Để có một mùa vụ nuôi tôm thành công, việc kiểm soát chặt chẽ các chỉ tiêu môi trường nuôi tôm là yếu tố then chốt. Từ chất lượng nước, chất đất đến nhiệt độ, pH hay độ mặn… tất cả đều ảnh hưởng trực tiếp đến tốc độ sinh trưởng, sức khỏe và tỷ lệ sống của tôm. Bà con nắm vững và duy trì các chỉ tiêu này ở mức tối ưu sẽ hạn chế rủi ro, nâng cao năng suất và chất lượng tôm thương phẩm.
Nước ao nuôi chính là môi trường sống trực tiếp của tôm, ảnh hưởng đến tốc độ sinh trưởng, sức đề kháng và tỷ lệ sống. Tôm khỏe mạnh hay dễ mắc bệnh phần lớn phụ thuộc vào chất lượng nước.
Với ao đất, bà con cần đặc biệt lưu ý độ phèn của đất. Đất phèn chứa axit sẽ làm giảm pH, thậm chí khiến nước bị cứng – gây bất lợi cho sự phát triển của tôm. Để hạn chế tác động này, bà con nên tránh nuôi ở vùng đất phèn hoặc lót bạt đáy ao để ngăn nước tiếp xúc trực tiếp với đất phèn.
Trước khi thả giống, cần khảo sát và lập kế hoạch quản lý chất lượng nước, kiểm tra thành phần đất để áp dụng biện pháp xử lý phù hợp. Đây là bước chuẩn bị quan trọng giúp vụ nuôi diễn ra thuận lợi và giảm thiểu rủi ro.
Nhiệt độ là yếu tố môi trường ảnh hưởng trực tiếp đến sức ăn, sức đề kháng và tốc độ sinh trưởng của tôm. Ngưỡng nhiệt độ lý tưởng để tôm phát triển và sinh sản tốt là 26 – 32°C. Khi nhiệt độ vượt quá hoặc thấp hơn mức này, hiệu quả nuôi sẽ bị giảm đáng kể.
Để đảm bảo môi trường nhiệt độ ổn định, bà con nên kiểm tra nhiệt độ ao thường xuyên, điều chỉnh lượng thức ăn và áp dụng các biện pháp che mát, sục khí hoặc cấp nước phù hợp, giúp tôm duy trì tốc độ tăng trưởng tối ưu.
Độ pH là một trong những chỉ tiêu môi trường biến động nhanh và dễ thay đổi trong suốt quá trình nuôi. Ngưỡng pH lý tưởng cho tôm phát triển khỏe mạnh là 7,5 – 8,5, và bà con cần theo dõi hằng ngày để kịp thời điều chỉnh.
Nếu pH dao động quá 0,5 đơn vị trong ngày hoặc vượt ngoài khoảng lý tưởng, tôm có thể bị sốc, chậm lớn, còi cọc, giảm sức đề kháng và dễ mắc bệnh. Đặc biệt, pH cao sẽ làm tăng độc tính của NH3, gây nguy hiểm cho tôm.
Mỗi loài tôm có ngưỡng độ mặn tối ưu khác nhau để sinh trưởng và phát triển:
Nếu độ mặn vượt quá ngưỡng tối ưu, tôm sẽ chậm lớn. Ngược lại, khi độ mặn < 5‰, nước ao thường thiếu khoáng chất vô cơ, khiến tôm mềm vỏ, giảm miễn dịch và dễ mắc bệnh.
>> Xem thêm: Giải Pháp Nuôi Trồng Thủy Sản Đột Phá Cho Thời Đại Mới
Nồng độ oxy hòa tan (DO) là yếu tố sống còn đối với tôm, tương tự như con người cần không khí để thở. Lượng DO trong ao cần duy trì ổn định trong khoảng 5 – 6 mg/L
Nhiệt độ nước cao là nguyên nhân chính khiến DO giảm. Khi thiếu oxy, tôm có thể chết rải rác hoặc chết hàng loạt, vi sinh vật yếm khí phát triển mạnh, tôm chậm lớn và kéo dài thời gian nuôi, gây thiệt hại lớn cho người nuôi.
Do đó, bà con cần thường xuyên kiểm tra và chủ động điều chỉnh để duy trì mức oxy hòa tan ổn định trong ao.
