Biến đổi khí hậu toàn cầu ngày càng gia tăng áp lực lên chuỗi cung ứng, thương mại quốc tế và chính sách phát triển bền vững, giảm phát thải khí nhà kính không còn chỉ là yêu cầu tuân thủ pháp lý hay trách nhiệm môi trường. Trên thực tế, đây đang trở thành cơ hội tạo ra giá trị kinh tế mới, đặc biệt thông qua cơ chế tín chỉ carbon – một công cụ tài chính môi trường ngày càng được công nhận và áp dụng rộng rãi.

Đối với Việt Nam, quốc gia có nền kinh tế dựa nhiều vào nông nghiệp, công nghiệp chế biến và các ngành sử dụng nhiều tài nguyên, việc tham gia thị trường tín chỉ carbon không chỉ giúp giảm phát thải mà còn mở ra hướng đi mới trong việc gia tăng lợi ích kinh tế gắn với phát triển bền vững.

Thị trường tín chỉ carbon

Trên thế giới, thị trường tín chỉ carbon và hệ thống giao dịch phát thải (Emissions Trading System – ETS) đã được hình thành và vận hành hơn 20 năm, trở thành công cụ quan trọng trong quản lý và cắt giảm phát thải khí nhà kính. Nhiều quốc gia và khu vực như Liên minh châu Âu (EU ETS), Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản hay một số bang của Hoa Kỳ đã triển khai ETS ở quy mô lớn, với khung pháp lý và cơ chế giám sát ngày càng hoàn thiện.

Trong các hệ thống này, doanh nghiệp thuộc nhóm ngành phát thải lớn (năng lượng, công nghiệp nặng, sản xuất vật liệu, hóa chất…) sẽ được phân bổ hạn ngạch phát thải khí nhà kính hằng năm. Hạn ngạch này quy định mức phát thải tối đa mà doanh nghiệp được phép thải ra trong một giai đoạn nhất định.

• Trường hợp phát thải vượt hạn ngạch: Doanh nghiệp phải mua hạn ngạch hoặc tín chỉ carbon hợp lệ để bù trừ theo quy định.
• Trường hợp phát thải thấp hơn hạn ngạch được phân bổ: Doanh nghiệp có thể chuyển nhượng, bán phần hạn ngạch hoặc tín chỉ carbon dư thừa, qua đó tạo thêm nguồn thu hợp pháp và bền vững.

Tín chỉ carbon: Từ yêu cầu bắt buộc đến cơ hội kinh tế

Trong nhiều năm qua, giảm phát thải khí nhà kính chủ yếu được nhìn nhận như một chi phí tuân thủ: đầu tư công nghệ, thay đổi quy trình, kiểm soát phát thải. Tuy nhiên, cùng với sự phát triển của thị trường carbon, tư duy này đang dần thay đổi.

Thông qua việc xây dựng vùng nguyên liệu đạt chuẩn về chất lượng – môi trường – phát triển bền vững, doanh nghiệp có thể:

• Giảm lượng phát thải CO₂, CH₄, N₂O trong quá trình sản xuất
• Tạo ra tín chỉ carbon hợp lệ từ các hoạt động giảm hoặc hấp thụ phát thải
• Tham gia giao dịch tín chỉ carbon để tạo thêm nguồn thu

Đặc biệt trong lĩnh vực nông nghiệp, lâm nghiệp, thủy sản, năng lượng tái tạo và công nghiệp chế biến, tín chỉ carbon đang trở thành một tài sản môi trường có giá trị, giúp doanh nghiệp nâng cao hiệu quả kinh tế trên cùng một đơn vị sản xuất.

>> Xem thêm: Vì Sao Doanh Nghiệp Cần Quan Tâm Đến Net Zero

Khung pháp lý và lộ trình phát triển thị trường tín chỉ carbon tại Việt Nam

Theo Quyết định số 232/QĐ-TTg ngày 24/01/2025 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Quy hoạch phát triển thị trường carbon tại Việt Nam, nước ta sẽ triển khai thị trường carbon theo lộ trình rõ ràng và có kiểm soát.

