Biến đổi khí hậu và xu hướng chuyển đổi xanh đang tác động mạnh mẽ đến hoạt động thương mại toàn cầu, quản lý carbon ngày càng trở thành yêu cầu quan trọng đối với doanh nghiệp. Không chỉ dừng lại ở việc kiểm soát lượng khí thải phát sinh trong quá trình sản xuất, quản lý carbon còn bao gồm việc đo lường, theo dõi và giảm thiểu phát thải trên toàn bộ chuỗi cung ứng, từ nguyên liệu đầu vào, sản xuất, lưu kho đến vận chuyển, phân phối và xử lý sản phẩm sau tiêu dùng.
Đặc biệt, khi các thị trường xuất khẩu và tập đoàn quốc tế ngày càng chú trọng đến tiêu chí môi trường, doanh nghiệp cần chủ động xây dựng chiến lược quản lý carbon để đáp ứng yêu cầu về minh bạch phát thải, tối ưu chi phí và nâng cao năng lực cạnh tranh. Đây không chỉ là giải pháp bảo vệ môi trường mà còn là nền tảng để xây dựng chuỗi cung ứng bền vững trong dài hạn.

Phát thải khí nhà kính trong chuỗi cung ứng chủ yếu đến từ hoạt động khai thác nguyên liệu, sản xuất, tiêu thụ năng lượng, vận chuyển, lưu kho và phân phối hàng hóa. Theo GHG Protocol, lượng phát thải khí nhà kính của doanh nghiệp được phân thành ba phạm vi: Scope 1 (phát thải trực tiếp từ nguồn do doanh nghiệp sở hữu hoặc kiểm soát), Scope 2 (phát thải gián tiếp từ quá trình sản xuất điện, hơi nước, nhiệt và làm mát được doanh nghiệp mua vào và tiêu thụ ) và Scope 3 (các phát thải gián tiếp khác trong toàn bộ chuỗi giá trị).
Trong đó, Scope 3 có thể chiếm tỷ trọng đáng kể, nhưng cũng là nhóm phát thải khó kiểm soát do liên quan đến nhiều nhà cung cấp và đối tác bên ngoài. Nếu không có chiến lược quản lý phù hợp, phát thải khí nhà kính và những rủi ro liên quan đến quá trình chuyển đổi xanh có thể ảnh hưởng đến hoạt động của chuỗi cung ứng thông qua các khía cạnh sau:
Như vậy, quản lý carbon không chỉ giúp doanh nghiệp kiểm soát tác động môi trường mà còn góp phần nhận diện rủi ro, nâng cao khả năng thích ứng và duy trì tính ổn định của chuỗi cung ứng.
Để xây dựng chuỗi cung ứng bền vững, doanh nghiệp cần triển khai các giải pháp quản lý carbon một cách đồng bộ, bắt đầu từ việc đo lường phát thải đến tối ưu hoạt động vận hành và chuyển đổi công nghệ.
Đo lường là bước nền tảng trong quá trình quản lý carbon. Doanh nghiệp cần xác định các nguồn phát thải tại từng công đoạn, từ nguyên liệu đầu vào, sản xuất, sử dụng năng lượng đến vận chuyển và xử lý chất thải. Việc phân loại theo Scope 1, Scope 2 và Scope 3 giúp xác định phạm vi kiểm kê, tránh bỏ sót những nguồn phát thải quan trọng.
Để đảm bảo tính nhất quán và minh bạch, doanh nghiệp có thể áp dụng GHG Protocol hoặc tiêu chuẩn ISO 14064-1:2018 trong hoạt động định lượng và báo cáo khí nhà kính. Các phương pháp này hỗ trợ thiết lập ranh giới kiểm kê, thu thập dữ liệu, tính toán lượng phát thải và xây dựng hệ thống quản lý thông tin phù hợp.
Bên cạnh đó, việc ứng dụng phần mềm quản lý dữ liệu, công nghệ IoT và các công cụ phân tích AI có thể hỗ trợ tự động hóa quá trình thu thập, tổng hợp và giám sát thông tin. Chẳng hạn, dữ liệu về mức tiêu thụ điện, nhiên liệu và hoạt động vận tải được kết nối vào hệ thống chung sẽ giúp doanh nghiệp theo dõi biến động phát thải, phát hiện những khâu tiêu hao năng lượng lớn và đưa ra phương án điều chỉnh kịp thời.
Sau khi có dữ liệu kiểm kê, doanh nghiệp cần thiết lập mục tiêu giảm phát thải rõ ràng, có thời hạn và có thể đo lường. Mục tiêu nên được gắn với năm cơ sở, phạm vi phát thải và lộ trình thực hiện cụ thể.