Độ kiềm thể hiện khả năng trung hòa axit của nước, được đo bằng đơn vị mg CaCO₃/l. Mức độ kiềm thích hợp tùy theo loài tôm nuôi:
Độ kiềm cao giúp pH ổn định, trong khi độ kiềm thấp khiến pH dao động mạnh, gây bất lợi cho tôm. Vì độ kiềm dễ biến động, bà con nên kiểm tra định kỳ 3 – 5 ngày/lần để kịp thời điều chỉnh.
Nitrat (NO₃⁻) hầu như không gây hại trực tiếp cho tôm, ngay cả khi đạt tới 900 mg/l. Tuy nhiên, khi nồng độ quá cao, Nitrat sẽ gián tiếp ảnh hưởng đến sức khỏe tôm thông qua việc làm gia tăng hiện tượng phú dưỡng, tạo điều kiện cho tảo độc phát triển. Hậu quả là chất lượng nước suy giảm, môi trường nuôi mất cân bằng và tôm giảm sức đề kháng.
Nitrit (NO₂⁻) là chất độc nguy hiểm đối với tôm. Chúng xâm nhập qua mang và da, phản ứng với máu, làm cản trở quá trình vận chuyển oxy trong cơ thể tôm. Hậu quả là tôm phát triển chậm, yếu ớt, sức đề kháng kém và thậm chí có thể chết.
Để đảm bảo an toàn, nồng độ Nitrit trong ao nuôi cần < 5 mg/l NO₂⁻.
Chỉ tiêu về nồng độ Amoniac (NH₃) là một trong những yếu tố môi trường quan trọng nhất cần được bà con nuôi tôm kiểm soát chặt chẽ. Đây là khí độc phổ biến, thường phát sinh từ thức ăn thừa, chất thải của tôm, xác sinh vật chết hoặc tảo tàn, có thể làm giảm tới 50% tốc độ tăng trưởng của tôm nếu vượt ngưỡng cho phép. Amoniac xâm nhập qua mang, phá hủy mô tế bào, gây tổn thương gan tụy, làm tôm lờ đờ, bỏ ăn, nổi đầu, chậm lớn và dễ mắc bệnh. Theo khuyến cáo, nồng độ NH₃ không nên vượt quá 0,3 mg/l, và mức tối ưu là 0,1 mg/l để đảm bảo tôm phát triển khỏe mạnh.
Chỉ tiêu về nồng độ Sunphua Hydro (H₂S) là một yếu tố môi trường đặc biệt nguy hiểm mà bà con nuôi tôm cần theo dõi sát sao. H₂S thường sinh ra từ quá trình phân hủy chất hữu cơ ở đáy ao trong điều kiện yếm khí, đặc biệt khi lớp bùn đáy dày và không được xử lý thường xuyên. Đây là khí độc có thể gây stress nghiêm trọng cho tôm ngay cả ở nồng độ rất thấp, chỉ từ 0,1–0,2 mg/l đã khiến tôm mệt mỏi, giảm hoạt động và bỏ ăn.
Khi nồng độ đạt 0,8 mg/l trong nước đáy, tôm sẽ chết dần và chìm xuống đáy, còn ở mức 4 mg/l thì gây chết hàng loạt tức thì. Theo tiêu chuẩn Việt Nam, nồng độ H₂S tự do trong ao nuôi không được phép vượt quá 0,5 mg/l để đảm bảo an toàn cho tôm.
>> Xem thêm: Nuôi Trồng Thủy Sản Thông Minh – Đầu Tư Sớm Hay Bị Bỏ Lại
Tóm lại, việc kiểm soát tốt các chỉ tiêu môi trường trong ao nuôi là yếu tố then chốt giúp tôm phát triển khỏe mạnh, hạn chế rủi ro dịch bệnh và đạt năng suất cao. Bà con nên thường xuyên theo dõi và duy trì các thông số ở mức an toàn để đảm bảo vụ nuôi thành công và bền vững.