Giai đoạn thí điểm (2025-2028)

Trong giai đoạn này, Việt Nam sẽ:

• Thí điểm hệ thống trao đổi hạn ngạch phát thải khí nhà kính
• Thí điểm cơ chế giao dịch tín chỉ carbon trong nước
• Hoàn thiện dần khung pháp lý, hạ tầng kỹ thuật và năng lực quản lý

Hoạt động giao dịch tín chỉ carbon sẽ được kiểm soát chặt chẽ nhằm đảm bảo tính minh bạch, tránh rủi ro gian lận và phù hợp với điều kiện phát triển của nền kinh tế.

Giai đoạn vận hành chính thức (từ năm 2029)

Sau khi kết thúc giai đoạn thí điểm, thị trường carbon Việt Nam dự kiến sẽ:

• Vận hành chính thức trên phạm vi toàn quốc
• Kết nối từng bước với thị trường carbon khu vực và quốc tế
• Trở thành công cụ quan trọng trong chiến lược giảm phát thải quốc gia

Điều này mở ra cơ hội rất lớn cho doanh nghiệp Việt Nam chủ động tham gia và khai thác giá trị từ tín chỉ carbon ngay từ giai đoạn đầu.

LASI – Đồng hành cùng doanh nghiệp trong quá trình hình thành và khai thác giá trị từ tín chỉ carbon

Trong bối cảnh thị trường carbon Việt Nam hiện nay, LASI đóng vai trò là đơn vị tư vấn và hỗ trợ kỹ thuật, đồng hành cùng doanh nghiệp trong toàn bộ vòng đời dự án tín chỉ carbon.

• Tư vấn xây dựng, đăng ký và xác minh dự án tín chỉ carbon phù hợp với quy định pháp luật Việt Nam và các tiêu chuẩn quốc tế được chấp nhận
• Tính toán lượng phát thải giảm và lượng tín chỉ carbon thông qua hệ thống MRV (Đo lường – Báo cáo – Thẩm định) minh bạch, đáng tin cậy
• Tư vấn lộ trình quản lý và giảm phát thải khí nhà kính phù hợp với từng ngành nghề và chiến lược phát triển bền vững của doanh nghiệp.

Bảo vệ môi trường không chỉ là trách nhiệm xã hội mà còn là chiến lược kinh tế dài hạn, giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh và chủ động thích ứng với xu thế thị trường carbon trong tương lai..

>> Xem thêm: Carbon Node – Dữ Liệu Cho Tương Lai Xanh

Kết luận

Tín chỉ carbon đang mở ra một hướng đi mới, nơi giảm phát thải không chỉ là nghĩa vụ mà còn là cơ hội tạo ra giá trị kinh tế bền vững. Với lộ trình phát triển thị trường carbon rõ ràng, Việt Nam đang đứng trước thời điểm quan trọng để doanh nghiệp tham gia, thích ứng và dẫn đầu.

LASI sẵn sàng đồng hành cùng doanh nghiệp trong hành trình tiếp cận, xây dựng và khai thác hiệu quả thị trường tín chỉ carbon – một thị trường chiến lược của tương lai. Liên hệ LASI ngay hôm nay để tiếp cận thị trường carbon một cách chuyên nghiệp – hiệu quả – đúng chuẩn, và đón đầu xu thế toàn cầu.

CÔNG TY CỔ PHẦN VẬT TƯ KHOA HỌC KỸ THUẬT – LASI 

• Trụ sở: LASI Building, 345 Kim Mã, Giảng Võ, Hà Nội
• VP Hà Nội: Lô 1-M1, Khu đô thị mới Yên Hòa, Yên Hòa, Hà Nội
• VP Cần Thơ: 01 Đường B16, KDC 91B, Tân An, Cần Thơ
• Hotline: 094 200 6566 – (84-24) 3771 2880
• Email: Info@lasi.com.vn