Với các doanh nghiệp có tham vọng dài hạn, việc tham chiếu khung Science Based Targets initiative (SBTi) có thể giúp xây dựng mục tiêu giảm phát thải phù hợp với kịch bản khí hậu. Khung Corporate Net-Zero Standard của SBTi hướng tới mục tiêu Net Zero vào năm 2050 hoặc sớm hơn, trong đó doanh nghiệp cần ưu tiên giảm sâu phát thải Scope 1, 2 và 3; lượng phát thải dư còn lại tại thời điểm đạt mục tiêu Net Zero cần được trung hòa thông qua các giải pháp loại bỏ carbon đáp ứng yêu cầu của tiêu chuẩn.
Nguyên tắc quan trọng là ưu tiên giảm phát thải thực tế trước, sau đó mới xem xét bù đắp carbon. Tín chỉ carbon hoặc dự án bù đắp có thể đóng vai trò hỗ trợ, nhưng không nên được xem là giải pháp thay thế cho việc tiết kiệm năng lượng, chuyển đổi công nghệ và cải tiến chuỗi cung ứng.
Do Scope 3 bao gồm các nguồn phát thải gián tiếp phát sinh trong cả hoạt động thượng nguồn và hạ nguồn của chuỗi giá trị, doanh nghiệp cần chú trọng phối hợp với các nhà cung cấp và đối tác liên quan để kiểm soát những nguồn phát thải có mức độ ảnh hưởng đáng kể. Hoạt động này có thể được triển khai thông qua việc thu thập dữ liệu phát thải, đánh giá hiệu quả môi trường và khuyến khích các đối tác áp dụng các biện pháp giảm phát thải phù hợp.
Việc tăng cường phối hợp với nhà cung cấp không chỉ giúp doanh nghiệp cải thiện chất lượng dữ liệu kiểm kê Scope 3 mà còn hỗ trợ xác định các nguồn phát thải cần ưu tiên xử lý, nâng cao tính minh bạch và khả năng đáp ứng các yêu cầu môi trường từ khách hàng, đối tác và thị trường.
Giảm phát thải không nhất thiết bắt đầu từ đầu tư công nghệ lớn. Nhiều giải pháp có thể được triển khai ngay trong hoạt động sản xuất và logistics hiện có, chẳng hạn như:
Những cải tiến này giúp doanh nghiệp giảm phát thải đồng thời giảm chi phí nhiên liệu, nguyên vật liệu, bảo dưỡng và vận hành.
Chuyển đổi sang năng lượng tái tạo là một trong những giải pháp quan trọng giúp doanh nghiệp giảm phát thải carbon trong quá trình sản xuất và vận hành chuỗi cung ứng. Thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào các nguồn năng lượng hóa thạch như than đá, dầu mỏ và khí tự nhiên, doanh nghiệp có thể khai thác các nguồn năng lượng sạch như điện mặt trời, điện gió và sinh khối để đáp ứng nhu cầu sử dụng năng lượng.

Chuyển đổi sang năng lượng tái tạo là một trong những giải pháp quan trọng giúp doanh nghiệp giảm phát thải carbon
Thay vì xem quản lý phát thải carbon là một khoản chi phí tuân thủ, doanh nghiệp có thể biến hoạt động này thành cơ hội cải thiện hiệu quả kinh doanh và tạo lợi thế cạnh tranh. Khi được triển khai đúng cách, quản lý carbon mang lại nhiều lợi ích thiết thực:
Việc kiểm soát lượng phát thải giúp doanh nghiệp nhận diện những công đoạn tiêu hao nhiều nhiên liệu, điện năng và tài nguyên. Từ đó, doanh nghiệp có thể tối ưu lộ trình vận chuyển, cải thiện hiệu suất máy móc, lựa chọn phương tiện tiết kiệm năng lượng và hạn chế tình trạng vận hành dư thừa.
Chẳng hạn, tối ưu lịch trình giao hàng và tải trọng phương tiện không chỉ giúp giảm lượng nhiên liệu tiêu thụ mà còn hạn chế chi phí bảo dưỡng, nhân công và thời gian vận chuyển. Về lâu dài, những cải tiến này góp phần giảm chi phí trên mỗi đơn vị sản phẩm, nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực và tối ưu hoạt động của toàn bộ chuỗi cung ứng.
Minh bạch dữ liệu phát thải và chủ động triển khai các chương trình giảm khí nhà kính giúp doanh nghiệp thể hiện trách nhiệm đối với môi trường. Đây cũng là cơ sở để xây dựng niềm tin với khách hàng, nhà đầu tư và các đối tác kinh doanh.
Đặc biệt, những doanh nghiệp có hệ thống kiểm kê khí nhà kính rõ ràng, mục tiêu giảm phát thải cụ thể và kết quả được kiểm chứng sẽ có lợi thế trong việc chứng minh cam kết phát triển bền vững. Qua đó, doanh nghiệp từng bước nâng cao giá trị thương hiệu và tạo dựng hình ảnh tích cực trên thị trường.
