Trong bối cảnh các tiêu chuẩn phát triển bền vững toàn cầu ngày càng được siết chặt, hoạt động phát thải khí nhà kính đã vượt ra khỏi phạm vi của một vấn đề môi trường đơn thuần để trở thành yếu tố cốt lõi trong quản trị doanh nghiệp và chính sách thương mại quốc tế. Do đó, việc nhận diện và phân tích có hệ thống các hoạt động phát thải khí nhà kính không chỉ là nền tảng cho kiểm kê phát thải theo chuẩn quốc tế, mà còn là điều kiện tiên quyết để doanh nghiệp xây dựng chiến lược ESG hiệu quả, thích ứng với các rào cản carbon xuyên biên giới và từng bước hiện thực hóa mục tiêu Net Zero trong dài hạn.

Hoạt động phát thải khí nhà kính từ lĩnh vực năng lượng

Đốt nhiên liệu hóa thạch trong sản xuất điện và nhiệt

Lĩnh vực năng lượng là nguồn phát thải khí nhà kính lớn nhất trên phạm vi toàn cầu. Việc đốt than đá, dầu mỏ và khí tự nhiên trong các nhà máy nhiệt điện, lò hơi công nghiệp và hệ thống sưởi ấm phát sinh lượng lớn CO₂ – loại khí nhà kính chiếm tỷ trọng cao nhất trong tổng phát thải toàn cầu.

Quá trình oxy hóa carbon trong nhiên liệu hóa thạch có thể được mô tả bằng phương trình hóa học cơ bản, trong đó carbon phản ứng với oxy để tạo thành CO₂ và giải phóng năng lượng. Do nhu cầu năng lượng không ngừng gia tăng, đặc biệt tại các quốc gia đang phát triển, phát thải CO₂ từ lĩnh vực này vẫn duy trì xu hướng tăng trong nhiều thập kỷ.

Tiêu thụ năng lượng trong công nghiệp và xây dựng

Ngoài phát điện, năng lượng còn được tiêu thụ ở quy mô lớn trong các ngành sản xuất vật liệu xây dựng, hóa chất, luyện kim và trong các công trình dân dụng – thương mại. Việc sử dụng điện và nhiệt có nguồn gốc từ nhiên liệu hóa thạch khiến phát thải khí nhà kính mang tính gián tiếp, nhưng không kém phần đáng kể khi xét theo phương pháp tiếp cận chuỗi giá trị.

>> Xem thêm: Carbon Node – Dữ Liệu Cho Tương Lai Xanh

Phát thải khí nhà kính từ hoạt động công nghiệp và quy trình sản xuất

Phát thải từ quy trình công nghiệp (Process Emissions)

Không phải tất cả phát thải khí nhà kính đều đến từ đốt nhiên liệu. Nhiều ngành công nghiệp tạo ra khí nhà kính như một phần tất yếu của phản ứng hóa học trong quy trình sản xuất. Ví dụ điển hình là ngành xi măng, nơi quá trình nung đá vôi (CaCO₃) tạo ra clinker sẽ giải phóng CO₂ thông qua phản ứng phân hủy nhiệt.

Tương tự, các ngành sản xuất thép, nhôm, hóa chất vô cơ và phân bón cũng phát thải đáng kể CO₂ và N₂O. Đây là nhóm phát thải đặc biệt khó giảm thiểu do gắn liền với bản chất công nghệ sản xuất.

Khí nhà kính công nghiệp có GWP cao

Các khí như HFCs, PFCs và SF₆ thường được sử dụng trong hệ thống làm lạnh, điều hòa không khí, thiết bị điện và sản xuất bán dẫn. Mặc dù khối lượng phát thải nhỏ hơn nhiều so với CO₂, nhưng tiềm năng làm nóng toàn cầu của các khí này có thể cao gấp hàng nghìn đến hàng chục nghìn lần, khiến chúng trở thành mối quan tâm đặc biệt trong quản lý khí nhà kính.

