Trong nuôi trồng thủy sản thâm canh, đặc biệt là nuôi tôm nước lợ và nước mặn, tôm thiếu oxy hòa tan (DO) được xem là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây suy giảm sức khỏe tôm, làm giảm tăng trưởng, gia tăng hệ số chuyển đổi thức ăn và tiềm ẩn nguy cơ bùng phát dịch bệnh.

Việc nhận diện sớm nguyên nhân và triển khai giải pháp khắc phục tôm thiếu oxy một cách kịp thời, khoa học là yếu tố then chốt nhằm ổn định môi trường ao nuôi, đảm bảo nhu cầu hô hấp của tôm và hạn chế rủi ro thiệt hại kinh tế. Đây cũng là nền tảng quan trọng để nâng cao năng suất, chất lượng và hướng tới mô hình nuôi tôm an toàn, hiệu quả và phát triển bền vững.

Những dấu hiệu nhận biết tôm thiếu oxy

Trong quá trình nuôi tôm, hiện tượng thiếu oxy hòa tan trong ao thường diễn ra âm thầm nhưng gây hậu quả nghiêm trọng nếu không được phát hiện và xử lý kịp thời. Việc nhận biết sớm các dấu hiệu tôm thiếu oxy là yếu tố then chốt giúp người nuôi chủ động can thiệp, hạn chế thiệt hại và ổn định môi trường ao nuôi.

Tôm nổi đầu và bơi dạt bờ

Đây là dấu hiệu điển hình và dễ quan sát nhất khi ao nuôi bắt đầu thiếu oxy. Khi hàm lượng oxy hòa tan trong nước không đáp ứng đủ nhu cầu hô hấp, tôm buộc phải ngoi lên tầng nước mặt hoặc bơi dạt vào khu vực ven bờ – nơi có khả năng trao đổi oxy với không khí tốt hơn. Hiện tượng này thường xuất hiện vào sáng sớm hoặc ban đêm, thời điểm oxy trong ao xuống mức thấp nhất.

Tôm ăn ít hoặc bỏ ăn

Thiếu oxy làm giảm khả năng hoạt động và trao đổi chất của tôm. Trong điều kiện oxy thấp, tôm hạn chế di chuyển xuống đáy ao để bắt mồi, dẫn đến hiện tượng ăn chậm, ăn ít hoặc bỏ ăn hoàn toàn. Đây là dấu hiệu cảnh báo sớm cho thấy môi trường ao nuôi đang mất cân bằng, cần được kiểm tra và điều chỉnh kịp thời.

Tôm chết rải rác hoặc chết hàng loạt vào buổi sáng

Khi tình trạng thiếu oxy kéo dài hoặc diễn biến nghiêm trọng, tôm có thể chết rải rác, thậm chí chết hàng loạt, đặc biệt vào buổi sáng sớm. Quan sát tôm chết thường thấy mang tôm chuyển từ màu trắng ngà sang màu hồng nhạt, phản ánh tình trạng stress và thiếu oxy nghiêm trọng. Trường hợp nặng, tôm nổi đầu, kéo đàn và dạt vào bờ trước khi chết, gây thiệt hại lớn cho người nuôi.

Tác động dây chuyền của thiếu oxy đến môi trường ao nuôi

Thiếu oxy trong ao nuôi có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân như nhiệt độ và độ mặn tăng cao, mật độ tảo dày, thức ăn dư thừa hoặc sự phân hủy mạnh của chất hữu cơ. Khi oxy hòa tan giảm, tôm sẽ bỏ ăn hoặc ăn kém, làm gia tăng lượng thức ăn dư thừa lắng xuống đáy ao. Điều này dẫn đến sự tích tụ các khí độc như NH₃, H₂S, gây biến động chất lượng nước và tạo áp lực kép lên sức khỏe tôm.

Sự suy giảm oxy kết hợp với khí độc khiến tôm ngày càng suy yếu, giảm sức đề kháng và dễ bị vi khuẩn, mầm bệnh xâm nhập. Nếu không có giải pháp can thiệp kịp thời, vòng xoáy suy thoái môi trường – sức khỏe tôm – dịch bệnh sẽ diễn ra nhanh chóng, ảnh hưởng nghiêm trọng đến hiệu quả và tính bền vững của vụ nuôi.

>> Xem thêm: Hệ Thống Giám Sát Nuôi Trồng Thủy Sản

Giải pháp khắc phục tôm thiếu oxy

Khi phát hiện ao nuôi xuất hiện các dấu hiệu tôm thiếu oxy, người nuôi cần triển khai ngay các biện pháp xử lý khẩn cấp và đồng bộ nhằm nhanh chóng phục hồi hàm lượng oxy hòa tan, ổn định môi trường ao và hạn chế thiệt hại cho đàn tôm.

