Ngành thủy sản Việt Nam – một trong những trụ cột xuất khẩu quan trọng của nền kinh tế, đang bước vào giai đoạn chuyển mình mạnh mẽ trước những yêu cầu khắt khe từ thị trường quốc tế. Từ việc đảm bảo an toàn thực phẩm, bảo vệ môi trường đến thực hành nuôi trồng bền vững, “xanh hóa” không chỉ là xu hướng mà còn là con đường tất yếu để duy trì vị thế và nâng cao giá trị thương hiệu thủy sản Việt. Đây chính là hành trình đòi hỏi sự đổi mới đồng bộ, từ công nghệ sản xuất, quản lý chuỗi cung ứng đến cam kết trách nhiệm xã hội và bảo vệ hệ sinh thái biển.
“Xanh hóa” trong ngành thủy sản có thể hiểu là quá trình chuyển đổi toàn diện hoạt động khai thác, nuôi trồng, chế biến và xuất khẩu theo hướng bền vững, thân thiện với môi trường và có trách nhiệm xã hội. Trong lĩnh vực thủy sản, điều này bao gồm:
– Trong nuôi trồng thủy sản: áp dụng các mô hình canh tác sinh thái (nuôi tôm – lúa, nuôi tuần hoàn, nuôi biofloc…), giảm thiểu sử dụng kháng sinh, hóa chất; tận dụng thức ăn tự nhiên và công nghệ sạch để bảo vệ nguồn nước và hệ sinh thái.
– Trong khai thác thủy sản: tuân thủ quy định chống khai thác bất hợp pháp (IUU), sử dụng ngư cụ thân thiện với môi trường, hạn chế đánh bắt tận diệt, bảo vệ nguồn lợi thủy sản.
– Trong chế biến – xuất khẩu: tăng cường sử dụng năng lượng tái tạo, công nghệ tiết kiệm năng lượng và nước, giảm phát thải khí nhà kính, quản lý chất thải hiệu quả, hướng tới kinh tế tuần hoàn.
– Trong quản lý và thương mại: minh bạch truy xuất nguồn gốc, đạt các chứng nhận quốc tế (ASC, BAP, MSC…), đảm bảo sản phẩm thủy sản không chỉ ngon – sạch mà còn “xanh” về môi trường và “trách nhiệm” với cộng đồng.
Tại Đồng bằng sông Cửu Long (trung tâm nuôi trồng thủy sản lớn nhất cả nước) nhiều mô hình nuôi sinh thái và công nghệ cao đang thay thế dần cách nuôi truyền thống.
– Mô hình tôm – rừng ở Cà Mau: kết hợp nuôi tôm tự nhiên dưới tán rừng ngập mặn, không dùng hóa chất, sản phẩm đạt chứng nhận quốc tế như Naturland, EU Organic.
– Tôm siêu thâm canh công nghệ cao tại Bạc Liêu, Sóc Trăng: ứng dụng hệ thống tuần hoàn nước (RAS), biofloc giúp tiết kiệm nước, giảm ô nhiễm, năng suất gấp 3 – 5 lần.
– Cá tra theo chuẩn ASC tại Đồng Tháp, An Giang: kiểm soát chất lượng nước, dùng thức ăn sinh học, đáp ứng yêu cầu khắt khe của thị trường EU và Mỹ.
>> Xem thêm: Nuôi Trồng Thủy Sản Thông Minh – Đầu Tư Sớm Hay Bị Bỏ Lại
Các thị trường lớn như EU, Mỹ, Nhật Bản ngày càng yêu cầu minh bạch về nguồn gốc. Doanh nghiệp Việt đã bắt đầu:
– Ứng dụng blockchain, QR code, phần mềm quản lý trại nuôi, nhật ký điện tử.
– Nhà nước triển khai hệ thống quản lý nghề cá có trách nhiệm (VDMS), số hóa đăng ký tàu cá và truy xuất nguyên liệu.
Đây là những nỗ lực quan trọng để gỡ bỏ thẻ vàng IUU của EU và giữ vững uy tín thủy sản Việt Nam trên thị trường quốc tế.
Dù đã đạt nhiều bước tiến quan trọng, quá trình xanh hóa ngành thủy sản Việt Nam vẫn đang đối mặt với không ít khó khăn:
Phần lớn hộ nuôi trồng thủy sản vẫn hoạt động cá thể, thiếu sự liên kết trong chuỗi giá trị. Điều này khiến việc áp dụng công nghệ mới, tiêu chuẩn quốc tế hay mô hình sản xuất bền vững gặp nhiều trở ngại.
Xanh hóa đòi hỏi đầu tư lớn vào cơ sở hạ tầng, hệ thống xử lý nước, công nghệ nuôi tuần hoàn và chế biến sâu. Tuy nhiên, đa số doanh nghiệp vừa và nhỏ còn hạn chế nguồn vốn và khó tiếp cận các gói tín dụng xanh.
Một bộ phận người nuôi và ngư dân chưa nhận thức đầy đủ về lợi ích dài hạn của sản xuất bền vững. Công tác đào tạo, chuyển giao kỹ thuật và quản lý còn thiếu tính hệ thống, dẫn đến việc áp dụng mô hình xanh chưa đồng đều.
Chính sách khuyến khích xanh hóa còn rời rạc, thiếu cơ chế cụ thể để hỗ trợ doanh nghiệp và nông hộ. Bên cạnh đó, hệ thống giám sát và thực thi chưa thực sự chặt chẽ, khiến việc nhân rộng mô hình xanh gặp nhiều thách thức.
