Biến đổi khí hậu ngày càng nghiêm trọng, vấn đề phát thải khí nhà kính từ nông nghiệp đang nhận được sự quan tâm đặc biệt của các nhà quản lý, doanh nghiệp và người sản xuất. Bên cạnh CO₂ và CH₄, phát thải N2O nông nghiệp (nitrous oxide – khí N₂O) được xem là một trong những nguồn phát thải có tác động mạnh mẽ đến hiện tượng nóng lên toàn cầu. Mặc dù lượng phát thải N₂O thấp hơn so với CO₂, nhưng tiềm năng gây nóng lên toàn cầu của khí này cao gấp gần 300 lần CO₂ trong chu kỳ 100 năm, khiến nó trở thành yếu tố không thể bỏ qua trong chiến lược giảm phát thải của ngành nông nghiệp.

Phát thải N2O nông nghiệp là gì?

Phát thải N2O nông nghiệp là lượng khí nitrous oxide phát sinh trong quá trình sản xuất nông nghiệp, chủ yếu từ hoạt động canh tác, sử dụng phân bón, quản lý đất và chăn nuôi. Khí N₂O được sinh ra thông qua các quá trình vi sinh vật trong đất, đặc biệt là quá trình nitrification (nitrat hóa) và denitrification (khử nitrat) khi đất chứa nhiều nitơ.

Trong sản xuất nông nghiệp, việc sử dụng phân bón vô cơ giàu đạm, phân hữu cơ, chất thải chăn nuôi hoặc điều kiện đất ẩm ướt là những yếu tố thúc đẩy phát sinh khí N₂O. Đây chính là nguyên nhân khiến phát thải N₂O nông nghiệp trở thành một trong những nguồn phát thải khí nhà kính quan trọng, chiếm tỷ trọng đáng kể trong tổng phát thải của ngành nông nghiệp toàn cầu.

Vì sao phát thải N2O nông nghiệp đáng lo ngại?

Khí N₂O là một trong những khí nhà kính có khả năng gây nóng lên toàn cầu rất cao. Theo các nghiên cứu khoa học, tiềm năng làm nóng của N₂O cao gấp khoảng 265-298 lần so với CO₂. Điều này đồng nghĩa với việc chỉ cần một lượng nhỏ N₂O phát thải cũng có thể tạo ra tác động lớn đến khí hậu.

Ngoài ra, N₂O còn góp phần phá hủy tầng ozone, làm gia tăng mức độ bức xạ tia cực tím chiếu xuống bề mặt Trái Đất. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe con người, hệ sinh thái và năng suất cây trồng.

Trong bối cảnh nhiều quốc gia cam kết đạt mục tiêu Net Zero, việc kiểm soát phát thải N₂O nông nghiệp trở thành nhiệm vụ cấp thiết nhằm giảm tổng lượng khí nhà kính và thúc đẩy phát triển nông nghiệp bền vững.

>> Xem thêm: Các Hoạt Động Phát Thải Khí Nhà Kính

Nguồn phát thải N2O chính trong nông nghiệp

Phát thải N₂O trong nông nghiệp chủ yếu xuất phát từ việc sử dụng phân bón chứa nitơ. Khi nông dân bón phân đạm vượt nhu cầu hấp thụ của cây trồng, lượng nitơ dư thừa sẽ bị vi sinh vật trong đất chuyển hóa và phát thải dưới dạng khí N₂O.

Bên cạnh đó, quản lý đất và nước không hợp lý cũng làm gia tăng phát thải khí này. Đất bị ngập nước hoặc có độ ẩm cao sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình khử nitrat diễn ra mạnh mẽ, từ đó phát sinh nhiều khí N₂O hơn.

