Home Tin tức Quản Lý Carbon – Chìa Khóa Cho Chuỗi Cung Ứng Bền Vững

Quản Lý Carbon – Chìa Khóa Cho Chuỗi Cung Ứng Bền Vững

Biến đổi khí hậu và xu hướng chuyển đổi xanh đang tác động mạnh mẽ đến hoạt động thương mại toàn cầu, quản lý carbon ngày càng trở thành yêu cầu quan trọng đối với doanh nghiệp. Không chỉ dừng lại ở việc kiểm soát lượng khí thải phát sinh trong quá trình sản xuất, quản lý carbon còn bao gồm việc đo lường, theo dõi và giảm thiểu phát thải trên toàn bộ chuỗi cung ứng, từ nguyên liệu đầu vào, sản xuất, lưu kho đến vận chuyển, phân phối và xử lý sản phẩm sau tiêu dùng.

Đặc biệt, khi các thị trường xuất khẩu và tập đoàn quốc tế ngày càng chú trọng đến tiêu chí môi trường, doanh nghiệp cần chủ động xây dựng chiến lược quản lý carbon để đáp ứng yêu cầu về minh bạch phát thải, tối ưu chi phí và nâng cao năng lực cạnh tranh. Đây không chỉ là giải pháp bảo vệ môi trường mà còn là nền tảng để xây dựng chuỗi cung ứng bền vững trong dài hạn.

Quản Lý Carbon - Chìa Khóa Cho Chuỗi Cung Ứng Bền Vững

Tác động của phát thải carbon đến chuỗi cung ứng

Phát thải khí nhà kính  trong chuỗi cung ứng chủ yếu đến từ hoạt động khai thác nguyên liệu, sản xuất, tiêu thụ năng lượng, vận chuyển, lưu kho và phân phối hàng hóa. Theo GHG Protocol, lượng phát thải khí nhà kính của doanh nghiệp được phân thành ba phạm vi: Scope 1 (phát thải trực tiếp từ nguồn do doanh nghiệp sở hữu hoặc kiểm soát), Scope 2 (phát thải gián tiếp từ quá trình sản xuất điện, hơi nước, nhiệt và làm mát được doanh nghiệp mua vào và tiêu thụ ) và Scope 3 (các phát thải gián tiếp khác trong toàn bộ chuỗi giá trị).

Trong đó, Scope 3 có thể  chiếm tỷ trọng đáng kể, nhưng cũng là nhóm phát thải khó kiểm soát do liên quan đến nhiều nhà cung cấp và đối tác bên ngoài. Nếu không có chiến lược quản lý phù hợp, phát thải khí nhà kính và những rủi ro liên quan đến quá trình chuyển đổi xanh có thể ảnh hưởng đến hoạt động của chuỗi cung ứng thông qua các khía cạnh sau:

  • Tăng chi phí vận hành: Mức tiêu thụ nhiên liệu và năng lượng lớn thường phản ánh những điểm chưa tối ưu trong hoạt động sản xuất, vận chuyển và phân phối. Điều này làm tăng chi phí nhiên liệu, điện năng, bảo dưỡng phương tiện và lưu kho, từ đó ảnh hưởng đến giá thành sản phẩm cũng như hiệu quả kinh doanh.
  • Gia tăng rủi ro trong hợp tác quốc tế: Nhiều thị trường và tập đoàn đa quốc gia đang đưa tiêu chí môi trường, dữ liệu phát thải và dấu chân carbon vào quy trình đánh giá nhà cung cấp. Doanh nghiệp thiếu dữ liệu minh bạch hoặc không đáp ứng yêu cầu giảm phát thải có thể gặp bất lợi khi đấu thầu, ký kết hợp đồng và tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu.
  • Ảnh hưởng đến uy tín thương hiệu: Người tiêu dùng, nhà đầu tư và đối tác ngày càng quan tâm đến trách nhiệm môi trường của doanh nghiệp. Nếu không kiểm soát tốt phát thải hoặc công bố thông tin thiếu minh bạch, doanh nghiệp có thể đối mặt với nguy cơ suy giảm niềm tin và những nghi ngại về hoạt động truyền thông xanh (greenwashing).
  • Gia tăng nguy cơ gián đoạn chuỗi cung ứng: Biến đổi khí hậu làm gia tăng rủi ro từ các hiện tượng thời tiết cực đoan như bão, lũ lụt, hạn hán và nắng nóng, ảnh hưởng đến vùng nguyên liệu, nhà máy, kho bãi và hệ thống giao thông. Bên cạnh đó, các chính sách môi trường mới cũng có thể làm thay đổi chi phí và yêu cầu tuân thủ trong hoạt động thương mại.

