài toán này, hệ thống giám sát nuôi trồng thủy sản ra đời như một công cụ “cách mạng”, giúp người nuôi kiểm soát môi trường ao nuôi chính xác, tiết kiệm và hiệu quả hơn bao giờ hết.

Hệ thống giám sát nuôi trồng thủy sản là gì?

Hệ thống giám sát nuôi trồng thủy sản là tập hợp các thiết bị cảm biến, bộ thu thập dữ liệu (data logger), phần mềm và ứng dụng quản lý, cho phép theo dõi liên tục các chỉ tiêu môi trường nước trong ao, hồ, lồng nuôi – như nhiệt độ, pH, oxy hòa tan (DO), độ mặn, độ đục, ORP, NH3/NH4…

Các cảm biến được lắp đặt trực tiếp tại ao nuôi và truyền dữ liệu thời gian thực (real-time) về hệ thống trung tâm hoặc điện thoại của người nuôi. Khi phát hiện bất thường, hệ thống sẽ cảnh báo tự động qua tin nhắn, ứng dụng hoặc còi báo. Từ đó giúp người nuôi xử lý kịp thời để tránh thiệt hại.

Cấu tạo của một hệ thống giám sát nuôi trồng thủy sản hiện đại

Một hệ thống hoàn chỉnh thường bao gồm 4 thành phần chính:

Cảm biến đo chất lượng nước

Các loại cảm biến được lựa chọn tùy theo đặc thù đối tượng nuôi (tôm, cá tra, cá lóc, nghêu, hàu…). Phổ biến nhất là:

• Cảm biến DO (oxy hòa tan): giúp phát hiện tình trạng thiếu oxy. Đặc biệt về đêm hoặc rạng sáng.
• Cảm biến pH: theo dõi độ kiềm – axit của nước. Yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe thủy sản.
• Cảm biến nhiệt độ và độ mặn: cần thiết cho vùng nuôi nước lợ, nuôi tôm thẻ, tôm sú.
• Cảm biến NH3/NH4: giúp phát hiện độc tố amoniac. Nguyên nhân chính gây sốc và chết hàng loạt.

Bộ thu thập dữ liệu & truyền tín hiệu

Thiết bị này nhận tín hiệu từ cảm biến và truyền dữ liệu qua GSM, 3G/4G hoặc WiFi về máy chủ hoặc điện thoại.

Một số thiết bị còn có khả năng lưu dữ liệu nội bộ, hoạt động ổn định ngay cả khi mất mạng, và tự động đồng bộ khi kết nối trở lại.

Phần mềm giám sát

Phần mềm giám sát là trung tâm điều khiển và phân tích dữ liệu của toàn bộ hệ thống giám sát nuôi trồng thủy sản. Tất cả thông tin từ các cảm biến (nhiệt độ, pH, DO, độ mặn, NH3…) được tự động gửi về phần mềm và hiển thị rõ ràng trên giao diện máy tính hoặc điện thoại.

Hệ thống cảnh báo và tự động hóa

Các mô-đun điều khiển có thể tự động bật/tắt quạt nước, sục khí hoặc máy bơm khi cảm biến ghi nhận thông số vượt ngưỡng. Nhờ đó, người nuôi giảm được 30 – 50% thời gian giám sát thủ công. Đồng thời tránh được tổn thất do chậm xử lý.

Lợi ích của hệ thống giám sát nuôi trồng thủy sản

Giám sát 24/7, giảm rủi ro dịch bệnh

Thay vì “đo tay” vài lần mỗi ngày, hệ thống cung cấp dữ liệu liên tục và chính xác từng phút. Giúp người nuôi phát hiện sớm biến động bất thường. Ví dụ như giảm oxy, tăng nhiệt, pH dao động mạnh – vốn là nguyên nhân gây stress và chết hàng loạt.

Tiết kiệm chi phí sản xuất

Theo thống kê từ nhiều mô hình ứng dụng IoT trong nuôi tôm, việc giám sát và điều khiển tự động giúp:

• Giảm 10 – 20% lượng thức ăn nhờ điều chỉnh phù hợp với sức ăn thực tế.
• Tiết kiệm 30% điện năng nhờ quạt nước chỉ hoạt động khi cần.
• Giảm tối đa thất thoát do dịch bệnh – yếu tố chiếm đến 40% chi phí rủi ro trong vụ nuôi.