Những rào cản trên cho thấy, hành trình xanh hóa thủy sản Việt Nam cần có sự vào cuộc đồng bộ từ Nhà nước, cộng đồng doanh nghiệp và người dân để chuyển đổi bền vững không chỉ là khẩu hiệu, mà trở thành thực tiễn rõ nét.
>> Xem thêm: Oxy Hòa Tan – Yếu Tố Quan Trọng Cho Một Vụ Tôm Thành Công
“Xanh hóa” không chỉ là một xu hướng toàn cầu, mà còn là chiến lược sống còn cho ngành thủy sản Việt Nam trong thế kỷ 21. Con đường phía trước có thể không bằng phẳng, nhưng những bước đi đầu tiên đã được xác lập, và cơ hội đang rộng mở cho những ai đi trước, đi đúng và đi bền vững.
Việt Nam hoàn toàn có tiềm năng trở thành “quốc gia thủy sản xanh” của châu Á. Nơi sản phẩm không chỉ ngon, rẻ mà còn sạch, minh bạch và có trách nhiệm với tương lai hành tinh.
CÔNG TY CỔ PHẦN VẬT TƯ KHOA HỌC KỸ THUẬT – LASI
Bài viết liên quan
Nông nghiệp đang bước vào giai đoạn chuyển đổi mạnh mẽ dưới tác động của công nghệ số, biến đổi khí hậu và yêu cầu ngày càng cao về chất lượng nông sản. Các phương pháp canh tác truyền thống dựa nhiều vào kinh nghiệm đang dần bộc lộ những hạn chế về năng suất, […]
Chuyển dịch năng lượng toàn cầu và mục tiêu phát triển năng lượng tái tạo ngày càng được đẩy mạnh, điện gió đang trở thành một trong những nguồn năng lượng chiến lược tại nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam. Tuy nhiên, sự thành công của một dự án điện gió không chỉ […]
Trước khi một dự án điện gió được đầu tư xây dựng, việc đánh giá chính xác tiềm năng gió tại khu vực dự kiến triển khai là yêu cầu bắt buộc. Đây là cơ sở quan trọng để tính toán sản lượng điện, lựa chọn công nghệ phù hợp và đánh giá hiệu quả […]
Ngành nông nghiệp đang phải đối mặt với nhiều thách thức như biến đổi khí hậu, suy giảm tài nguyên, dịch bệnh và nhu cầu lương thực ngày càng gia tăng, việc ứng dụng các công nghệ tiên tiến đã trở thành xu hướng tất yếu. Trong đó, công nghệ sinh học được xem là […]
Dân số thế giới không ngừng gia tăng, nhu cầu về lương thực, thực phẩm ngày càng lớn trong khi tài nguyên đất, nước và môi trường đang chịu nhiều áp lực, ngành nông nghiệp cần những giải pháp đột phá để phát triển hiệu quả và bền vững hơn. Một trong những xu hướng […]
Phát triển bền vững và mục tiêu phát thải ròng bằng 0 (Net Zero), việc giảm thiểu dấu chân carbon đang trở thành ưu tiên hàng đầu của nhiều doanh nghiệp trên toàn thế giới. Không chỉ giúp giảm tác động đến môi trường, việc kiểm soát lượng khí nhà kính phát sinh trong quá […]
Biến đổi khí hậu đang trở thành thách thức toàn cầu, tín chỉ carbon được xem là một công cụ quan trọng giúp giảm phát thải khí nhà kính và thúc đẩy phát triển kinh tế xanh. Đặc biệt, rừng đóng vai trò như một “bể chứa carbon” tự nhiên khổng lồ, có khả năng […]
Dân số ngày càng gia tăng, nhu cầu lương thực thực phẩm không ngừng tăng cao và biến đổi khí hậu diễn biến phức tạp, ngành nông nghiệp đang đứng trước yêu cầu phải đổi mới để phát triển lâu dài. Thay vì chỉ tập trung vào sản lượng, nhiều quốc gia hiện nay hướng […]
Cuộc Cách mạng công nghiệp 4.0 đang diễn ra mạnh mẽ, chuyển đổi số đã trở thành xu hướng tất yếu đối với mọi lĩnh vực kinh tế, trong đó có nông nghiệp. Không chỉ giúp nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm, chuyển đổi số trong nông nghiệp còn mở ra cơ […]
Khí hậu ngày càng trở thành thách thức toàn cầu, việc tìm kiếm các giải pháp hấp thụ và lưu trữ khí nhà kính đang được các quốc gia đặc biệt quan tâm. Bên cạnh những cánh rừng trên đất liền, các hệ sinh thái ven biển và biển cũng đóng vai trò vô cùng […]
Trong ngành sản xuất tôm giống, chất lượng con giống không chỉ phụ thuộc vào quy trình ương nuôi mà còn chịu ảnh hưởng rất lớn từ khâu đóng gói và vận chuyển. Trong khi đó, nhu cầu vận chuyển tôm giống với số lượng lớn ngày càng tăng, khiến phương pháp đóng gói thủ […]
Kinh tế toàn cầu đang chuyển dịch mạnh mẽ theo hướng phát triển bền vững, các doanh nghiệp không còn chỉ được đánh giá qua doanh thu hay lợi nhuận. Thay vào đó, khả năng quản trị rủi ro, trách nhiệm xã hội và cam kết với môi trường ngày càng trở thành thước đo […]