Như vậy, quản lý carbon không chỉ giúp doanh nghiệp kiểm soát tác động môi trường mà còn góp phần nhận diện rủi ro, nâng cao khả năng thích ứng và duy trì tính ổn định của chuỗi cung ứng.

Giải pháp quản lý carbon cho doanh nghiệp

Để xây dựng chuỗi cung ứng bền vững, doanh nghiệp cần triển khai các giải pháp quản lý carbon một cách đồng bộ, bắt đầu từ việc đo lường phát thải đến tối ưu hoạt động vận hành và chuyển đổi công nghệ.

Đo lường và theo dõi lượng phát thải trong toàn bộ chuỗi cung ứng

Đo lường là bước nền tảng trong quá trình quản lý carbon. Doanh nghiệp cần xác định các nguồn phát thải tại từng công đoạn, từ nguyên liệu đầu vào, sản xuất, sử dụng năng lượng đến vận chuyển và xử lý chất thải. Việc phân loại theo Scope 1, Scope 2 và Scope 3 giúp xác định phạm vi kiểm kê, tránh bỏ sót những nguồn phát thải quan trọng.

Để đảm bảo tính nhất quán và minh bạch, doanh nghiệp có thể áp dụng GHG Protocol hoặc tiêu chuẩn ISO 14064-1:2018 trong hoạt động định lượng và báo cáo khí nhà kính. Các phương pháp này hỗ trợ thiết lập ranh giới kiểm kê, thu thập dữ liệu, tính toán lượng phát thải và xây dựng hệ thống quản lý thông tin phù hợp.

Bên cạnh đó, việc ứng dụng phần mềm quản lý dữ liệu, công nghệ IoT và các công cụ phân tích AI có thể hỗ trợ tự động hóa quá trình thu thập, tổng hợp và giám sát thông tin. Chẳng hạn, dữ liệu về mức tiêu thụ điện, nhiên liệu và hoạt động vận tải được kết nối vào hệ thống chung sẽ giúp doanh nghiệp theo dõi biến động phát thải, phát hiện những khâu tiêu hao năng lượng lớn và đưa ra phương án điều chỉnh kịp thời.

Thiết lập mục tiêu giảm phát thải và lộ trình Net Zero

Sau khi có dữ liệu kiểm kê, doanh nghiệp cần thiết lập mục tiêu giảm phát thải rõ ràng, có thời hạn và có thể đo lường. Mục tiêu nên được gắn với năm cơ sở, phạm vi phát thải và lộ trình thực hiện cụ thể.

Với các doanh nghiệp có tham vọng dài hạn, việc tham chiếu khung Science Based Targets initiative (SBTi) có thể giúp xây dựng mục tiêu giảm phát thải phù hợp với kịch bản khí hậu. Khung Corporate Net-Zero Standard của SBTi hướng tới mục tiêu Net Zero vào năm 2050 hoặc sớm hơn, trong đó doanh nghiệp cần ưu tiên giảm sâu phát thải Scope 1, 2 và 3; lượng phát thải dư còn lại tại thời điểm đạt mục tiêu Net Zero cần được trung hòa thông qua các giải pháp loại bỏ carbon đáp ứng yêu cầu của tiêu chuẩn.