Phát thải khí nhà kính từ hoạt động giao thông vận tải

Giao thông đường bộ

Giao thông vận tải, đặc biệt là giao thông đường bộ, là nguồn phát thải CO₂ lớn do sử dụng xăng và dầu diesel. Quá trình đốt nhiên liệu trong động cơ đốt trong không chỉ phát thải CO₂ mà còn tạo ra N₂O và các chất ô nhiễm đồng thời ảnh hưởng đến chất lượng không khí đô thị.

Sự gia tăng nhanh chóng của phương tiện cá nhân tại các đô thị lớn khiến phát thải từ giao thông trở thành thách thức nghiêm trọng đối với mục tiêu giảm phát thải quốc gia.

Giao thông hàng không và hàng hải

Hàng không và vận tải biển quốc tế đóng vai trò thiết yếu trong thương mại toàn cầu nhưng cũng là nguồn phát thải khí nhà kính khó kiểm soát do tính xuyên biên giới. Ngoài CO₂, hàng không còn tạo ra các tác động khí hậu gián tiếp thông qua hình thành vệt ngưng tụ và mây ti mỏng ở tầng đối lưu cao.

Phát thải khí nhà kính từ nông nghiệp, lâm nghiệp và sử dụng đất

Phát thải methane và nitrous oxide trong nông nghiệp

Nông nghiệp là nguồn phát thải chính của CH₄ và N₂O. Quá trình lên men đường ruột ở gia súc nhai lại sinh ra methane, trong khi việc sử dụng phân bón hóa học và quản lý đất nông nghiệp tạo ra nitrous oxide thông qua các quá trình nitrat hóa và khử nitrat trong đất.

Mặc dù CO₂ không phải là khí chủ đạo trong nông nghiệp, nhưng CH₄ và N₂O có GWP cao hơn nhiều, khiến lĩnh vực này có tác động khí hậu đáng kể.

Thay đổi sử dụng đất và phá rừng

Phá rừng và suy thoái rừng làm mất đi các bể hấp thụ carbon tự nhiên, đồng thời giải phóng lượng lớn CO₂ tích trữ trong sinh khối và đất. Các hoạt động chuyển đổi rừng sang đất nông nghiệp, khu công nghiệp hoặc đô thị là nguyên nhân chính làm gia tăng phát thải từ lĩnh vực sử dụng đất.

Phát thải khí nhà kính từ chất thải và xử lý nước thải

Chất thải rắn sinh hoạt và công nghiệp khi được xử lý bằng phương pháp chôn lấp yếm khí sẽ sinh ra methane. Tương tự, hệ thống xử lý nước thải thiếu kiểm soát có thể phát thải cả CH₄ và N₂O. Trong bối cảnh đô thị hóa nhanh, phát thải từ chất thải đang trở thành nguồn phát thải thứ cấp nhưng có xu hướng gia tăng.

>> Xem thêm: Bán Tín Chỉ Carbon – Giảm Phát Thải, Tăng Lợi Nhuận

Kết luận

Các hoạt động phát thải khí nhà kính có mối liên hệ chặt chẽ với cấu trúc kinh tế, mô hình sản xuất – tiêu dùng và cách thức quản lý tài nguyên của xã hội hiện đại. Từ năng lượng, công nghiệp, giao thông đến nông nghiệp và chất thải, mỗi lĩnh vực đều đóng góp vào tổng phát thải toàn cầu thông qua những cơ chế khoa học đặc thù. Việc tiếp cận vấn đề phát thải khí nhà kính một cách hệ thống, dựa trên cơ sở học thuật và khoa học, là điều kiện tiên quyết để xây dựng các giải pháp giảm thiểu hiệu quả, hướng tới một nền kinh tế carbon thấp và phát triển bền vững trong dài hạn.

CÔNG TY CỔ PHẦN VẬT TƯ KHOA HỌC KỸ THUẬT – LASI 

• Trụ sở: LASI Building, 345 Kim Mã, Giảng Võ, Hà Nội
• VP Hà Nội: Lô 1-M1, Khu đô thị mới Yên Hòa, Yên Hòa, Hà Nội
• VP Cần Thơ: 01 Đường B16, KDC 91B, Tân An, Cần Thơ
• Hotline: 094 200 6566 – (84-24) 3771 2880
• Email: Info@lasi.com.vn