Tăng cường sục khí và bổ sung oxy tức thời

Ngay khi phát hiện tình trạng thiếu oxy, cần khẩn cấp bật toàn bộ hệ thống quạt nước, sục khí trong ao nuôi. Thời gian vận hành quạt nước nên duy trì khoảng 12 giờ/ngày đối với tôm từ 1–20 ngày tuổi và trên 15 giờ/ngày đối với tôm từ 21 ngày tuổi trở lên. Đồng thời, sử dụng các sản phẩm tạo oxy tức thời nhằm nhanh chóng nâng hàm lượng oxy hòa tan trong nước, giảm áp lực hô hấp cho tôm.

Điều chỉnh môi trường nước và kiểm soát khí độc

Trong trường hợp hàm lượng oxy hòa tan thấp kèm theo pH giảm, dẫn đến gia tăng khí độc như H₂S, cần tiếp tục vận hành quạt nước kết hợp với việc sử dụng vôi CaCO₃ với liều lượng khoảng 20 kg/1.000 m³ nước. Biện pháp này giúp nâng pH, hạn chế sự phát sinh khí độc và tạo điều kiện thuận lợi để bổ sung oxy cho toàn bộ ao nuôi. Song song đó, có thể tiến hành thay 30-50 cm nước nhằm làm loãng chất ô nhiễm và cải thiện chất lượng nước.

Bổ sung oxy bằng oxy viên và điều chỉnh chế độ cho ăn

Sử dụng oxy viên rải đều khắp ao để tăng nhanh hàm lượng oxy hòa tan, đặc biệt trong những trường hợp thiếu oxy nghiêm trọng. Đồng thời, cần giảm lượng thức ăn từ 50-70% hoặc ngừng cho ăn trong vài ngày nếu tôm yếu, nhằm hạn chế phát sinh thêm chất hữu cơ và giảm áp lực ô nhiễm môi trường. Sau khi tình trạng oxy được cải thiện và tôm hồi phục, mới tiến hành cho ăn trở lại theo lộ trình phù hợp.

Sử dụng vi sinh và tăng cường sức đề kháng cho tôm

Kết hợp sử dụng các chế phẩm vi sinh xử lý đáy, đặc biệt là các chủng vi sinh yếm khí, để phân hủy chất hữu cơ tích tụ và kiểm soát vi khuẩn gây hại, khí độc dưới đáy ao. Sau giai đoạn xử lý môi trường, cần bổ sung Vitamin C, vitamin tổng hợp và khoáng chất nhằm tăng cường sức đề kháng, giúp tôm nhanh chóng phục hồi và ổn định sức khỏe.

Vệ sinh đáy ao và quản lý mật độ nuôi

Tiến hành xi phông đáy ao định kỳ để loại bỏ bùn đáy, thức ăn dư thừa và các chất ô nhiễm tích tụ. Kết hợp bổ sung men vi sinh để tăng hiệu quả phân hủy và cải thiện chất lượng nước. Trường hợp ao nuôi có mật độ quá dày, sau khi tôm đã ổn định có thể xem xét sang thưa hoặc chuyển ao nhằm giảm áp lực môi trường và nguy cơ tái diễn thiếu oxy.

Theo dõi oxy hòa tan bằng thiết bị đo chuyên dụng

Trong suốt quá trình khắc phục tôm thiếu oxy, việc theo dõi hàm lượng oxy hòa tan cần được thực hiện nghiêm ngặt. Người nuôi nên trang bị thiết bị đo oxy và tiến hành đo ít nhất 2 lần/ngày, vào khoảng 5-6 giờ sáng và 14-15 giờ chiều, để kịp thời phát hiện biến động và chủ động áp dụng biện pháp xử lý phù hợp.

>> Xem thêm: Cần Làm Gì Để Quản Lý Ao Nuôi Tôm Mùa Mưa

Kết luận

Trong bối cảnh nuôi tôm thâm canh ngày càng đòi hỏi tính chính xác và kịp thời, LASI cung cấp các giải pháp đo đạc và giám sát oxy hòa tan (DO) cùng các thông số môi trường ao nuôi theo thời gian thực. Thông qua việc ứng dụng thiết bị đo và hệ thống giám sát thông minh, LASI hỗ trợ người nuôi phát hiện sớm nguy cơ thiếu oxy, chủ động đưa ra biện pháp can thiệp phù hợp, hạn chế rủi ro và giảm thiểu thiệt hại kinh tế.

Với định hướng đồng hành cùng người nuôi trong phát triển nuôi trồng thủy sản bền vững, các giải pháp công nghệ của LASI góp phần nâng cao năng suất, ổn định chất lượng ao nuôi và hướng tới mô hình nuôi tôm an toàn, hiệu quả và thân thiện với môi trường. Liên hệ chúng tôi ngay hôm nay để được hỗ trợ tư vấn và giải đáp thắc mắc!

CÔNG TY CỔ PHẦN VẬT TƯ KHOA HỌC KỸ THUẬT – LASI

• Trụ sở: LASI Building, 345 Kim Mã, Giảng Võ, Hà Nội
• VP Hà Nội: Lô 1-M1, Khu đô thị mới Yên Hòa, Yên Hòa, Hà Nội
• VP Cần Thơ: 01 Đường B16, KDC 91B, Tân An, Cần Thơ
• Hotline: 0988 279 911 – (84-24) 3771 2880
• Email: Info@lasi.com.vn