Nguyên tắc quan trọng là ưu tiên giảm phát thải thực tế trước, sau đó mới xem xét bù đắp carbon. Tín chỉ carbon hoặc dự án bù đắp có thể đóng vai trò hỗ trợ, nhưng không nên được xem là giải pháp thay thế cho việc tiết kiệm năng lượng, chuyển đổi công nghệ và cải tiến chuỗi cung ứng.

Quản lý phát thải từ nhà cung cấp

Do Scope 3 bao gồm các nguồn phát thải gián tiếp phát sinh trong cả hoạt động thượng nguồn và hạ nguồn của chuỗi giá trị, doanh nghiệp cần chú trọng phối hợp với các nhà cung cấp và đối tác liên quan để kiểm soát những nguồn phát thải có mức độ ảnh hưởng đáng kể. Hoạt động này có thể được triển khai thông qua việc thu thập dữ liệu phát thải, đánh giá hiệu quả môi trường và khuyến khích các đối tác áp dụng các biện pháp giảm phát thải phù hợp.

Việc tăng cường phối hợp với nhà cung cấp không chỉ giúp doanh nghiệp cải thiện chất lượng dữ liệu kiểm kê Scope 3 mà còn hỗ trợ xác định các nguồn phát thải cần ưu tiên xử lý, nâng cao tính minh bạch và khả năng đáp ứng các yêu cầu môi trường từ khách hàng, đối tác và thị trường.

Tối ưu hóa hiệu suất năng lượng, logistics và vật liệu

Giảm phát thải không nhất thiết bắt đầu từ đầu tư công nghệ lớn. Nhiều giải pháp có thể được triển khai ngay trong hoạt động sản xuất và logistics hiện có, chẳng hạn như:

  • Cải thiện hiệu suất máy móc, lò hơi, hệ thống điều hòa, chiếu sáng và thiết bị nén khí.
  • Giám sát mức tiêu thụ điện, nhiên liệu và nước để phát hiện điểm lãng phí.
  • Tối ưu lịch trình giao hàng, hợp nhất lô hàng, tăng tỷ lệ lấp đầy phương tiện và lựa chọn tuyến vận chuyển hiệu quả.
  • Chuyển đổi dần sang phương tiện vận tải tiết kiệm nhiên liệu, phương tiện điện hoặc nhiên liệu có cường độ carbon thấp khi điều kiện cho phép.
  • Ưu tiên vật liệu tái chế, vật liệu có hàm lượng carbon thấp và giảm lượng bao bì, chất thải trong sản xuất.
  • Thiết kế sản phẩm bền hơn, dễ bảo trì, dễ tái chế và có vòng đời sử dụng dài hơn.

Những cải tiến này giúp doanh nghiệp giảm phát thải đồng thời giảm chi phí nhiên liệu, nguyên vật liệu, bảo dưỡng và vận hành.

Sử dụng năng lượng tái tạo

Chuyển đổi sang năng lượng tái tạo là một trong những giải pháp quan trọng giúp doanh nghiệp giảm phát thải carbon trong quá trình sản xuất và vận hành chuỗi cung ứng. Thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào các nguồn năng lượng hóa thạch như than đá, dầu mỏ và khí tự nhiên, doanh nghiệp có thể khai thác các nguồn năng lượng sạch như điện mặt trời, điện gió và sinh khối để đáp ứng nhu cầu sử dụng năng lượng.

Quản Lý Carbon - Chìa Khóa Cho Chuỗi Cung Ứng Bền Vững

Chuyển đổi sang năng lượng tái tạo là một trong những giải pháp quan trọng giúp doanh nghiệp giảm phát thải carbon

Lợi ích của doanh nghiệp khi quản lý carbon

Thay vì xem quản lý phát thải carbon là một khoản chi phí tuân thủ, doanh nghiệp có thể biến hoạt động này thành cơ hội cải thiện hiệu quả kinh doanh và tạo lợi thế cạnh tranh. Khi được triển khai đúng cách, quản lý carbon mang lại nhiều lợi ích thiết thực:

Giảm chi phí nhiên liệu và vận hành

Việc kiểm soát lượng phát thải giúp doanh nghiệp nhận diện những công đoạn tiêu hao nhiều nhiên liệu, điện năng và tài nguyên. Từ đó, doanh nghiệp có thể tối ưu lộ trình vận chuyển, cải thiện hiệu suất máy móc, lựa chọn phương tiện tiết kiệm năng lượng và hạn chế tình trạng vận hành dư thừa.