>> Xem thêm: Nuôi Trồng Thủy Sản Thông Minh Và Bền Vững

Nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm

Khi môi trường ổn định, tôm cá sinh trưởng tốt, đồng đều. Tỷ lệ sống tăng 10–15%. Đặc biệt, dữ liệu được ghi nhận minh bạch giúp truy xuất nguồn gốc, đáp ứng yêu cầu của chuỗi cung ứng xuất khẩu sang EU, Mỹ, Nhật Bản. Nơi yêu cầu khắt khe về chứng nhận môi trường.

Dễ dàng quản lý từ xa

Người nuôi có thể quản lý nhiều ao nuôi chỉ qua điện thoại, xem toàn bộ dữ liệu theo thời gian thực, nhận cảnh báo qua ứng dụng hoặc Zalo/SMS. Điều này đặc biệt hữu ích khi quản lý trang trại quy mô lớn hoặc đi công tác xa.

Ứng dụng thực tế tại Việt Nam

Hiện nay, nhiều địa phương tại Đồng bằng sông Cửu Long như Bạc Liêu, Cà Mau, Sóc Trăng, Kiên Giang đã bắt đầu ứng dụng hệ thống giám sát thông minh trong mô hình nuôi tôm công nghệ cao. Tiêu biểu:

• Mô hình nuôi tôm 2 giai đoạn ở Bạc Liêu sử dụng cảm biến DO và pH kết nối về trung tâm điều khiển. Giúp kiểm soát lượng oxy ổn định, tỷ lệ sống đạt trên 90%.
• Công ty CP Vĩnh Hoàn tại Đồng Tháp ứng dụng hệ thống IoT trong nuôi cá tra, giám sát chất lượng nước liên tục, giúp giảm 15% chi phí thức ăn và điện năng.
• Các viện nghiên cứu như Viện Nghiên cứu Nuôi trồng Thủy sản II (RIA II) và Trường Đại học Nông Lâm TP.HCM cũng đang triển khai các dự án chuyển đổi số trong nuôi trồng thủy sản, góp phần hiện đại hóa ngành.

Cần chuẩn bị gì khi triển khai hệ thống giám sát nuôi trồng thủy sản.

Để áp dụng thành công, người nuôi nên:

• Khảo sát điều kiện ao nuôi (diện tích, độ sâu, hệ thống điện, sóng mạng).
• Chọn nhà cung cấp uy tín có kinh nghiệm triển khai thiết bị cảm biến cho từng đối tượng nuôi.
• Đào tạo kỹ năng vận hành và đọc dữ liệu. Vì hệ thống chỉ hiệu quả khi người nuôi hiểu rõ cách sử dụng.
• Kết hợp với quy trình nuôi chuẩn VietGAP hoặc ASC, để nâng cao giá trị sản phẩm.

>> Xem thêm: Kiểm Soát Chất lượng Nước Trong Nuôi Trồng Thủy Sản

Kết luận

Sự phát triển của hệ thống giám sát nuôi trồng thủy sản giúp người nông dân chủ động kiểm soát môi trường ao nuôi. Đồng thời mở ra cánh cửa chuyển đổi số cho ngành thủy sản Việt Nam.

Cảm biến DO – Giải pháp giám sát thông minh, an toàn và bền vững cho người nuôi thủy sản Việt Nam. Liên hệ LASI để được tư vấn giải pháp phù hợp nhất cho mô hình nuôi của bạn!

CÔNG TY CỔ PHẦN VẬT TƯ KHOA HỌC KỸ THUẬT – LASI

• Trụ sở: LASI Building, 345 Kim Mã, Giảng Võ, Hà Nội
• VP Hà Nội: 62 Nguyễn Khang, Yên Hòa, Hà Nội
• VP Cần Thơ: 01 Đường B16, KDC 91B, Tân An, Cần Thơ
• Hotline: 0988 279 911 – (84-24) 3771 2880
• Email: Info@lasi.com.vn