Hoạt động chăn nuôi cũng là một nguồn phát thải đáng kể. Chất thải gia súc, gia cầm chứa hàm lượng nitơ cao, khi phân hủy sẽ giải phóng N₂O vào khí quyển. Nếu không có biện pháp xử lý chất thải hiệu quả, lượng phát thải từ chăn nuôi có thể tăng nhanh theo quy mô sản xuất.

Giải pháp giảm phát thải N2O nông nghiệp hiệu quả

Một trong những giải pháp quan trọng nhất để giảm phát thải N₂O là quản lý phân bón hợp lý. Việc áp dụng nguyên tắc “4 đúng” gồm đúng loại, đúng liều lượng, đúng thời điểm và đúng phương pháp bón sẽ giúp giảm lượng nitơ dư thừa trong đất và hạn chế quá trình phát sinh N₂O.

Ứng dụng công nghệ trong quản lý đất và dinh dưỡng cây trồng cũng đóng vai trò then chốt. Các hệ thống giám sát môi trường đất, độ ẩm, pH và hàm lượng dinh dưỡng giúp người sản xuất đưa ra quyết định chính xác hơn, từ đó tối ưu hiệu quả sử dụng phân bón và giảm phát thải khí nhà kính.

Bên cạnh đó, cải tiến quy trình quản lý chất thải chăn nuôi là giải pháp cần thiết. Việc xử lý chất thải bằng công nghệ sinh học, hầm biogas hoặc tái sử dụng làm phân hữu cơ giúp giảm lượng nitơ phát thải ra môi trường, đồng thời tạo ra nguồn năng lượng tái tạo phục vụ sản xuất.

Luân canh cây trồng và sử dụng giống cây có khả năng hấp thụ nitơ hiệu quả cũng góp phần giảm phát thải N₂O. Những biện pháp canh tác bền vững này không chỉ giảm tác động môi trường mà còn nâng cao năng suất và chất lượng nông sản.

Vai trò của doanh nghiệp trong kiểm soát N2O nông nghiệp

Doanh nghiệp đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy giảm phát thải N₂O thông qua việc đầu tư công nghệ, xây dựng chuỗi cung ứng bền vững và hỗ trợ người nông dân áp dụng các mô hình canh tác thân thiện môi trường. Việc tích hợp các tiêu chuẩn ESG, truy xuất nguồn gốc và minh bạch dữ liệu phát thải sẽ giúp doanh nghiệp đáp ứng yêu cầu của thị trường quốc tế và nâng cao giá trị thương hiệu.

Ngoài ra, doanh nghiệp có thể triển khai các chương trình đào tạo, chuyển giao công nghệ và hợp tác nghiên cứu nhằm tối ưu quy trình sản xuất nông nghiệp phát thải thấp. Đây là bước đi quan trọng để xây dựng nền nông nghiệp hiện đại, thích ứng với biến đổi khí hậu và phát triển bền vững.

>> Xem thêm: Doanh Nghiệp Cần Làm Gì Để Bắt Kịp Xu Hướng ESG và Net Zero

Kết luận

Phát thải N2O nông nghiệp là một trong những thách thức lớn đối với ngành nông nghiệp trong bối cảnh toàn cầu hướng tới mục tiêu giảm phát thải khí nhà kính và phát triển bền vững. Trong tương lai, kiểm soát phát thải N₂O nông nghiệp sẽ trở thành tiêu chí quan trọng để xây dựng nền nông nghiệp xanh, phát thải thấp và phát triển bền vững lâu dài.

CÔNG TY CỔ PHẦN VẬT TƯ KHOA HỌC KỸ THUẬT – LASI 

• Trụ sở: LASI Building, 345 Kim Mã, Giảng Võ, Hà Nội
• VP Hà Nội: Lô 1-M1, Khu đô thị mới Yên Hòa, Yên Hòa, Hà Nội
• VP Cần Thơ: 01 Đường B16, KDC 91B, Tân An, Cần Thơ
• Hotline: 094 200 6566 – (84-24) 3771 2880
• Email: Info@lasi.com.vn