Chẳng hạn, tối ưu lịch trình giao hàng và tải trọng phương tiện không chỉ giúp giảm lượng nhiên liệu tiêu thụ mà còn hạn chế chi phí bảo dưỡng, nhân công và thời gian vận chuyển. Về lâu dài, những cải tiến này góp phần giảm chi phí trên mỗi đơn vị sản phẩm, nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực và tối ưu hoạt động của toàn bộ chuỗi cung ứng.

Nâng cao uy tín và hình ảnh thương hiệu bền vững

Minh bạch dữ liệu phát thải và chủ động triển khai các chương trình giảm khí nhà kính giúp doanh nghiệp thể hiện trách nhiệm đối với môi trường. Đây cũng là cơ sở để xây dựng niềm tin với khách hàng, nhà đầu tư và các đối tác kinh doanh.

Đặc biệt, những doanh nghiệp có hệ thống kiểm kê khí nhà kính rõ ràng, mục tiêu giảm phát thải cụ thể và kết quả được kiểm chứng sẽ có lợi thế trong việc chứng minh cam kết phát triển bền vững. Qua đó, doanh nghiệp từng bước nâng cao giá trị thương hiệu và tạo dựng hình ảnh tích cực trên thị trường.

Tăng sức cạnh tranh khi tham gia thị trường quốc tế

Các yêu cầu về môi trường đang ngày càng được tích hợp vào hoạt động thương mại quốc tế. Một ví dụ tiêu biểu là Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) của Liên minh châu Âu. Từ ngày 01/01/2026, CBAM bước vào giai đoạn thực hiện chính thức, áp dụng đối với một số nhóm hàng hóa có cường độ phát thải cao như sắt thép, nhôm, xi măng, phân bón, điện và hydro.

Quản Lý Carbon - Chìa Khóa Cho Chuỗi Cung Ứng Bền Vững

Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) của Liên minh châu Âu

Trong cơ chế này, nghĩa vụ kê khai và nộp chứng chỉ CBAM chủ yếu thuộc về nhà nhập khẩu vào EU hoặc đại lý hải quan gián tiếp thuộc diện chịu điều chỉnh. Nhà nhập khẩu cần kê khai lượng phát thải hàm chứa trong hàng hóa và thực hiện các nghĩa vụ liên quan đến chứng chỉ CBAM theo quy định.

Đối với doanh nghiệp sản xuất và xuất khẩu tại Việt Nam, điều này có nghĩa là doanh nghiệp cần chủ động chuẩn bị:

  • Dữ liệu phát thải hàm chứa trong sản phẩm.
  • Phương pháp tính toán phát thải minh bạch và có thể kiểm chứng.
  • Hồ sơ về nguyên liệu, năng lượng sử dụng và quy trình sản xuất.
  • Thông tin về nhà cung cấp, phương thức vận chuyển và các yếu tố ảnh hưởng đến cường độ phát thải.

Không chỉ chịu tác động từ các yêu cầu quốc tế , doanh nghiệp Việt Nam cũng đang đứng trước những yêu cầu ngày càng rõ ràng về quản lý phát thải khí nhà kính. Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 cùng các văn bản hướng dẫn và sửa đổi, bổ sung đã thiết lập khuôn khổ pháp lý về kiểm kê và giảm nhẹ phát thải khí nhà kính. Đáng chú ý, Quyết định số 42/2026/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ: Ban hành Danh mục lĩnh vực, cơ sở phát thải khí nhà kính phải thực hiện kiểm kê khí nhà kính đã cập nhật danh mục gồm 2.441 cơ sở thuộc sáu lĩnh vực phải thực hiện kiểm kê khí nhà kính theo danh mục được ban hành. Bên cạnh đó, Việt Nam đang từng bước triển khai cơ chế phân bổ hạn ngạch phát thải và xây dựng thị trường carbon trong nước. Những chính sách này cho thấy việc đo lường, theo dõi và quản lý dữ liệu phát thải ngày càng có vai trò quan trọng, đặc biệt đối với các cơ sở thuộc diện quản lý và doanh nghiệp tham gia chuỗi cung ứng có yêu cầu về môi trường.