Các yêu cầu về môi trường đang ngày càng được tích hợp vào hoạt động thương mại quốc tế. Một ví dụ tiêu biểu là Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) của Liên minh châu Âu. Từ ngày 01/01/2026, CBAM bước vào giai đoạn thực hiện chính thức, áp dụng đối với một số nhóm hàng hóa có cường độ phát thải cao như sắt thép, nhôm, xi măng, phân bón, điện và hydro.

Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) của Liên minh châu Âu
Trong cơ chế này, nghĩa vụ kê khai và nộp chứng chỉ CBAM chủ yếu thuộc về nhà nhập khẩu vào EU hoặc đại lý hải quan gián tiếp thuộc diện chịu điều chỉnh. Nhà nhập khẩu cần kê khai lượng phát thải hàm chứa trong hàng hóa và thực hiện các nghĩa vụ liên quan đến chứng chỉ CBAM theo quy định.
Đối với doanh nghiệp sản xuất và xuất khẩu tại Việt Nam, điều này có nghĩa là doanh nghiệp cần chủ động chuẩn bị:
Không chỉ chịu tác động từ các yêu cầu quốc tế , doanh nghiệp Việt Nam cũng đang đứng trước những yêu cầu ngày càng rõ ràng về quản lý phát thải khí nhà kính. Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 cùng các văn bản hướng dẫn và sửa đổi, bổ sung đã thiết lập khuôn khổ pháp lý về kiểm kê và giảm nhẹ phát thải khí nhà kính. Đáng chú ý, Quyết định số 42/2026/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ: Ban hành Danh mục lĩnh vực, cơ sở phát thải khí nhà kính phải thực hiện kiểm kê khí nhà kính đã cập nhật danh mục gồm 2.441 cơ sở thuộc sáu lĩnh vực phải thực hiện kiểm kê khí nhà kính theo danh mục được ban hành. Bên cạnh đó, Việt Nam đang từng bước triển khai cơ chế phân bổ hạn ngạch phát thải và xây dựng thị trường carbon trong nước. Những chính sách này cho thấy việc đo lường, theo dõi và quản lý dữ liệu phát thải ngày càng có vai trò quan trọng, đặc biệt đối với các cơ sở thuộc diện quản lý và doanh nghiệp tham gia chuỗi cung ứng có yêu cầu về môi trường.
Bên cạnh CBAM, nhiều tập đoàn quốc tế cũng đưa tiêu chí phát thải vào quá trình lựa chọn và đánh giá nhà cung cấp. Do đó, doanh nghiệp có năng lực quản lý carbon tốt sẽ thuận lợi hơn trong việc đáp ứng yêu cầu hợp tác, duy trì đơn hàng và mở rộng cơ hội tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu.
Bên cạnh lợi ích về vận hành và thương mại, quản lý carbon còn tạo cơ sở dữ liệu quan trọng để doanh nghiệp tiếp cận các cơ chế định giá carbon và thị trường carbon.
Thông qua hoạt động kiểm kê, theo dõi và đánh giá kết quả giảm phát thải, doanh nghiệp có thể xác định tiềm năng tham gia các chương trình giảm phát thải, phát triển dự án tạo tín chỉ carbon hoặc thực hiện nghĩa vụ liên quan đến hạn ngạch phát thải theo quy định.
Tuy nhiên, cần phân biệt giữa kiểm kê khí nhà kính, hạn ngạch phát thải và tín chỉ carbon. Việc kiểm kê hoặc giảm phát thải trong hoạt động sản xuất không đồng nghĩa với việc doanh nghiệp tự động được cấp tín chỉ carbon. Để phát triển dự án tạo tín chỉ, hoạt động giảm phát thải hoặc tăng hấp thụ cần đáp ứng các yêu cầu về phương pháp luận, tính bổ sung, định lượng kết quả và hệ thống đo đạc, báo cáo, thẩm định, xác minh (MRV) theo cơ chế áp dụng.
Vì vậy, xây dựng hệ thống dữ liệu phát thải minh bạch và đáng tin cậy là bước chuẩn bị cần thiết, giúp doanh nghiệp từng bước thích ứng với xu hướng phát triển của nền kinh tế carbon thấp.
Quản lý carbon là nền tảng quan trọng để doanh nghiệp xây dựng chuỗi cung ứng bền vững, đồng thời nâng cao hiệu quả vận hành và khả năng cạnh tranh trong bối cảnh kinh tế xanh.