Liên hệ Lasi để được tư vấn và hỗ trợ các giải pháp nuôi trồng thủy sản thông minh và bền vững
CÔNG TY CỔ PHẦN VẬT TƯ KHOA HỌC KỸ THUẬT – LASI
Bài viết liên quan
Khí hậu ngày càng diễn biến phức tạp, việc kiểm soát và cắt giảm phát thải khí nhà kính trở thành yêu cầu cấp thiết đối với mọi quốc gia và doanh nghiệp. Một trong những công cụ quan trọng giúp đo lường và quản lý phát thải hiệu quả chính là MRV khí nhà […]
Biến đổi khí hậu và nhu cầu năng lượng toàn cầu tăng mạnh, mô hình năng lượng tái tạo đang trở thành giải pháp chiến lược giúp các quốc gia và doanh nghiệp hướng đến phát triển bền vững. Không chỉ giúp giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch, các mô hình năng lượng […]
Trong bối cảnh ngành thủy sản ngày càng chịu áp lực về chi phí, dịch bệnh và yêu cầu truy xuất nguồn gốc, tự động hóa trong nuôi tôm đã trở thành xu hướng tất yếu giúp tối ưu vận hành và nâng cao năng suất. Việc ứng dụng công nghệ tự động hóa không […]
Trong bối cảnh năng lượng tái tạo ngày càng được chú trọng, điện gió đang trở thành một trong những nguồn năng lượng sạch có tiềm năng phát triển mạnh mẽ tại Việt Nam và trên thế giới. Tuy nhiên, để triển khai thành công một dự án điện gió, bước đầu tiên và quan […]
Biến đổi khí hậu ngày càng nghiêm trọng, vấn đề phát thải khí nhà kính từ nông nghiệp đang nhận được sự quan tâm đặc biệt của các nhà quản lý, doanh nghiệp và người sản xuất. Bên cạnh CO₂ và CH₄, phát thải N2O nông nghiệp (nitrous oxide – khí N₂O) được xem là […]
Trong nuôi trồng thủy hải sản hiện đại, việc kiểm soát môi trường ao nuôi đóng vai trò quyết định đến tỷ lệ sống, tốc độ tăng trưởng và hiệu quả kinh tế. Trong số các yếu tố môi trường, oxy hòa tan (DO – Dissolved Oxygen) được xem là “chỉ số sự sống” quan […]
Thị trường quốc tế ngày càng siết chặt tiêu chuẩn môi trường và minh bạch phát thải, việc xây dựng nhãn carbon xuất khẩu thủy hải sản không còn là lựa chọn mang tính tự nguyện mà đang dần trở thành yêu cầu tất yếu. Để được công nhận và chấp nhận rộng rãi, doanh […]
Biến đổi khí hậu ngày càng nghiêm trọng và yêu cầu phát triển bền vững trở thành xu thế toàn cầu, nông nghiệp phát thải thấp đang nổi lên như một giải pháp chiến lược giúp giảm thiểu tác động môi trường, đồng thời nâng cao hiệu quả kinh tế cho người sản xuất. Không […]
Phát triển bền vững ESG không còn đơn thuần là một xu hướng mang tính hình thức, ESG đang trở thành thước đo đánh giá năng lực quản trị, trách nhiệm xã hội và cam kết bảo vệ môi trường của doanh nghiệp trong dài hạn. Việc áp dụng ESG không chỉ giúp doanh nghiệp […]
Nhu cầu điện năng ngày càng tăng cao và áp lực giảm phát thải khí nhà kính trở thành mục tiêu toàn cầu, nhà máy điện gió đang nổi lên như một giải pháp năng lượng tái tạo quan trọng. Không chỉ giúp giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch, điện gió còn góp […]
Trong chiến lược phát triển kinh tế – xã hội, hạ tầng giao thông luôn đóng vai trò nền tảng thúc đẩy tăng trưởng và kết nối vùng. Đặc biệt, hệ thống đường cao tốc được xem là “xương sống” của mạng lưới giao thông hiện đại, góp phần rút ngắn thời gian vận chuyển, […]
Thương mại toàn cầu ngày càng siết chặt các tiêu chuẩn môi trường, nhãn carbon xuất khẩu thủy hải sản đang trở thành yếu tố quan trọng giúp doanh nghiệp duy trì lợi thế cạnh tranh và mở rộng thị trường quốc tế. Không chỉ đơn thuần là một chứng nhận môi trường, nhãn carbon […]