Bên cạnh CBAM, nhiều tập đoàn quốc tế cũng đưa tiêu chí phát thải vào quá trình lựa chọn và đánh giá nhà cung cấp. Do đó, doanh nghiệp có năng lực quản lý carbon tốt sẽ thuận lợi hơn trong việc đáp ứng yêu cầu hợp tác, duy trì đơn hàng và mở rộng cơ hội tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu.

Tạo nền tảng tiếp cận thị trường carbon

Bên cạnh lợi ích về vận hành và thương mại, quản lý carbon còn tạo cơ sở dữ liệu quan trọng để doanh nghiệp tiếp cận các cơ chế định giá carbon và thị trường carbon.

Thông qua hoạt động kiểm kê, theo dõi và đánh giá kết quả giảm phát thải, doanh nghiệp có thể xác định tiềm năng tham gia các chương trình giảm phát thải, phát triển dự án tạo tín chỉ carbon hoặc thực hiện nghĩa vụ liên quan đến hạn ngạch phát thải theo quy định.

Tuy nhiên, cần phân biệt giữa kiểm kê khí nhà kính, hạn ngạch phát thải và tín chỉ carbon. Việc kiểm kê hoặc giảm phát thải trong hoạt động sản xuất không đồng nghĩa với việc doanh nghiệp tự động được cấp tín chỉ carbon. Để phát triển dự án tạo tín chỉ, hoạt động giảm phát thải hoặc tăng hấp thụ cần đáp ứng các yêu cầu về phương pháp luận, tính bổ sung, định lượng kết quả và hệ thống đo đạc, báo cáo, thẩm định, xác minh (MRV) theo cơ chế áp dụng.

Vì vậy, xây dựng hệ thống dữ liệu phát thải minh bạch và đáng tin cậy là bước chuẩn bị cần thiết, giúp doanh nghiệp từng bước thích ứng với xu hướng phát triển của nền kinh tế carbon thấp.

Kết luận

Quản lý carbon là nền tảng quan trọng để doanh nghiệp xây dựng chuỗi cung ứng bền vững, đồng thời nâng cao hiệu quả vận hành và khả năng cạnh tranh trong bối cảnh kinh tế xanh.

Để triển khai hiệu quả, doanh nghiệp cần kết hợp phương pháp kiểm kê theo tiêu chuẩn quốc tế với hệ thống công nghệ giám sát và phân tích dữ liệu đáng tin cậy. Với kinh nghiệm trong lĩnh vực thiết bị khoa học kỹ thuật, quan trắc môi trường và giải pháp công nghệ, LASI hướng đến hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận các giải pháp đo lường, giám sát và quản lý dữ liệu môi trường, tạo cơ sở khoa học cho quá trình kiểm soát phát thải và thực hiện mục tiêu phát triển bền vững. Liên hệ chúng tôi ngay hôm nay để được tư vấn và hỗ trợ!

CÔNG TY CỔ PHẦN VẬT TƯ KHOA HỌC KỸ THUẬT – LASI 

  • Trụ sở: LASI Building, 345 Kim Mã, Giảng Võ, Hà Nội
  • VP Hà Nội: Lô 1-M1, Khu đô thị mới Yên Hòa, Yên Hòa, Hà Nội
  • VP Cần Thơ: 01 Đường B16, KDC 91B, Tân An, Cần Thơ
  • Hotline: 0979 195 515 – (84-24) 3771 2880
  • Email: Info@lasi.com.vn

Bài viết liên quan