Để triển khai hiệu quả, doanh nghiệp cần kết hợp phương pháp kiểm kê theo tiêu chuẩn quốc tế với hệ thống công nghệ giám sát và phân tích dữ liệu đáng tin cậy. Với kinh nghiệm trong lĩnh vực thiết bị khoa học kỹ thuật, quan trắc môi trường và giải pháp công nghệ, LASI hướng đến hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận các giải pháp đo lường, giám sát và quản lý dữ liệu môi trường, tạo cơ sở khoa học cho quá trình kiểm soát phát thải và thực hiện mục tiêu phát triển bền vững. Liên hệ chúng tôi ngay hôm nay để được tư vấn và hỗ trợ!
CÔNG TY CỔ PHẦN VẬT TƯ KHOA HỌC KỸ THUẬT – LASI
Bài viết liên quan
Trong sản xuất nông nghiệp hiện đại, việc sử dụng nước hiệu quả là một trong những yếu tố quan trọng quyết định năng suất và chất lượng cây trồng. Trước áp lực về nguồn nước và yêu cầu tối ưu chi phí canh tác, các phương pháp tưới tiên tiến ngày càng được quan […]
Trong sản xuất nông nghiệp, nước là yếu tố quan trọng ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình sinh trưởng và năng suất cây trồng. Tuy nhiên, tưới quá nhiều hoặc quá ít đều có thể gây lãng phí tài nguyên, làm giảm hiệu quả canh tác và tăng chi phí vận hành. Trước yêu […]
Nông nghiệp hiện đại đang chuyển dần từ phương thức canh tác dựa chủ yếu vào kinh nghiệm sang mô hình sản xuất ứng dụng công nghệ và dữ liệu. Trong đó, nông nghiệp chính xác là hướng tiếp cận giúp người sản xuất hiểu rõ điều kiện đất đai, thời tiết và nhu cầu […]
Dữ liệu số trong nông nghiệp đang trở thành nền tảng quan trọng trong quá trình hiện đại hóa sản xuất. Dữ liệu về đất đai, thời tiết, nguồn nước, tình trạng cây trồng, vật nuôi và thị trường được thu thập, lưu trữ và phân tích bằng công nghệ số, giúp người sản xuất […]
Các nguồn năng lượng không thể tái tạo là những nguồn tài nguyên có trữ lượng hữu hạn, được hình thành qua các quá trình tự nhiên trong thời gian địa chất rất dài và không thể phục hồi trong khoảng thời gian khai thác, sử dụng của con người. Hiện nay, các nguồn năng […]
Các nguồn năng lượng có thể tái tạo là những nguồn năng lượng được bổ sung liên tục thông qua các quá trình tự nhiên, chẳng hạn như ánh sáng mặt trời, gió, dòng chảy của nước, nhiệt trong lòng đất và vật chất hữu cơ. Khác với than đá, dầu mỏ hay khí tự […]
Chuyển đổi số trong nông nghiệp là quá trình ứng dụng công nghệ số vào các hoạt động sản xuất, quản lý, chế biến, phân phối và tiêu thụ nông sản nhằm nâng cao hiệu quả và hỗ trợ ra quyết định dựa trên dữ liệu. Quá trình này kết hợp các công nghệ như […]
Ngành nông nghiệp đang từng bước chuyển mình nhờ sự phát triển của khoa học và công nghệ. Những phương thức sản xuất truyền thống dần được kết hợp với các giải pháp hiện đại nhằm nâng cao năng suất, tiết kiệm tài nguyên và tối ưu quy trình canh tác. Trong xu hướng đó, […]
Nhu cầu sử dụng điện ngày càng tăng và xu hướng chuyển dịch năng lượng xanh trở thành ưu tiên toàn cầu, nguồn năng lượng tái tạo ở Việt Nam đang đóng vai trò quan trọng trong chiến lược phát triển kinh tế bền vững. Với lợi thế về khí hậu nhiệt đới, đường bờ […]
Canh tác lúa là một trong những nguồn phát thải khí nhà kính đáng chú ý trong lĩnh vực nông nghiệp, đặc biệt do khí mê-tan (CH₄) phát sinh từ ruộng lúa ngập nước kéo dài. Vì vậy, việc giảm phát thải khí nhà kính trong canh tác lúa đang trở thành định hướng quan […]
Khai thác IUU là hoạt động khai thác thủy sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định, có thể gây suy giảm nguồn lợi hải sản, ảnh hưởng đến hệ sinh thái biển và làm gia tăng rủi ro đối với hoạt động xuất khẩu thủy sản. Tại Việt Nam, công […]
Đại dương hấp thụ một phần đáng kể lượng CO₂ phát thải vào khí quyển, qua đó góp phần điều hòa khí hậu toàn cầu. Tuy nhiên, quá trình này cũng làm biến đổi hóa học hệ cacbonat của nước biển, dẫn đến hiện tượng axit hoá đại dương. Sự suy giảm pH và độ […]